Isla Boa

Romanauszug von Christos Asteriou

diablog.eu präsentiert einen Auszug aus Christos Asterious Roman „Isla Boa“ in der Übersetzung von Doris Wille und Sigrid Willer. Es ist ein Buch an Grenzen und Schwellen: zwischen kulturkritischem Essay und Kriminalliteratur, zwischen Unterhaltung und Reflexion, geschrieben an der Grenze Europas über andere und fremde Kulturkreise. Und in einem Land, das von den westlichen Zivilisationsprozessen der letzten zwei Jahrhunderte nicht unbedingt profitiert hat und sich dennoch dem Westen zugehörig fühlt.

Asterious Roman “Isla Boa” ist im Jahr 2009 auf einer Insel gleichen Namens angesiedelt – dort, wo sich die karibische Platte am Grund des Atlantiks vorbeischiebt. Anfangs wird der Leser Zeuge eines Interviews, das eine junge Journalistin in Florida mit dem Leiter des Fernsehsenders führt, der ein Jahr zuvor das “Isla Boa-Spiel” organisiert hatte: Zehn Menschen, jeder mit einer obskuren Vergangenheit, sind die von der Zivilisation isolierten Protagonisten im Wettstreit um Koexistenz und Überleben, bei dem es gilt, gegensätzliche Bedürfnisse, religiöse Überzeugungen und Gewohnheiten unter einen Hut zu bringen.

Die Gruppe, die auf Isla Boa ausgesetzt wird, besteht aus einem afrokanadischen Küchenchef, einer chinesischen Unternehmensberaterin, einem pakistanischen Fabrikanten, einer italienischen Volontärin, einem deutscher Umweltschützer, einer libanesischen Lehrerin, einer griechischen Architektin, einer argentinischen Sängerin, einem kenianischen Sprinter und einem französischen Philosophen. Wer wird sich am Ende behaupten? Zwar beginnt die Game-Show unter günstigen und angenehmen Voraussetzungen, doch das Blatt wendet sich bald. Die Akteure der Show, denen es noch eben darum ging, reich und berühmt zu werden, sind nun auf Gedeih und Verderb der ungastlichen Wildnis und sich selbst ausgeliefert.

Isla_Boa_1
Christos Asteriou, ©Eleni Iliopoulou

Auszug aus dem Roman „Isla Boa“ von Christos Asteriou

Mania: Nach einem Monat ging mir das Meer allmählich auf den Geist. Dabei muss man sich vorstellen, dass ich damals in Athen alles gegeben hätte für einen Ausflug nach Kap Sounion, mit Schwimmen, Taverne am Meer und allem Drum und Dran. Mit Wanderungen und Bergen hatte ich es nicht so, das Wasser war es, das mich anzog wie ein Magnet. Du weißt schon, nasse Haare, Handtuch um die Taille und Salzwasser, das einem in die Schuhe tropft. Gib mir einen Strand, sagte ich immer, und ich gebe dir meine Seele. Mich mit dem Buch in den Sand legen, eincremen, voll die Sonne tanken, krebsrot ist gar kein Ausdruck. Eine Indianerin, eine waschechte Rothaut. Jetzt hatte ich dieses Scheißsalz im Blut, und es zerfraß mir fies und gemein die Eingeweide, unerträglich bis zum Anschlag. Ich wollte kein türkisblaues Wasser mehr sehen und keine Hängematten, ich betete nur noch, dass von irgendwoher ein Flaschengeist auftauchte, den ich darum bitten konnte, mich zurückzubringen, die beiden übrigen Wünsche könnte er gern behalten, geschenkt.

Auch die anderen liefen herum wie Zombies aus einem Albtraum, ich konnte von keinem mehr die Fresse sehen, sie stanken allesamt nach Mensch, rülpsten, spuckten, pissten, wo es ihnen gerade passte. Wir hatten uns mehr als zur Genüge kennengelernt, um es mal so zu sagen, der Hunger war schrecklich, wer redete jetzt noch von Hoffnungen, die Verrohung hatte längst begonnen, Alter, alle liefen halb nackt herum, das war ihnen  scheißegal. Letztendlich, dachten sie wahrscheinlich, muss jeder früher oder später dran glauben, wer kümmert sich da noch um Peinlichkeiten und Schutzmaßnahmen, wer nimmt sich da noch wovor in Acht, wir hatten alles aufgegeben und es ging nur noch darum zu überleben und wie wir irgendwie unsere Bäuche füllen konnten, einfach um durchzuhalten. Unabhängig davon, dass sie immer noch vor sich hinbrabbelten, irgendwas würde passieren und wir kämen schon noch davon, ich sage dir, wir hatten alle insgeheim höllische Angst, ich auch, na klar, bei so was bin ich vorne weg.

