Die Wunde Kalavryta

Interview mit Maria Stefanopoulou, Schriftstellerin

Kalavryta, 13. Dezember 1943: Die Autorin Maria Stefanopoulou hat sich diesem Thema literarisch gestellt. Ihr Roman „Athos, der Förster“ wurde mit dem Petros-Charis-Preis der Athener Akademie 2015 ausgezeichnet. Das Buch erschien 2019 in deutscher Übersetzung im Elfenbein Verlag.

Ist der griechische Förster Athos, Anfang der 1940er Jahre aus seinem Heimatbezirk Evrytania nach Kalavryta versetzt, tatsächlich einer dreizehn Überlebenden des Wehrmacht-Massakers, bei dem am 13. Dezember 1943 alle männlichen Einwohner der peloponnesischen Kleinstadt zwischen 14 und 65 Jahren ermordet wurden? Der Leser erfährt es erst im letzten Kapitel des Romans „Athos, der Förster“ von Maria Stefanopoulou. Mit der Enkelin eines der damaligen Opfer sprach Andrea Schellinger für diablog.eu in Athen.

Buchcover Athos der Foerster

Was hat Sie bewogen, einen Roman zu schreiben über vier Frauengenerationen, deren Leben nach dem Massaker in Kalavryta von Traumatisierung, Verdrängung und Erinnern geprägt ist?

Bis heute hat man sich mit dem Geschehen vom Dezember 1943 nur in Form von Augenzeugenberichten oder historischen Untersuchungen auseinandergesetzt, immer unter den Vorzeichen von Märtyrer- und Heldentum. In meinem – literarischen – Buch geht es nun um die Innenperspektive einer existenzbestimmenden Trauer bei den Hinterbliebenen und Überlebenden angesichts eines Verbrechens und einer möglichen Rückkehr aus dieser Trauer.

Es ist die Geschichte von Marianthy, Ehefrau von Athos und Mutter des gleichfalls ermordeten gemeinsamen Sohnes Jannos, von ihrer Tochter Margarita und ihrer Enkelin Levki. Neben Marianthy, als Überlebende lebenslang von Gram gezeichnet und im „Rad des Schicksals“ gefangen (an einer Stelle sagt sie: „Ich bin mit dem Hass des Krieges alt geworden. Hass auf die Deutschen, Hass auf die Partisanen … Er hat mich ausgebrannt“) wächst vaterlos die Tochter heran. Diese versucht zu vergessen, in dem sie apathisch ihr Gedächtnis auf Eis legt. Ihre Tochter Levki flüchtet zwar zum Studium ins Ausland, lässt sich jedoch als Ärztin später in Kalavryta nieder, in dessen Krankenhaus sie eine Schmerzklinik einrichtet. Zurück am Ort des Verbrechens, akzeptiert sie innerlich das Trauma, versetzt sich in die Gestalt von Athos, ihrem Großvater, und lässt sich auf den gesamten Prozess der Trauer ein. Kein Zufall, dass auch Margarita und ihre Tochter Levki alleinerziehende Mütter sind.

Maria Stefanopoulou, Portrait
Maria Stefanopoulou, ©Alexandros Christodoulou

Es kommen wohl auch noch autobiographische Motive dazu …?

Athos war mein Großvater, seine Frau Marianthy meine Großmutter, bei der ich aufgewachsen bin. Nach dem Massaker verließ sie Kalavryta, denn vor Ort hatte sie sonst keine anderen Bindungen, und ist 1985 in Athen gestorben. Ich glaube, dass man nur mit einem entsprechenden Erlebnishintergrund über solche Dinge schreiben kann. Das Drama lässt sich nicht einfach erfinden. Dieses Buch hätte jemand, der sein ganzes Leben in Kalavryta verbrachte oder die Ereignisse nur aus der Fachliteratur kannte, wohl kaum je schreiben können. Man braucht einen gewissen Abstand zum eigenen Erleben, um auch die kollektive Erfahrung zu bedenken. Daher ist der Roman auch so introvertiert und der Blick auf die innere Erfahrung gerichtet.

