Wer kein Griechisch kann, kann gar nichts

Essay und Prosa von Jochen Schmidt

Das Altgriechische ist für viele eine tote Sprache. Nicht so für Jochen Schmidt, den Berliner Lesebühnenautor, der zwei Jahre lang in der FAZ, zusammen mit der Illustratorin Line Hoven, kleine Texte über altgriechische Wörter verfasste, die er nicht vergessen wollte. Eigentlich sollte er ein tüchtiger, finanzstarker Naturwissenschaftler werden, doch das Erbteil der Eltern – beides Sprachwissenschaftler – schlug durch. Und so setzte er sich ein Jahr lang in den Altgriechischkurs am Sprachenzentrum der FU und nun können Sie sein Fazit lesen…

18.Trochilus

Trochilus*
Hohlkehle in der Basis ionischer Säulen

Zu den Dingen, die ich mir nicht merken kann, gehört der Unterschied zwischen ionischer und dorischer Ordnung. Sima, Geison, Tympanon, Architrav, schon klar, Echinus, Abakus,Metope, Taenia, Regula, alles schön und gut, aber welche der Säulen war die mit den schneckenförmigen Verzierungen? Unser Gehirn ist für so etwas nicht gemacht. Ich kann mir vorstellen, dass es Höhlenforscher gibt, die weltberühmt sind und trotzdem jedesmal nachschlagen müssen, um Stalagmit und Stalaktit zu unterscheiden. Es kann aber auch Vorteile haben. Als Monet ist es nicht schwer, Karriere zu machen, die meisten Käufer halten einen ja für Manet. Auch in der Politik funktioniert das, Juschtschenko und Janukowitsch, wer weiß schon noch, welcher von beiden der Böse war?

* ὁ τροχίλος • eine Art Kiebitz, schnell laufender Vogel

61.krise

Krise*
Entscheidungssituation, Wendepunkt

Mein Tag beginnt mit der Unterwäsche-Krise: die gute, neue, die mittelalte, immer noch okay, oder die ausgeleierte, mit der zu viele Erinnerungen verbunden sind, um sie wegzuwerfen? Es folgt die T- Shirt-Krise: Keins will zu mir passen, alle drücken nur Teilaspekte meines Wesens aus. So geht es weiter, jeder Handlung geht eine Entscheidungskrise voraus. Geht das nur mir so? Nein, in den Nachrichten ist auch nur von Krisen die Rede, anders bewegt sich anscheinend nichts auf der Welt. Allerdings kann ich die meisten Krisen nicht nachvollziehen. Seien wir ehrlich, niemand von uns weiß, was Sunniten von Schiiten unterscheidet, wir haben schon genug zu tun mit den verschiedenen Ladegeräten für unsere Telefone.

* ἡ κρίσις • Streit, Wahl, Entscheidung

Warum Griechisch?

Jochen Schmidt-3Warum widmet ein Erwachsener ein Jahr seines Lebens einem Graecumskurs? Weil Erwachsensein erst dadurch einen Sinn bekommt, dass man sich solch einen Luxus gönnt. Aber Altgriechisch spricht doch keiner mehr? Als würde man Sprachen lernen, um mit jemandem zu sprechen! Das gelingt einem doch schon auf Deutsch selten genug. Das Angenehme am Graecumskurs war ja gerade, dass man sich keine Dialoge mit seinem Banknachbarn ausdenken musste, in denen man ihm den Weg vom Bahnhof zur Post beschreibt oder ein Rezept für Auberginensalat. Es ist vielleicht schwer zu glauben, aber das Graecum zu machen, war für mich das beglückendste Bildungserlebnis und überhaupt eine der schönsten Erfahrungen meines Lebens.