Am Anfang dachte ich, dass diese ganze Panik auch recht lustig sein würde, aber später änderte ich meine Meinung, ich hatte keinen Bock mehr, es widerte mich an. Die Körper veränderten sich wie Fleisch, das man draußen liegen und vergammeln lässt, zum Weggucken, sage ich dir, nur Wunden und Narben, soweit das Auge reichte, scheußlich schuppige Haut, die in Fetzen abfiel. Ab und zu kriegte ich Anwandlungen und spiegelte mein Gesicht im Meer, um zu sehen, wie weit ich schon heruntergekommen war, und wenn ich es schaffte, sah ich meine eingefallene Fresse. Mann ey, das bin ich nicht, sagte ich, mir springen ja bald die Augen aus dem Kopf. Genau weiß ich´s jetzt auch nicht, aber fünf Kilo weniger hatte ich bestimmt, grob geschätzt. Wenn ich sah, wie Raymond beinahe rank und schlank geworden war, was sollte ich da sagen, wo ich im Vergleich zu ihm sowieso nur eine halbe Portion war. Sein Bauch war weg, und im Gesicht zeigten sich zwei wulstige Falten, die als leere Hautsäcke neben seiner Nase hingen.

Isla_Boa_2Teresa: Wir beschlossen, eine richtige Trauerfeier zu veranstalten, denn wir fanden, dass es für die beiden Verschollenen eine Gedenkstätte geben müsse. Nichts Großes, ein einfaches, normales Grab, das wir mit Mohammed und Carla verbinden konnten, auch wenn wir ihre Leichen nicht gefunden und unter die Erde gebracht hatten, wie es sich gehörte. Wir waren angewiesen darauf, uns inmitten der Verelendung an unsere menschliche Herkunft zu erinnern, an die Formen, die wir in unserem normalen Leben zurückgelassen hatten.

Ein paar Tage waren wir mit Leib und Seele bei den Vorbereitungen. Und so fanden wir wieder etwas wie Sinn in dem, was wir machten, etwas anderes, als ewig zu fischen und wie blöd aufs Wasser zu starren. Wir suchten einen Platz am Meer aus, auf der Ostseite, denn wir dachten uns, dass sich Mohammed sicher ein Grab mit ungehindertem Blick nach Mekka gewünscht hätte, und das hier kam der Sache am nächsten. Nachdem wir uns für die Stelle entschieden hatten, ritzten wir mit zwei spitzen Stöcken die Umrisse in den Sand, wobei wir zwischen den beiden Gräbern einen Meter Platz ließen, und schmückten sie rundherum mit Steinen und Muscheln. Auf der einen Seite stellten wir ein von Abebe geschnitztes Kreuz auf und lehnten ein viereckiges Stück Holz mit Carlas Namen daran, das der Mann ihres Lebens mit viel Mühe angefertigt hatte.

Daneben, wo wir uns Mohammeds Grab dachten, legten wir einen großen flachen Stein, in den seine Initialen M.A. geritzt waren. Der Sonnenuntergang am späten Nachmittag verlieh dieser Simulation einer Trauerfeier vor den Gräbern ohne Leichen eine eigentümliche Intensität. Um uns herum sirrten Mücken und der Wind trug Vogelkrächzen und Gerüche in unsere Ohren und Nasen. Die ganze Szene half, dass wir uns besser fühlten, einmal, weil wir den beiden Ertrunkenen die letzte Ehre erwiesen, aber auch, weil wir uns die Insel allmählich zu eigen machten, indem wir Teile von ihr mit unseren persönlichen Geschichten besetzten. Der Ort, an den es uns für diese schwere Zeit verschlagen hatte, wurde uns allmählich weniger fremd, und unsere kleinen Eingriffe hinterließen Tag für Tag Spuren.