Bisher wurden die Opfer dieses Massakers zumeist als Menschen dargestellt, die sich für eine gerechte Sache aufgeopfert haben. Doch das schafft in meinen Augen nur neue Traumatisierungen und führt sogar zum Selbstbetrug der Heroisierung. Im Fall Kalavryta handelt es sich natürlich nicht um einen Heldentod für die richtige Seite, sondern um ein an der unbewaffneten Zivilbevölkerung verübtes Kriegsverbrechen, als „Sühnemaßnahme“ tituliert. Doch die heroische Selbstwahrnehmung als Opfer in Verbindung mit einer fortwährend statischen Trauer ist der Existenzmodus dieser lokalen Gesellschaft, ihr psychisches Fundament. Sie „lebt“ sozusagen von der „Schwärze“ der Erinnerung.

Wehrmachtssoldat lässt sich von griechischen Jungen die Stiefel putzen

Bezeichnend dafür ist, dass das heutige Kalavryta buchstäblich und sinnbildlich auf den Trümmern des Orts errichtet wurde. Im Gegensatz zur gleichfalls von sogenannten Vergeltungsmaßnahmen zerstörten Stadt Oradour-sur-Glane in Frankreich, mit der Kalavryta oft verglichen wird: Dort tastete man die Ruinen nicht an, sie wurden vielmehr zum Denkmal, neben dem man das heutige Oradour von Anfang an neu errichtete. Damit gehen natürlich offensichtliche Unterschiede bei der Verarbeitung von Geschichte oder der Selbstreflexion im Hinblick auf Kriegstraumata einher (für die Griechen wegen des anschließenden Bürgerkriegs noch einschneidender), aber auch bei der mit diesen Orten verbundenen Erinnerungskultur.

Wer ist dieser Athos, der sich nach dem Massaker in die Wälder zurückzieht, um von der Natur den Umgang mit Katastrophen zu lernen? Ein Zeitzeuge dessen, was sich im Anschluss an das Blutbad ereignet? Ein früher ökologischer Zivilisationskritiker? Ein Patriot, der zwar die Partisanen beim Widerstand unterstützt, jedoch skeptisch sowohl nach der rechten als auch linken Front schaut?

Welche der Frauen in diesem Roman kann uns darauf am ehesten eine Antwort geben?

Ich meine: Levki! Die entscheidende Trauerarbeit gelingt erst in der dritten Generation. In der ersten Generation überlebt man einfach nur das Verbrechen, die zweite versucht, sich dessen Folgen durch Vergessen zu entziehen, die dritte stellt sich ihnen.

Im Roman ist Levki diejenige, die dem ermordeten Athos mittels ihres Berichts von seinem (Über-)Leben nach dem Massaker in den Wäldern genau das Leben schenkt, das ihm verwehrt wurde. Sie identifiziert sich mit ihrem Großvater: „Ich bin Athos“. Zugleich akzeptiert sie die Trauerlast, die von der eigenen Großmutter und Mutter hinterlassen wurde. Und doch erliegt sie der Versuchung, „ihr Opfer darzubringen“. Im Arztberuf ist sie von früh bis spät leidenden Menschen zugewandt, lindert deren Schmerzen, verlängert Leben, ist therapeutisch tätig. Dadurch befreit sie sich von der passiven Opferrolle, die verbittert oder verdrängend auf erlittenes Leid fixiert ist.

Als Mutter voller Lebens- und Schaffenskraft, weist Levki den richtigen Weg. Bei Paul Celan heißt es: „Niemand / zeugt für den / Zeugen“, doch genau darum geht es Levki letztlich bei ihrem Versuch, das Geschehen von 1943 zu berichten: anstelle des „lebenden“ Athos Zeugnis abzulegen. Zugleich ist es ihr eigener Zeugenbericht – eine aussichtslose Mission, daher auch ihr früher Abgang: Letztlich erbringt sie das Opfer, indem sie jung stirbt.