Am liebsten hätte ich die Abschlussprüfung verhauen, um aus diesem Paradies nicht vertrieben zu werden. Endlich packte man die abendländische Kultur bei der Wurzel. Und die Griechen waren viel witziger als die Römer. Als sich der Sohn einer Spartanerin bei ihr beschwerte, dass sein Schwert zu kurz sei, antwortete sie: „Dann geh doch einen Schritt vor.“ Natürlich sagte sie das viel lakonischer, nämlich mit zwei Worten. Aber, um das würdigen zu können, muss man eben Griechisch lernen.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-3

„Wer nicht Griechisch kann, kann gar nichts“, sagte der Humanist Joseph Justus Scaliger. Das ist natürlich eine provokante Aussage, da ja Altgriechisch gemeint ist, das kaum jemand kann. Sogar alle Griechen, die ich dazu frage, behaupten, ihre Sprache hätte nichts mehr mit der von Platon zu tun. Alleine um diesen Unsinn zu widerlegen, lohnt es sich, Altgriechisch zu studieren. Mein einfaches Rezept für alle Liebeskranken oder Depressiven: Jeden Morgen eine Lektion Griechisch, die Seele schöpft Atem, die Gedanken werden leicht. Und nebenbei erwirbt man unschätzbare Munition im Klugscheißen. Selbst wenn man an der 500-Euro-Frage scheitern wird, die Millionen-Frage dürfte man schon durch Vokabelkenntnis beantworten können.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-7

In „Mountolive“ von Lawrence Durrell (Rowohlt 1960), das im letzten Sommer in meiner Urlaubspension im Regal verstaubte, rätselte ich über die Widmung „Für Claude – agathoû diámonos“. Dabei war es ein Druckfehler und hätte „daímonos“ heißen müssen, Genitiv von daímon, ein Trinkspruch, man opfert dem guten Geist. Wie befriedigend, einen Druckfehler in einem Buch zu erkennen, das von niemandem mehr gelesen wird! Das moderne, angeblich so beschleunigte Leben zwingt einem ständig tote Momente des Wartens auf. Der Bauer wartet ja monatelang auf die Ernte, ohne sich je zu langweilen, mich macht es wahnsinnig, wie lange der Rechner immer noch zum Hochfahren braucht, obwohl er 1ooofach leistungsfähiger ist als vor 10 Jahren. Wenn man sie kennt, kann man sich in der Zeit die Namen der neun Musen aufsagen (immerhin ihre Zahl würde ich raten). Manche arbeiten ja jahrelang bei Thalia und sprechen es Thalia aus. Was sie nicht wissen: das ist sogar die korrekte griechische Aussprache.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-4

Allerdings sprechen wir im Deutschen griechische Namen lateinisch aus, sonst müssten wir auch „Sokrates“ sagen und „Aristoteles“. Das ist Klugscheißen zweiten Grades! Als nächstes lerne ich Braille-Schrift, für langweilige Fahrstuhlfahrten. Die kleinen Erhebungen an den Etagenknöpfen werden sicher noch seltener gelesen als „Mountolive“. Bildung ist ja sehr unterhaltsam. Pflanzen müsste man erkennen, beim Spazieren in der Natur, wilden Majoran und Pimpinella. Den Sternenhimmel habe ich diesen Sommer studiert, jetzt warte ich ungeduldig auf den Dezember, wenn Orion zu sehen sein wird. Neulich erklärte mir ein Architekt am Ernst-Reuter-Platz, den ich immer für einen Kältepol der Baukunst gehalten hatte, die ungewöhnliche Wölbung eines Hochhauses. Und schon sah es nicht mehr ganz so hässlich aus!

Die glaziale Serie müsste zu einem sprechen, wenn man mit dem Auto drüberfährt wie eine Grammophonnadel. Am Baumbestand müsste man sehen, bis wohin die russischen Granaten bei der Schlacht an den Seelower Höhen geflogen sind. Die Handschriften seiner Briefpartner könnte man analysieren, oder heimlich die Körpersprache seines Gegenübers, wenn das Gespräch einen ermüdet. Gruppendynamik, das faszinierende Schauspiel vielstimmigen Besteckklapperns, wenn bei einer Runde im Restaurant peinliche Stille eintritt. Schrecklich, wenn ich das alles lernen müsste, herrlich, dass ich es lernen darf!