Isla_Boa_3
©Kamilo Nollas

Nach einer ergreifenden Rede von Jürgen, einer Rückblende des netten Deutschen auf seine Beziehung mit Carla, sang ich ein argentinisches Klagelied, das ich von meiner Mutter kannte. Ich hatte es zum ersten Mal in Santiago bei der Beerdigung meiner Großmutter gehört, als ich zwölf war. Alle standen stumm im Kreis um die Gräber, hörten meinen spanischen Worten zu, und der Klang meiner Stimme verbreitete sich melodisch über dem Ort. Noch bevor ich zu Ende war, fiel Zeina mit einer Totenklage aus ihrer Heimat ein, und danach war die Reihe an Fu und Abebe mit ihren Liedern. Wir hatten uns vorher nicht abgesprochen, und so war es einer der schönsten Augenblicke auf der Insel, der mir als Momentaufnahme in Erinnerung geblieben ist. Nach einem kleinen Intermezzo des Schweigens und der Rührung holte François ein Blatt Papier hervor, das er mühsam gerettet hatte, mit einem Gedicht von Dylan Thomas. Es war auf Englisch, und bestimmte Stellen waren für uns ziemlich schwer verständlich. Seine eindringliche Stimme leitete unsere Aufmerksamkeit auf die Melodie der Wörter, die unsere Ohren streichelte wie unverständliche Ausrufe voller Magie. Rhythmisch und gefühlvoll sprach er fast das ganze Gedicht auswendig, ohne einen Blick auf das Papier zu werfen:

Und dem Tod soll kein Reich mehr bleiben.
Die nackten Toten die sollen eins
Mit dem Mann im Wind und im Westmond sein;
Blankbeinig und bar des blanken Gebeins
Ruht ihr Arm und ihr Fuß auf Sternenlicht.
Wenn sie irr werden solln sie die Wahrheit sehn,
Wenn sie sinken ins Meer solln sie auferstehn.
Wenn die Liebenden fallen – die Liebe fällt nicht;
Und dem Tod soll kein Reich mehr bleiben.

Und dem Tod soll kein Reich mehr bleiben.
Die da liegen in Wassergewinden im Meer
Sollen nicht sterben windig und leer;
Nicht brechen die die ans Rad man flicht,
Die sich winden in Foltern, deren Sehnen man zerrt:
Ob der Glaube auch splittert in ihrer Hand
Und ob sie das Einhorn des Bösen durchrennt,
Aller Enden zerspellt, sie zerreißen nicht;
Und dem Tod soll kein Reich mehr bleiben.

Zu Anfang fand ich es merkwürdig, dieses Liebesgedicht zu hören, und vielleicht war auch Jürgen befremdet; aber dann dachte ich noch mal darüber nach und fand François’ Wahl sehr passend. Carla und Mohammed hatten im Leben nichts gemein gehabt und sicher lagen ganze Welten zwischen ihnen. Als ich mir jedoch vorstellte, wie sie ertranken, begriff ich, dass ihr Tod letztlich etwas tief Erotisches hatte. Sie waren gemeinsam gestorben, und, wie man es auch nimmt, dieser Moment hatte sie für immer vereint. Irgendetwas sagte mir, dass an dem Ort, wo dem Tod „kein Reich mehr bleiben soll“, beide nunmehr glücklich darauf warteten, für die Ungerechtigkeit ihres Todes entschädigt zu werden.

Mania: Die Schürfwunde an meinem Fuß entwickelte sich nach und nach zu einer ausgewachsenen Fistel. Wenn sie mir sagten, dass sie aufgestochen werden müsste, mit dieser groben Nadel aus dem abgewrackten Arzneikasten, machte ich mir jedes Mal ins Hemd vor lauter Angst. Die Schwarzen hielten die Nadel ins Feuer zum Desinfizieren, denn man musste, hieß es, die Flüssigkeit herausholen und das ging nur, wenn man sie aufstach. He, was soll das, seid ihr denn alle verrückt geworden? schrie ich jedes Mal, wenn sie diese angesengte Spitze auch nur in meine Nähe brachten. Aber was sollte ich machen? Ich brüllte vor Schmerzen und musste die Heilkünste von jedem Einzelnen ertragen, der sein Ding durchziehen wollte. Ehrlich gesagt sah ich auch keine Alternative. Wenn ich die Chance hatte, noch mal davonzukommen, würde ich sie ergreifen, ich bin ja nicht blöd. Das Feuer verbrennt alles, das Feuer desinfiziert alles, das ist uns auch klar, du Besserwisser, sagte ich zu einem der Schwarzen, die um mich herumwuselten, aber ich möchte dich mal sehen, wenn sie dir in den Fuß stechen, wie du dann herumhüpfst. Mutproben auf dem Rücken der anderen, das kann ich auch.
Als einfach nichts mehr ging, gab ich mir einen Ruck.