Soldat mit Helm und geschultertem Gewehr steht Wache

Der Deutschen Inge Brahms (einer Romangestalt, die jedoch unmissverständlich auf die deutsche Historikerin Ehrengard Schramm-von Thadden verweist; schon in den 1950er Jahren leistete sie den Kalavrytaner Witwen aktiven Beistand) erklärt Athos: „Gesellschaften, in deren Inneren sich immer noch Ideologien behaupten und weiterwirken, während gleichzeitig lebende Menschen dort Meinungen austauschen, kann man weder zu Museen machen noch zu Märtyrerorten. Und auch das Böse wird nicht dem Vergessen anheimfallen, weil Deutschland und Griechenland wieder gute Beziehungen pflegen oder die deutsche Industrie in Ptolemaida investiert, genauso wenig wie das Gedenken an die Märtyrer mit pompösen Museen oder mit großen Reden über Helden und unschuldig vergossenes Blut gesichert ist.“

Wie kann es weitergehen, in der vierten Generation?

Erst die vierte Generation, in diesem Fall Levkis Tochter Iokaste, entzieht sich dem Kreislauf des Traumas und erkennt an, dass Athos eben nicht einer der 13 Überlebenden war. Als Iokaste Levkis Manuskript in der Waldhütte entdeckt, wohin sich Athos nach dem Massaker angeblich zurückgezogen hatte, begreift sie, dass ihre Mutter den Großvater als Antihelden – und nicht als Märtyrer – im Leben halten wollte. Als Iokaste am Ende einem alten Mann am Hügel des Kalavrytaner Mahnmals begegnet, ist sie tief betroffen, denn er erinnert sie an den in Levkis Bericht erwähnten Deutschen Kurt, einen Wehrmachtsdeserteur und späteren Gefährten von Athos im naturnahen Antiheldentum.

Nun fragt sie sich: Wer war Kurt? Wieso kam es zu diesem Krieg? Aus einer Position der Stärke jenseits des Zirkels von Trauer und Schicksal geht es für sie selbst darum, nach Antworten zu suchen, ohne sich an den Verletzungen der vorangegangenen Generationen zu messen. Aus der Begegnung am Mahnmal ergibt sich eine Aufgabe, bei der nicht das Trauma selbst, sondern die Loslösung davon weitergegeben wird. Doch genau das bringt eine noch viel größere Verantwortung mit sich.

Vier Wehrmachssoldaten aufgestellt für Gruppenfoto

Welchen Weg Iokastes Generation einschlägt, wissen wir nicht. Wir können ihr nur sagen, was sie besser vermeidet: Geht nicht in so eine Richtung! Diese Generation steht vor gewaltigen Herausforderungen. Es wäre also gut, wenn sie dabei zumindest im inneren Einklang mit ihrer Vergangenheit steht.

Maria Stefanopoulou, 1958 in Athen geboren, studierte Philologie in Rom und wandte sich dann dem Theater zu, vorübergehend in Stockholm, anschließend lange in Paris. 1997 kehrte sie zurück nach Athen, wo sie als Verlagslektorin arbeitet. Sie hat Novellen, Erzählungen, ein Theaterstück und Essays publiziert. Ihr Roman „Athos, der Förster“ erschien im Januar 2015 im Athener Verlag Rodakio und wurde mit dem Petros-Charis-Preis der Athener Akademie ausgezeichnet.

Interview: Andrea Schellinger, Fotos: Chris Drury (Beitragsbild), Historische Aufnahmen aus dem Archiv Annamaria Droumpouki, Alexandros Christodoulou (Porträt Stefanopoulou).

3 Gedanken zu „Die Wunde Kalavryta“

  1. Das ist in der Abfolge natürlich sehr spannend. Ich hoffe sehr auf eine Übesetzung ins Deutsche! Auf jeden Fall vielen Dank für das posting!