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-2Das Problem am Lernen ist natürlich das Vergessen, das bei mir schon am Tag nach der Prüfung einsetzte. Um mir wenigstens einige besonders schöne griechische Wörter zu merken, habe ich kleine Texte über sie geschrieben. Und um die Wirkung zu verstärken, habe ich Line Hoven gebeten, sich Bilder dazu auszudenken. Sie hat jeweils eine Woche gebraucht, um ein Bild in Wachstafeln zu kratzen. Die Sorte Wachstafeln, mit der sie arbeitet, gibt es nicht mehr nachzukaufen, was es noch feierlicher machte, dass sie unserem Projekt ihre Zeit und Kraft widmete. Wenn ich sie anrief, hörte ich das leise Schaben einer Nadel, weil sie die Arbeit nie unterbrach. Es klang wie bei der geduldigen Ratte, die in Kafkas „Erinnerungen an die Kaldabahn“ langsam und beharrlich ein Loch in die Wand eines Blockhauses kratzt.

xyrios

Zwei Jahre erschienen unsere Texte und Bilder wöchentlich in der FAZ, der einzigen deutschen Zeitung, deren Abonnenten das Graecum haben. Seit mehr als einem Jahrzehnt schreibe ich für Zeitungen, nie habe ich einen Leserbrief bekommen oder auch nur von einer Reaktion eines Lesers erfahren. Aber als durch einen Übertragungsfehler ο καιρός mit „Chi“ statt mit „Kappa“ gedruckt wurde, bekam ich gleich Dutzende Leserbriefe mit süffisanten Bemerkungen über meine „altphilologischen Kenntnisse“. Da wusste ich: Europa kann vielleicht ohne Griechen auskommen, aber niemals ohne Griechisch.

Entnommen aus: Jochen Schmidt: Schmythologie. Wer kein Griechisch kann, kann gar nichts. Illustriert von Line Hoven.  C. H. Beck Verlag 2014. Fotos: M. Prinzinger (J. Schmidt und Griechisch-Lehrbuch v. J. Schmidt), Frieder Schubert

64.Banause

Banause*
Mensch ohne Kunstverstand

Jedesmal, wenn ich das bunt gewürmte Polstermuster der Berliner U-Bahn-Sitze sehe, von dem einem auf der Heimfahrt von einem Umtrunk immer schlecht wird, frage ich mich, ob sein Schöpfer noch lebt, und ob er für sein Werk in die Künstlersozialkasse aufgenommen wurde. Viel schwerer ist es, in die Akademie der Künste aufgenommen zu werden, dazu muß erst eines der 500 Mitglieder sterben, und das wünscht man ja niemandem. Außerdem halten sie sich ja durch akademisches Rudern fit. Der Bevölkerungsrückgang in Deutschland ist beängstigend, aber er ist vielleicht meine einzige Hoffnung, auch einmal einen Platz in der Akademie zu ergattern, wenn es eines Tages mehr Plätze als Deutsche gibt. Das ist durchaus von Bedeutung, da man als Akademiemitglied ja bekanntlich bei einer Evakuierung der Erde einen Platz im Raumschiff zum Mars sicher hätte.

* ὁ βάναυσος • Handwerker (ursprünglich Ofenheizer)

69-_Christus_300

Christus*
der Gesalbte

Manchmal ist meine Haut so trocken und verlangt so gierig nach Erfrischung, daß ich meine, ein schlürfendes Geräusch zu hören, wenn ich die Creme auftrage. Dabei heißt es, daß man die Haut durch Creme verdirbt, weil sie verlernt, für sich selbst zu sorgen. Es gibt für jede Körperregion eigene Cremes, für die Füße, für den Rumpf, für das Gesicht, für das Nagelbett, für die Augen, für die Zähne, für die Haare. Was passiert, wenn ich aus Versehen Creme für Frauen benutze? Wie gefährlich ist es, Sonnenschutzcreme aufzutragen, wenn die Sonne gar nicht scheint? Ist es nicht ein Wunder, wie spurlos die Creme durch Reiben in der Haut verschwindet? Ginge das doch auch mit anderen Dingen so einfach, z. B. mit unserem radioaktiven
Sondermüll!