Isla_Boa_5
©Kamilo Nollas

Ich biss in ein Handtuch und sagte, sie sollten tun, was zu tun war, um es hinter mich zu bringen. Packst du ’s?, fragten sie. Ja klar, nickte ich, und bevor ich noch die Augen schließen konnte, hauten sie mir die Nadel mit voller Wucht in die Blase. Ich fiel vor Schmerzen fast in Ohnmacht, aber, echt jetzt, das spielt sich mehr im Kopf ab als im Körper, nur wenn du darüber nachdenkst, hast du ein Problem, ansonsten ist da nichts. Der Eiter spritzte wie eine dickflüssige Soße aus meinem Fuß und die riesige Blase sackte in sich zusammen wie ein Luftballon. Ich sprang mit einem Satz ins Meer, um das Brennen im kühlen Wasser loszuwerden. Alter, das roch für einen Moment wie verbranntes Fleisch. Wirklich, kein Witz! Wenn die Wunde noch größer geworden wäre, hätte ich ein richtiges Problem gehabt, kein Scheiß. Damit ist nicht zu spaßen, stell dir mal vor, das wäre schlimmer geworden und ich hätte nicht mehr laufen können! Oder wenn es zum Wundbrand gekommen wäre und sie mir das Bein abgenommen hätten? Im Dschungel werden die verwundeten Tiere zuerst gefressen, und wenn ich mich nicht beeilt hätte, wäre ich wohl wie die Katze im Sack gelandet, als Fraß für die Haie.

Teresa: Jetzt sind es schon drei Monate ohne jede Nachricht von außen. Im Laufe der Zeit schafften wir es, die Dinge auf der Insel so zu regeln, dass alles besser funktionierte. Tag für Tag schufen wir uns eine eigene Routine mit Programm und Aufgaben, die wir alle ohne Nörgeln und Spannungen untereinander aufteilten. Offensichtlich hatten wir uns nach dem anfänglichen Schock mit dem Leben in der Wildnis abgefunden, wenn auch der Funke der Rückkehr bei jedem von uns immer noch im Hinterkopf glühte.

Wir rissen die Reste von der Hütte des Produktionsteams ab, und nachdem wir Hölzer von den sonstigen Materialien getrennt hatten, verwendeten wir alles, um von Grund auf eine neue, besser geschützte Unterkunft weiter weg vom Strand zu bauen. Sie war hoch genug gelegen, um als Warte zu dienen, da wir ständig nach vorbeiziehenden Schiffen Ausschau halten mussten – oder zumindest nach diesem berühmten Fischerboot, das vielleicht endlich mit einer guten Entschuldigung auftauchen würde. Ein paar Tage arbeiteten wir hart mit Werkzeugen aus Marcels Beständen, der uns auch mit seiner Erfahrung und Ausdauer half und uns zeigte, was jeder seinen Kräften entsprechend tun sollte. Um uns vor Schlangen zu schützen, bauten wir die Unterkunft wie eine Art Plattform mit erhöhten Bohlen, Rückwand und schrägem Dach, und dichteten alles rundherum mit Hölzern und Palmenblättern ab. Sie war recht eng – wie ein dreieckiger Kasten – ohne die Annehmlichkeiten der ersten Hütte, aber niemand beschwerte sich. In den Nächten ließen wir immer ein großes Feuer brennen, und eine Wache musste es in regelmäßigen Abständen schüren.

Isla_Boa_6
©Kamilo Nollas

Dafür brauchten wir große Mengen Holz, das wir an verschiedenen Stellen schlugen, selbst am anderen Ende der Insel, und dann mit einer provisorischen Karre transportierten; Marcel hatte sie aus den Resten eines Tisches auf Rollen aus seiner Hütte zusammengebaut. So sehr uns die tägliche Schlepperei auch anstrengte, wir wussten, dass es nicht anders ging. Nachts könnten wir viel eher von Weitem gesehen und vielleicht durch einen Funkenregen gerettet werden, der sogar meilenweit von Isla Boa entfernt bemerkt würde. Der Schein der Flammen jagt mit Lichtgeschwindigkeit durch die Dunkelheit, er würde nachts leichter am Deck eines vorbeifahrenden Schiffs ankommen und folglich die Augen des wachhabenden Offiziers erreichen, der vielleicht an der Reling lehnte und übers Meer schaute. Wenn wir irgendwann aufhörten, das abendliche Feuer in Gang zu halten, wäre dies ein erstes Zeichen von Resignation, was ich zum Glück bisher bei keinem von uns festgestellt hatte. Trotz der Erschöpfung, des Hungers und unserer ganzen Wut darüber, was uns ohne Vorwarnung passiert war, bemühten wir uns, das Beste draus zu machen. Sogar ich, die mit körperlicher Arbeit nie auf gutem Fuß gestanden hatte und nie richtig zupacken konnte, half nach Kräften und überraschte damit mich selbst und die anderen.