    Jürgen

    Antworten
  2. ich warte sehnsüchtig auf die Übersetzung ins Deutsche weil es versucht Antworten jenseits der gängigen Beschreibungen, zu geben.

    Antworten

Schreibe einen Kommentar

Το τραύμα των Καλαβρύτων

Συνέντευξη με την Μαρία Στεφανοπούλου, συγγραφέα

Καλάβρυτα, Δεκέμβριος του 1943: Η συγγραφέας Μαρία Στεφανοπούλου έδωσε μια λογοτεχνική ερμηνεία στα τραγικά γεγονότα της 13ης Δεκεμβρίου. Για το μυθιστόρημά της «Άθος, ο δασονόμος» τιμήθηκε το 2015 από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο μυθιστορήματος του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη. Το βιβλίο δημοσιεύτηκε το 2019 σε γερμανική μετάφραση στον εκδοτικό οίκο Elfenbein Verlag.

Ο δασονόμος Άθος από την Ευρυτανία, που είχε αναλάβει υπηρεσία στα Καλάβρυτα στις αρχές της δεκαετίας του 40, είναι άραγε πράγματι ένας από τους δεκατρείς επιζώντες από τη μαζική εκτέλεση της Βέρμαχτ, όταν, στις 13 Δεκεμβρίου 1943, δολοφονήθηκαν στην πελοποννησιακή κωμόπολη όλοι οι άρρενες κάτοικοί της ηλικίας 14-65 ετών; Ο αναγνώστης δεν θα το μάθει παρά μόνο στο τελευταίο κεφάλαιο του μυθιστoρήματος Άθος, ο δασονόμος της Μαρίας Στεφανοπούλου. Η Αντρέα Σέλιγκερ μίλησε στην Αθήνα με την εγγονή ενός από τα θύματα για λογαριασμό του diablog.eu.

Buchcover Athos der Foerster

Τι σας παρακίνησε να γράψετε ένα μυθιστόρημα για τέσσερις γενιές γυναικών που, μετά τη σφαγή των Καλαβρύτων, η ζωή τους σφραγίζεται από το τραύμα, την απώθηση και την ανάμνηση;

Μέχρι σήμερα τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 1943 αντιμετωπίστηκαν μόνο μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που τα έζησαν και βέβαια από την ιστοριογραφία των μελετητών, πάντοτε υπό το πρίσμα του ηρωισμού, του μαρτυρίου και της θυσίας. Στο δικό μου βιβλίο τώρα, που είναι λογοτεχνία, έχουμε την εσωτερική οπτική ενός υπαρξιακά καθοριστικού πένθους των επιζώντων από ένα έγκλημα και μιας δυνατότητας ανάνηψης από το πένθος αυτό.

Πρόκειται για την ιστορία της Μαριάνθης, συζύγου του Άθου και μητέρας του επίσης δολοφονημένου γιου που απέκτησε με τον Άθο, του Γιάννου, της κόρης της Μαργαρίτας και της εγγονής της, της Λευκής. Πλάι στη Μαριάνθη, που είναι σημαδεμένη δια βίου από τον σπαραγμό ως επιζήσασα και πιασμένη στον «τροχό της μοίρας» (λέει σε κάποιο σημείο: «Γέρασα με το μίσος του πολέμου. Μίσος για τους Γερμανούς, μίσος για τους αντάρτες … Η μνησικακία έκαιγε σαν φωτιά μέσα μου»), μεγαλώνει δίχως πατέρα η κόρη. Αυτή, προσπαθεί να ξεχάσει, βάζοντας τις αναμνήσεις στον πάγο, στομωμένη. Η κόρη της, η Λευκή, ξεφεύγει σπουδάζοντας στο εξωτερικό, επιστρέφει ωστόσο ως γιατρός στα Καλάβρυτα και ιδρύει την κλινική Πόνου στο νοσοκομείο της πόλης. Εκεί, στον τόπο του εγκλήματος, αποδέχεται μέσα της το τραύμα, μπαίνει στη θέση του παππού της, του Άθου, κι αφήνεται να βιώσει ολόκληρη τη διαδικασία του πένθους. Καθόλου τυχαίο που τόσο η Μαργαρίτα όσο και η κόρη της, η Λευκή, είναι μητέρες που μεγαλώνουν παιδιά χωρίς πατέρα.