* τὸ χρῖσμα • Salbe, Salböl, Fett, (daher «Creme»)

2 Gedanken zu „Wer kein Griechisch kann, kann gar nichts“

  1. Ich kann kein Wort Altgriechisch und bin auf dieser Seite gelandet, weil ich einen altgriechischen Trinkspruch gesucht habe. Mein Sohn lernt das 3. Jahr Altgriechisch und ist heute Nacht zu seiner 9-tägigen Griechenlandreise aufgebrochen.

    Wenn auf solche Texte keine Leserbriefe folgen, ja nicht einmal Reaktionen von Lesern, dann wird es Zeit. Wobei: Ganz kann ich das nicht glauben 😉

    Sie haben jedenfalls meinen Tag bereichert, vielen Dank und Agathoû daímonos.

    Antworten
  2. Ich bin froh auf einem humanistischen Gymnasium gewesen zu sein- mit Graecum. Alle sagen immer , was willst du mit einer toten Sprache, aber ich kann jedem versichern, so tot ist diese Sprache gar nicht. Wer Griechisch gelernt hat, dem erschließen sich viele Fremdwörter wie von selbst, von dem Umgang mit der Kultur ganz zu schweigen. Ich lebe jetzt in Griechenland und das Altgriechische war eine wunderbare Basis für das Neugriechische und die Griechen ziehen vor meinen Grammatik- und Rechtschreibkenntnissen den Hut.

    P.S. Viel Spaß dem Sohn vom Leser Sepp auf der Hellas-Fahrt

    Antworten

Schreibe einen Kommentar

΄Οποιος δεν ξέρει ελληνικά, δεν ξέρει τίποτα

Δοκίμιο και μικρά πεζά του Jochen Schmidt

Για πολλούς τα αρχαία ελληνικά είναι μια νεκρή γλώσσα. Όχι όμως για τον Jochen Schmidt, συγγραφέα από το Βερολίνο, που μαζί με την εικονογράφο Line Hoven παρουσίαζε στην εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung για δύο χρόνια μικρά κείμενα σχετικά με αρχαίες ελληνικές λέξεις που δεν ήθελε να ξεχάσει. Κανονικά ήταν να γίνει ένας εργατικός, οικονομικά ανεξάρτητος επιστήμονας, αλλά η κληρονομιά των γονέων του – και οι δύο γλωσσολόγοι – υπερίσχυσε. Κι έτσι παρακολούθησε για έναν χρόνο το σεμινάριο αρχαίων ελληνικών στο Κέντρο Γλωσσών του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου – τώρα μπορείτε να διαβάσετε τα συμπεράσματά του σε μετάφραση του Τέο Βότσου…

18.Trochilus

TROCHILUS (ΤΡΟΧΙΛΟΣ)
Το κοίλο μέρος στη βάση ιωνικών κιόνων

Ένα από τα πράγματα που αδυνατώ να συγκρατήσω είναι η διαφορά ανάμεσα στον ιωνικό και τον δωρικό ρυθμό. Σίμα, γείσο, τύμπανο, επιστύλιο – αυτά εντάξει. Εχίνος, άβακας, μετόπη, ταινία, κανόνας – πολύ ωραία κι αυτά. Αλλά ποιος κίονας ήταν αυτός με τις σπειροειδείς διακοσμήσεις; Το μυαλό μας δεν είναι φτιαγμένο για κάτι τέτοια. Μπορώ κάλλιστα να φανταστώ ότι υπάρχουν παγκοσμίου φήμης σπηλαιολόγοι που είναι αναγκασμένοι να ανοίγουν τα βιβλία κάθε φορά που θέλουν να ξεχωρίσουν τον σταλαγμίτη από τον σταλακτίτη. Αυτή η κατάσταση, όμως, μπορεί να αποτελέσει και πλεονέκτημα. Ως Μονέ, για παράδειγμα, δεν είναι δύσκολο να κάνεις καριέρα, οι περισσότεροι αγοραστές θα σε περνούσαν για τον Μανέ. Και στην πολιτική ισχύει το ίδιο: Γιούστσενκο και Γιανουκόβιτς, ποιος άραγε ξέρει ακόμα ποιος από τους δύο ήταν ο κακός;

από: ο τροχίλος
είδος καλημάνας, πουλί που χαρακτηρίζεται από την ταχύτητά του.