Das Feuer ging uns bei den nachmittäglichen Gewittern oft aus, ein weiteres Problem, das uns das Leben unglaublich schwer machte, denn wir waren gezwungen, es neu zu entfachen. Sturmstreichhölzer, Feueranzünder und Feuerzeug standen leider nicht auf der Liste der geretteten Gegenstände, und so versuchten wir auf jede mögliche Art, mit geringstem Aufwand das beste Ergebnis zu erzielen. Unter Raymonds Utensilien befand sich eine große Lupe, die uns in den späten Morgenstunden gute Dienste leistete, wenn die Sonne hoch am Himmel stand und alles versengte, die am Nachmittag aber unbrauchbar war, wenn das Wasser regelmäßig alles überschwemmte. Ich hätte nicht geglaubt, dass die Lupe zu irgendetwas nütze sein könnte, denn ich war vollkommen unbedarft, wenn es ums nackte Überleben ging, und hielt sie für den überflüssigsten Gegenstand, den man uns in jenen Tagen schenken konnte.

Isla_Boa_7
©Kamilo Nollas

Doch ich staunte nicht schlecht, als Marcel unendlich geduldig und meisterlich der Linse eine Neigung gab und die Sonnenstrahlen über ein dürres Stück Anbrennholz so lenkte, dass es erst grau wurde, einige Minuten schwelte und sich dann eine kleine orangefarbene Flamme entzündete. Wir hatten auch andere Methoden versucht, die aber viel schwieriger waren, als wir anfangs geglaubt hatten. Die Rille, die wir zum Beispiel in ein Stück weiches Holz ritzten und die angeblich Funken sprühen sollte, wenn wir ständig einen harten Stock darin hin und her reiben würden. Doch das einzige, was wir damit erreichten, waren Hände voller Blasen. Die Wirklichkeit auf der Insel unterschied sich gewaltig von dem, was wir uns vorgestellt oder in Büchern gelesen hatten, besonders in dieser Übergangszeit, als die Moral auf dem Tiefpunkt war und die Kräfte schwanden.

Übersetzung: Doris Wille, Sigrid Willer. Lektorat: Andrea Schellinger. Fotos: Kamilo Nollas. Die Übersetzung des Gedichts “And Death shall have no Dominion” von Dylan Thomas stammt von Erich Fried. Mit freundlicher Genehmigung des Verlags entnommen aus: Und dem Tod soll kein Reich mehr bleiben. Aus: Dylan Thomas, Windabgeworfenes Licht, Übersetzt von Erich Fried, ©Carl Hanser Verlag München 1992.

Schreibe einen Kommentar

Ίσλα Μπόα

Απόσπασμα από μυθιστόρημα του Χρήστου Αστερίου

Το diablog.eu παρουσιάζει ένα απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Χρήστου Αστερίου «Ίσλα Μπόα», που μεταφέρθηκε στα γερμανικά από τις μεταφράστριες Ντόρις Βίλλε και Σίγκριντ Βίλλερ. Πρόκειται για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τα σύνορα μεταξύ δοκιμίου πολιτισμικής κριτικής και αστυνομικού καθώς και μεταξύ ψυχαγωγίας και προβληματισμού. Γράφτηκε στην εξώτερη άκρη της Ευρώπης και αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία άλλων και ξένων πολιτισμών. Σημειωτέον δε σε μια χώρα που δεν επωφελήθηκε κατ’ ανάγκη από τις δυτικές πολιτιστικές διαδικασίες των δύο τελευταίων αιώνων και εξακολουθεί παρ΄ όλ΄ αυτά να θεωρεί εαυτήν ότι ανήκει στη Δύση.

Το Ίσλα Μπόα είναι ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται το 2009 στο ομώνυμο νησί, κάπου κοντά στο άκρο των τεκτονικών πλακών της Καραϊβικής και του Ατλαντικού· αλλά και ένα χρόνο αργότερα στην Φλόριντα των Ηνωμένων Πολιτειών όπου παρακολουθούμε την συνέντευξη του πρώην διευθυντή του καναλιού που διοργάνωσε το «Το παιγνίδι του Ίσλα Μπόα» σε μια νεαρή δημοσιογράφο. Δέκα άνθρωποι, απομονωμένοι απ’ τον πολιτισμό και μ’ ένα ένοχο παρελθόν στο βιογραφικό του ο καθένας, πρωταγωνιστούν σ’ ένα παιγνίδι συμβίωσης προσπαθώντας να συμβιβάσουν ανάγκες, θρησκευτικές αντιλήψεις και συνήθειες, καθώς το περιβάλλον του νησιού μάχεται να τους καταβάλει.