Maria Stefanopoulou, Portrait
Μαρία Στεφανοπούλου, ©Αλέξανδρος Χριστοδούλου

Εδώ περιλαμβάνονται βέβαια και αυτοβιογραφικά μοτίβα….

Ο Άθος ήταν ο παππούς μου, η γυναίκα του η Μαριάνθη η γιαγιά μου, με την οποία μεγάλωσα. Εγκατέλειψε τα Καλάβρυτα μετά την καταστροφή, δεν είχε άλλωστε δεσμούς με τον τόπο, και πέθανε στην Αθήνα το 1985. Νομίζω ότι μόνον αν έχει κανείς το ανάλογο βιωματικό υπόβαθρο μπορεί να γράψει γι’ αυτά τα πράγματα. Δεν μπορείς απλά να επινοήσεις το δράμα. Επιπλέον χρειάζεται η απόσταση, ώστε να σκεφτείς τη συλλογική εμπειρία και πέρα από τον εαυτό σου. Αυτό το βιβλίο δεν θα μπορούσε ίσως να έχει γραφτεί από κάποιον που θα είχε περάσει τη ζωή του ολόκληρη στα Καλάβρυτα, ή που θα γνώριζε τα γεγονότα μονάχα από τη σχετική επιστημονική βιβλιογραφία. Γι’ αυτό άλλωστε είναι και τόσο εσωστρεφές. Είναι η ματιά της εσωτερικής εμπειρίας.

Μέχρι τώρα τα θύματα αυτής της σφαγής παρουσιάζονται ως επί το πλείστον σαν άνθρωποι που θυσιάστηκαν για μια δίκαιη υπόθεση. Στα δικά μου μάτια, ωστόσο, αυτό άλλο δεν κάνει από το να δημιουργεί νέα τραύματα οδηγώντας στην αυτοεξαπάτηση της ηρωοποίησης. Φυσικά και δεν πρόκειται, στην περίπτωση των Καλαβρύτων, για έναν ηρωικό θάνατο υπέρ της σωστής πλευράς, παρά για ένα έγκλημα πολέμου που διαπράχθηκε ως αντίποινα σε βάρος του άοπλου άμαχου πληθυσμού. Ωστόσο, η ηρωική, θυσιαστική αυτο-αντίληψη σε συνδυασμό με ένα αενάως αμετακίνητο πένθος είναι ο τρόπος ζωής της τοπικής αυτής κοινωνίας, το ψυχικό της θεμέλιο. Η κοινωνία αυτή «ζει», θα έλεγε κανείς, από τη «μαυρίλα» της ανάμνησης.

Wehrmachtssoldat lässt sich von griechischen Jungen die Stiefel putzen

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα σημερινά Καλάβρυτα οικοδομήθηκαν κυριολεκτικά και συμβολικά πάνω στα ερείπια του κατεστραμμένου τόπου, ενώ τα ερείπια της γαλλικής πόλης Οραντούρ-συρ-Γκλαν, που επίσης υπέστη αντίποινα του γερμανικού στρατού (γι΄ αυτό και οι δύο πόλεις συχνά συγκρίνονται), έμειναν ανέπαφα αποτελώντας μνημείο, δίπλα στο οποίο οικοδομήθηκε εξαρχής το σημερινό Οραντούρ. Εδώ είναι φανερές και οι διαφορές ως προς την αντιμετώπιση του ιστορικού παρελθόντος, ή τον αναστοχασμό γύρω από το τραύμα του πολέμου (για τους έλληνες βάρυνε ακόμα περισσότερο εξαιτίας του εμφυλίου που ακολούθησε) και τους τρόπους μνημείωσης των τόπων μαρτυρίου.