61.krise

KRISE (ΚΡΙΣΗ)
Κρίσιμη κατάσταση, σημείο καμπής

Η μέρα μου ξεκινάει με την κρίση των εσώρουχων: Τα καλά καινούρια, τα μεσήλικα που φοριούνται ακόμα, ή τα ξεχειλωμένα που κουβαλάνε πολλές αναμνήσεις για να τα πετάξει κανείς; Ακολουθεί η κρίση του μακό. Κανένα δε θέλει να μου κάτσει καλά, όλα εκφράζουν μεμονωμένες πτυχές της προσωπικότητάς μου. Και πάει λέγοντας, κάθε ενέργειας προηγείται μια κρίση. Μόνο σ’ εμένα συμβαίνει; Όχι, και στις ειδήσεις γίνεται λόγος μόνο για κρίσεις, διαφορετικά δεν κινείται -όπως φαίνεται- τίποτα στον κόσμο. Αν και τις περισσότερες κρίσεις αδυνατώ να τις κατανοήσω. Ας είμαστε ειλικρινείς: Κανείς μας δε γνωρίζει τι ξεχωρίζει τους Σουνίτες από τους Σιίτες, είμαστε ήδη αρκετά απασχολημένοι με τα διάφορα είδη φορτιστών για τα τηλέφωνά μας.

από: η κρίσις
διαφωνία, επιλογή, απόφαση

Γιατί Ελληνικά;

Jochen Schmidt-3Γιατί αφιερώνει κάποιος ενήλικας ένα χρόνο της ζωής του σε μαθήματα αρχαίων ελληνικών; Γιατί το να είσαι ενήλικας αποκτά νόημα μόνο όταν είσαι σε θέση να επιτρέπεις στον εαυτό σου μια τέτοια πολυτέλεια. Μα κανείς πια δε μιλάει αρχαία ελληνικά; Λες και μαθαίνουμε γλώσσες για να μιλάμε με κάποιον! Αυτό και στα γερμανικά ακόμα το πετυχαίνει κανείς αρκετά σπάνια. Το πραγματικά ευχάριστο στα μαθήματα αρχαίων ελληνικών ήταν άλλωστε ακριβώς πως δεν χρειαζόταν να σκεφτείς διαλόγους με το διπλανό σου στο θρανίο για να του περιγράψεις το δρόμο από τον σταθμό στο ταχυδρομείο ή κάποια συνταγή για μελιτζανοσαλάτα. Μπορεί να ακούγεται απίστευτο, αλλά για μένα τα μαθήματα αρχαίων ελληνικών ήταν το πιο απολαυστικό εκπαιδευτικό και μορφωτικό βίωμα που είχα ποτέ και γενικά μια από τις πιο ωραίες εμπειρίες της ζωής μου.

Πολύ θα ήθελα μάλιστα να μην είχα περάσει με επιτυχία τις εξετάσεις, έτσι ώστε να μην εκδιωχθώ απ’ αυτόν τον παράδεισο. Επιτέλους έφτανε κανείς στις ρίζες του δυτικού πολιτισμού. Άσε που οι Έλληνες ήταν πολύ πιο αστείοι από τους Ρωμαίους. Όταν ο γιος μιας Σπαρτιάτισσας τής παραπονέθηκε πως το σπαθί του είναι πολύ κοντό, αυτή του απάντησε: «Τότε κάνε ένα βήμα μπροστά». Του το είπε βέβαια πολύ πιο λακωνικά, με δύο μόνο λέξεις. Αλλά για να μπορεί να το εκτιμήσει κανείς αυτό πρέπει να μάθει αρχαία ελληνικά.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-3

«Όποιος δεν ξέρει ελληνικά, δεν ξέρει τίποτα», είπε ο ουμανιστής Joseph Justus Scaliger. Πρόκειται βέβαια για αρκετά προκλητική δήλωση, αν σκεφτεί κανείς πως εννοούσε τα αρχαία ελληνικά, τα οποία δεν κατέχει σχεδόν κανείς. Ακόμα και οι Έλληνες που ρωτάω σχετικά ισχυρίζονται, πως η γλώσσα τους δεν έχει πια καμία σχέση με τη γλώσσα του Πλάτωνα. Μόνο και μόνο για να καταρρίψει κανείς αυτή την ανοησία αξίζει τον κόπο να μάθει αρχαία ελληνικά. Για όλους τους ερωτοχτυπημένους και καταθλιπτικούς έχω μια απλή συνταγή: κάθε πρωί και ένα μάθημα ελληνικών, και η ψυχή ανασαίνει, οι σκέψεις γίνονται πιο ανάλαφρες. Άσε που με τον τρόπο αυτό αποκτάει κανείς επιπλέον ανεκτίμητα πολεμοφόδια για να μπορεί να πουλάει εξυπνάδες. Ακόμα και να αποτύχει στην ερώτηση των 500 Ευρώ (στο γνωστό τηλεπαιχνίδι), την ερώτηση όμως για το ένα εκατομμύριο θα ήταν σε θέση ν’ απαντήσει μόνο και μόνο με τις λεξιλογικές του γνώσεις.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-7

Στο βιβλίο «Μαουντόλιβ» του Λόρενς Ντάρελ, που σκονιζόταν στο ράφι της πανσιόν που έμενα στις διακοπές πέρυσι το καλοκαίρι, απορούσα για την αφιέρωση «Για την Κλοντ – αγαθού διάμονος». Επρόκειτο βέβαια περί τυπογραφικού λάθους αφού το σωστό θα ήταν «δαίμονος», γενική του δαίμων, ένα είδος πρόποσης στο αγαθό πνεύμα. Τι ικανοποίηση αλήθεια να μπορώ να αναγνωρίσω ένα τυπογραφικό λάθος σ’ ένα βιβλίο που δεν διαβάζει πια κανένας! Η σύγχρονη, τάχα τόσο επιταχυνόμενη ζωή, μάς επιβάλλει διαρκώς νεκρές στιγμές αναμονής. Ο γεωργός περιμένει ολόκληρους μήνες τη σοδειά χωρίς να νιώθει βαρεμάρα, εμένα όμως μου τη δίνει πόσο χρειάζεται ο υπολογιστής μέχρι να φορτώσει το λειτουργικό, κι ας είναι 1000 φορές πιο ισχυρός απ’ ότι πριν από 10 χρόνια. Αν τις ξέρει, θα μπορούσε κανείς να εκμεταλλευτεί το χρόνο απαγγέλλοντας τα ονόματα των εννέα Μουσών (τουλάχιστον τον αριθμό τους θα τον μάντευα). Κάποιοι δουλεύουν χρόνια στην αλυσίδα βιβλιοπωλείων Thalìa και την προφέρουν Thália. Αυτό που δεν ξέρουν: πρόκειται όντως για τη σωστή ελληνική προφορά.

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-4

Απλά, στα γερμανικά προφέρουμε τα ελληνικά ονόματα σύμφωνα με τους λατινικούς κανόνες, διαφορετικά θα έπρεπε κι εμείς ανάλογα με την ελληνική προφορά να λέγαμε «Sokrátes» (Σωκράτης) και «Aristotéles» (Αριστοτέλης), και όχι «Sókrates» και «Aristóteles». Αυτά βέβαια δεν είναι τίποτα άλλο παρά εξυπνακισμοί! Το επόμενο που θα μάθω θα είναι η γραφή Μπράιγ, για τις ανιαρές αναβάσεις και καταβάσεις στο ασανσέρ. Οι μικρές ανάγλυφες κουκίδες στα κουμπιά των ορόφων σίγουρα διαβάζονται ακόμα πιο σπάνια απ’ ότι το «Μαουντόλιβ». Αναμφίβολα, η μόρφωση είναι πολύ διασκεδαστικό πράγμα. Έτσι, θα έπρεπε κανείς να μπορεί να αναγνωρίζει τα διάφορα φυτά, όταν κάνει έναν περίπατο στη φύση, τη ρίγανη ή το γλυκάνισο. Τον έναστρο ουρανό τον μελέτησα διεξοδικά αυτό το καλοκαίρι, τώρα προσμένω ανυπόμονος το Δεκέμβριο, όταν ο Ωρίωνας θα φανεί στον ουρανό. Πρόσφατα κάποιος αρχιτέκτονας μου εξηγούσε στη πλατεία Ernst Reuter του Βερολίνου, την οποία πάντα θεωρούσα κάτι σαν τον παγωμένο πόλο της αρχιτεκτονικής, την ασυνήθιστη κύρτωση μιας πολυκατοικίας. Δια μιας δεν έδειχνε πια τόσο άσχημη!