Ποιός είναι αυτός ο Άθος που μετά τη μαζική εκτέλεση αποτραβιέται στα δάση για να διδαχθεί από τη φύση πώς να τα βγάζει πέρα με την καταστροφή; Είναι αυτόπτης μάρτυρας όσων συνέβησαν μετά τη σφαγή; Ένας πρώιμος οικολόγος, επικριτής του πολιτισμού; Ένας πατριώτης που βοηθάει τους αντάρτες στην αντίσταση, αλλά αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τόσο τους δεξιούς όσο και τους αριστερούς;

Ποιά από τις γυναίκες αυτού του μυθιστορήματος βρίσκεται πιο κοντά στη δυνατότητα μιας απάντησης σε όλα αυτά;

Πιστεύω η Λευκή! Εδώ, η τρίτη γενιά καταφέρνει να αντεπεξέλθει αποφασιστικά στη διαδικασία του πένθους. Η πρώτη γενιά επιβιώνει απλώς του εγκλήματος, η δεύτερη επιχειρεί να ξεφύγει, μέσω της λήθης, από τις συνέπειές του, η τρίτη τις αντιμετωπίζει κατά πρόσωπο.

Στο μυθιστόρημα είναι η Λευκή που, μέσω της αφήγησής της για την επιβίωσή του στα δάση μετά τη σφαγή, χαρίζει στον δολοφονημένο Άθο ακριβώς τη ζωή που του αρνήθηκαν. Ταυτίζεται με τον παππού της: «Εγώ είμαι ο Άθος». Συνάμα αποδέχεται το βαρύ πένθος που της κληροδότησαν η γιαγιά και η μητέρα της. Κι ωστόσο υποκύπτει στον πειρασμό «να προσφέρει τη δική της θυσία». Ως γιατρός αφοσιώνεται μέρα νύχτα σε ανθρώπους που υποφέρουν, απαλύνει τον πόνο τους, παρατείνει τη ζωή τους, λειτουργεί θεραπευτικά. Με τον τρόπο αυτόν απελευθερώνεται από τον παθητικό ρόλο του θύματος που προκαλεί πικρία ή παραμένει εμμονικά προσανατολισμένος στο βίωμα της οδύνης μέσω της απώθησης.

Ως μητέρα γεμάτη δύναμη ζωής και δημιουργίας η Λευκή δείχνει τον σωστό δρόμο. Ο Πάουλ Τσέλαν γράφει: Κανείς/ δεν μαρτυρεί για τον /μάρτυρα, κι ωστόσο αυτό ακριβώς επιδιώκει εντέλει η Λευκή προσπαθώντας να αφηγηθεί τα γεγονότα του ΄43: να καταθέσει μια μαρτυρία στη θέση του «επιζώντος» Άθου. Ταυτόχρονα όμως είναι και δική της μαρτυρία – μια ανέφικτη αποστολή, εξού και ο πρόωρος χαμός της: προσφέρει εντέλει αυτή η ίδια τη θυσία, πεθαίνοντας νέα.

Soldat mit Helm und geschultertem Gewehr steht Wache

Ο Άθος εξηγεί στη Γερμανίδα Ίνγκε Μπραμς (μυθιστορηματικό πρόσωπο που παραπέμπει απαραγνώριστα στην Γερμανίδα ιστορικό Έρενγκαρντ Σραμ-φον Τάντεν, η οποία ήδη τη δεκαετία του ’50 στρατεύθηκε ως αρωγός για να στηρίξει τις χήρες των Καλαβρύτων):

«Τις κοινωνίες όμως, που στους κόλπους τους αναπνέουν και επιβιώνουν ακόμα οι ιδεολογίες, ενώ οι άνθρωποι, ζωντανοί, εξακολουθούν να ανταλλάσσουν εκεί τις απόψεις τους, δεν μπορείς να τις κάνεις μουσεία, ούτε τόπους μαρτυρίου. Ούτε η λήθη του κακού θα επιτευχθεί χάρη στις φιλικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας και στις επενδύσεις της γερμανικής βιομηχανίας στην Πτολεμαΐδα, ούτε η μνήμη των μαρτύρων θα εξασφαλιστεί χάρη στα επιβλητικά μουσεία και στη ρητορεία περί ηρώων και αίματος των αθώων».