Jochen Schmidt, Warum Griechisch-2Οι παγετωνικές εναποθέσεις δεν μπορεί παρά να επικοινωνούσαν μαζί σου καθώς διασχίζεις την πλατεία με το αυτοκίνητο σαν βελόνα γραμμοφώνου. Κρίνοντας από τον αριθμό των δένδρων θα πρέπει να είναι κανείς σε θέση να υπολογίσει μέχρι πού έφταναν οι ρωσικές οβίδες στη Μάχη στα Υψώματα του Ζέελοβ. Θα μπορούσε κανείς να αναλύσει τον γραφικό χαρακτήρα των προσώπων με τα οποία αλληλογραφεί, ή στα κρυφά τη γλώσσα του σώματος τού απέναντι του όταν η συζήτηση αρχίσει να τον κουράζει. Ή την δυναμική ομάδας, το καταπληκτικό θέαμα του πολυφωνικού κουδουνίσματος των μαχαιροπήρουνων όταν σε κάποια παρέα στο εστιατόριο αναδυθεί αμήχανη σιωπή. Τρομακτική η σκέψη να ήμουν υποχρεωμένος να τα μάθω όλα αυτά, υπέροχο αίσθημα να έχω τη δυνατότητα να τα μάθω!

Το πρόβλημα με τη μάθηση είναι φυσικά ότι ξεχνάμε, κάτι που στην περίπτωσή μου ξεκίνησε ήδη την επόμενη των εξετάσεων. Για να μπορώ να θυμάμαι τουλάχιστον κάποιες ιδιαίτερα ωραίες ελληνικές λέξεις, έγραψα μικρά κείμενα γι’ αυτές. Και για να ενισχύσω την επίδρασή τους ζήτησα από την Line Hoven να σκεφτεί εικόνες για κάθε μια τους. Για κάθε λέξη χρειάστηκε και μια βδομάδα για να σκαλίσει σε κέρινες πλάκες και από μια εικόνα. Το γεγονός, ότι το είδος κέρινων πλακών που χρησιμοποιεί δεν διατίθεται πια στην αγορά προσδίδει στο κοινό μας έργο μια ιδιαίτερη αίγλη. Όποτε την έπαιρνα τηλέφωνο άκουγα το ελαφρύ γρατζούνισμα μιας βελόνας, γιατί ακόμα και τότε δεν σταματούσε να δουλεύει. Μου θύμιζε τον ήχο που έκανε ο υπομονετικός αρουραίος στις «Αναμνήσεις από το Σιδηρόδρομο της Κάλντα» του Κάφκα, όταν αργά και με επιμονή ξύνει μια τρύπα στο τοίχο ενός ξυλόσπιτου.

xyrios

Για δυο χρόνια τα κείμενά και οι εικόνες μας δημοσιεύονταν εβδομαδιαίως στην FAZ (Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ), στην μοναδική γερμανική εφημερίδα, της οποίας οι συνδρομητές είναι κάτοχοι ενός πτυχίου αρχαίων ελληνικών. Αρθρογραφώ σε εφημερίδες πάνω από μια δεκαετία, ποτέ όμως δεν έχω λάβει κάποια επιστολή, ούτε άκουσα έστω κάτι για την αντίδραση κάποιου αναγνώστη. Όταν όμως κάποτε λόγω κάποιου τυπογραφικού λάθους «ο καιρός» γράφτηκε με «χι» αντί με «κάπα», έλαβα ντουζίνες επιστολών με δηκτικές παρατηρήσεις για τις γνώσεις μου της κλασικής φιλολογίας. Τότε πια κατάλαβα: Η Ευρώπη ίσως μπορεί να τα βγάλει πέρα χωρίς τους Έλληνες, ποτέ όμως χωρίς τα ελληνικά.

Εισαγωγή του βιβλίου του Jochen Schmidt: Schmythologie. Wer kein Griechisch kann, kann gar nichts. Illustriert von Line Hoven.  C. H. Beck Verlag 2014. Μετάφραση: Τέο Βότσος. Φωτό: M. Prinzinger (J. Schmidt και το εγχειρίδιο αρχαίων ελληνικών του J. Schmidt), Frieder Schubert.

64.Banause

BANAUSE (ΒΑΝΑΥΣΟΣ)
Άνθρωπος χωρίς καλλιτεχνική αίσθηση

Κάθε φορά που βλέπω το πολύχρωμο σχέδιο της ταπετσαρίας στα καθίσματα του μετρό στο Βερολίνο, που αν έχεις πιει κάτι σου φέρνει πάντα αναγούλα, αναρωτιέμαι, αν χάρη σ’ αυτό ο δημιουργός του έγινε δεκτός στο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης των καλλιτεχνών. Πολύ πιο δύσκολο βέβαια είναι να γίνει κανείς μέλος της Ακαδημίας των Τεχνών, αφού για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα να αποβιώσει κάποιο από τα 500 μέλη της, κάτι που δεν ευχόμαστε βέβαια σε κανέναν. Άσε που όλοι τους κρατιούνται σε φόρμα κάνοντας ακαδημαϊκή κωπηλασία. Η μείωση του πληθυσμού στη Γερμανία έχει πάρει δραματικές διαστάσεις, αλλά είναι η μοναδική μου ελπίδα προκειμένου να αποκτήσω μια θέση στην Ακαδημία, όταν κάποια μέρα θα υπάρχουν περισσότερες θέσεις παρά Γερμανοί. Αυτό δεν είναι ασήμαντο, αφού σε περίπτωση εκκένωσης και μεταφοράς των Γερμανών στον Άρη θα είχε κανείς ως μέλος της Ακαδημίας μια σίγουρη θέση στο διαστημόπλοιο.

από: ο βάναυσος
τεχνίτης, χειρωνάξ (αρχικά: θερμαστής φούρνου (από βαύνος=φούρνος))

69-_Christus_300

CHRISTUS (ΧΡΙΣΤΟΣ)
ο κεχρισμένος / ο φέρων το χρίσμα

Μερικές φορές η επιδερμίδα μου είναι τόσο στεγνή και αναζητά τόσο άπληστα την ενυδάτωση, που έχω την αίσθηση ότι βγάζει έναν ήχο ρουφήγματος όταν την αλείφω με κρέμα. Πολλοί, βέβαια, πιστεύουν ότι η κρέμα καταστρέφει την επιδερμίδα, γιατί έτσι ξεχνάει να αυτοθεραπεύεται. Για κάθε τμήμα του σώματος υπάρχουν και ειδικές κρέμες: για τα πόδια, για τον κορμό, για το πρόσωπο, για την κοίτη των νυχιών, για τα μάτια, για τα δόντια, για τα μαλλιά. Τι θα συμβεί όμως αν χρησιμοποιήσω κατά λάθος μια γυναικεία κρέμα; Πόσο επικίνδυνο είναι να βάλω αντηλιακή κρέμα όταν έχει συννεφιά; Δεν είναι θαύμα ο τρόπος που απορροφάται από το δέρμα η κρέμα χωρίς να αφήσει καθόλου ίχνη; Μακάρι να γινόταν έτσι και με άλλα πράγματα, όπως για παράδειγμα με τα επικίνδυνα ραδιενεργά απόβλητά μας!

από: το χρίσμα
αλοιφή, επάλειμμα, άγιο μύρο, λίπος (εξού «κρέμα»)

Schreibe einen Kommentar