Ποια μπορεί να είναι η συνέχεια, στην τέταρτη γενιά;

Μονάχα η τέταρτη γενιά, εδώ η κόρη της Λευκής, η Ιοκάστη, βγαίνει από τον κύκλο του τραύματος αναγνωρίζοντας ότι ο Άθος δεν ήταν ένας από τους 13 επιζήσαντες. Ανακαλύπτοντας η Ιοκάστη το χειρόγραφο της Λευκής στην καλύβα του δάσους, όπου ο Άθος αποτραβήχτηκε δήθεν μετά τη μαζική εκτέλεση, κατανοεί ότι η μητέρα της θέλησε να διατηρήσει στη ζωή τον παππού ως αντι-ήρωα, κι όχι ως μάρτυρα. Στο τέλος η Ιοκάστη κλονίζεται όταν συναντά έναν γέρο Γερμανό επισκέπτη στο λόφο του μνημείου των Καλαβρύτων. Της θυμίζει τον Κουρτ, πρόσωπο της αφήγησης της Λευκής, λιποτάκτη της Βέρμαχτ και σύντροφο του Άθου στην αντι-ηρωική επικράτεια που γειτνιάζει με τη φύση.

Αναρωτιέται: Ποιός ήταν ο Κουρτ; Πώς φτάσαμε σ’ αυτόν τον πόλεμο; Από θέση ισχύος, καθώς βρίσκεται έξω από τον κύκλο του πένθους και του πεπρωμένου, το ζητούμενο για την ίδια είναι να ψάξει για απαντήσεις δίχως να αναμετριέται με τα τραύματα των προηγούμενων γενεών. Η συνάντηση στο μνημείο είναι μια πρόκληση. Εδώ μεταφέρεται όχι το ίδιο το τραύμα, αλλά η λύτρωση από αυτό. Πρόκειται για πολύ μεγαλύτερη ευθύνη.

Vier Wehrmachssoldaten aufgestellt für Gruppenfoto

Ποιόν δρόμο θα τραβήξει η γενιά της Ιοκάστης; Δεν το γνωρίζουμε. Μπορούμε ίσως μονάχα να της πούμε τι να αποφύγει: όχι, μην πας αποκεί. Η γενιά αυτή βρίσκεται μπροστά σε τεράστιες προκλήσεις. Καλό θα ήταν λοιπόν να έχει βρει τουλάχιστον μέσα της μια σύμπνοια με το παρελθόν.

Η Μαρία Στεφανοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1958. Σπούδασε φιλολογία στη Ρώμη και στράφηκε κατόπιν στο θέατρο ζώντας ένα διάστημα στη Στοκχόλμη και μετά για πολλά χρόνια στο Παρίσι. Το 1997 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου εργάζεται ως επιμελήτρια εκδόσεων. Έχει εκδώσει νουβέλες, διηγήματα, ένα θεατρικό έργο και δοκίμια για τη λογοτεχνία και το θέατρο. Το μυθιστόρημά της «Άθος, ο δασονόμος» κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2015 από τις αθηναϊκές εκδόσεις «Το Ροδακιό» και τιμήθηκε με το βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών.

Συνέντευξη: Andrea Schellinger, Μετάφραση: Μαρία Τοπάλη. Φωτό: Chris Drury (teaser), Ιστορικές φωτογραφίες από το αρχείο της Ανναμαρίας Δρουμπούκη, Αλέξανδρος Χριστοδούλου (Πορτρέτο Στεφανοπούλου).

Schreibe einen Kommentar