Πρόκειται για έναν μαύρο Καναδό σεφ, μία Κινέζα οικονομολόγο, έναν Πακιστανό βιοτέχνη, μια Ιταλίδα εθελόντρια, έναν Γερμανό οικολόγο, μια Λιβανέζα δασκάλα, μια Ελληνίδα αρχιτέκτονα, μια Αργεντινή τραγουδίστρια, έναν Κενυάτη δρομέα και έναν Γάλλο φιλόσοφο. Ποιός θα υπερισχύσει, τελικά, στο Ίσλα Μπόα; Το παιχνίδι ξεκινά με τις καλύτερες προϋποθέσεις αλλά πολύ σύντομα το σκηνικό αλλάζει δραματικά. Το κανάλι πτωχεύει και οι παίκτες που μέχρι πρότινος προσδοκούσαν κέρδη, φήμη και το μερίδιό τους από την παγκόσμια αναγνώριση ανακαλύπτουν ότι βρίσκονται μόνοι στο έλεος της ζούγκλας.

Isla_Boa_1
Christos Asteriou, ©Eleni Iliopoulou

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα Ίσλα Μπόα του Χρήστου Αστερίου

Μάνια: Πάνω στο μήνα η θάλασσα άρχιζε να μου τη δίνει. Και να φανταστείς ότι πίσω στην Αθήνα πέταγα τη σκούφια μου για καμιά εκδρομή κατά Σούνιο μεριά με μπάνιο, ταβέρνα στο κύμα και τα σχετικά. Πεζοπορίες και βουνά δεν τα χα, το νερό ήταν που με τράβαγε σα τον μαγνήτη. Ξέρεις τώρα, βρεγμένο μαλλί, πετσέτα στη μέση και την αρμύρα να στάζει στα παπούτσια. Δώσε μου παραλία, έλεγα, και πάρε μου τη ψυχή. Να ξαπλώνω με το βιβλίο μου, να πασαλείβομαι αντηλιακά, να τρώω τον ήλιο κατακούτελα, κόκκινη σαν τον αστακό κι ακόμα παραπάνω, ινδιάνα βέρα, ερυθρόδερμη. Τώρα το γαμημένο αλάτι έμπαινε στις φλέβες και μου’ τρωγε ύπουλα τα σωθικά, δεν μπορούσα να το αντέξω δευτερόλεπτο. Δεν ήθελα να βλέπω γαλαζοπράσινα νερά κι αιώρες, παρακαλούσα μόνο μήπως βρισκόταν πουθενά κανένα τζίνι να του ζητήσω να με πάει πίσω κι ας κράταγε τις άλλες δυο επιθυμίες χάρισμα.

Γύρναγαν κι οι άλλοι γύρω μου σαν εφιάλτης, δεν γούσταρα να βλέπω τη φάτσα κανενός, βρωμούσαν ανθρωπίλα όλοι τους, ρεύονταν, έφτυναν, κατουρούσαν παραδίπλα. Είχαμε παραγνωριστεί για να το πω απλά, ήταν η πείνα φοβερή, ποιός μίλαγε τώρα για ελπίδες, είχε αρχίσει η αποκτήνωση, μαλάκα μου, άλλοι κυκλοφορούσανε μισόγυμνοι, ούτε τους ένοιαζε μια. Σου λέει, θα πεθάνουμε στο κάτω κάτω αργά ή γρήγορα ποιός νοιάζεται τώρα για ντροπές και προφυλάξεις, ποιός να φυλαχτεί και από τι, τα’ χαμε παρατήσει όλα και κοιτάγαμε πως θα επιβιώσουμε, να γεμίσει κάπως η κοιλιά, να κρατηθούμε. Άσχετα που ψελλίζαν ακόμα πως κάτι θα γινόταν και θα την γλιτώναμε, εγώ σου λέω πως όλοι μέσα τους ήτανε χεσμένοι από το φόβο, μαζί κι εγώ, βέβαια, σε κάτι τέτοια πρώτη.

Στην αρχή σκέφτηκα πως θα είχε γούστο όλος αυτός ο πανικός αλλά μετά το μετάνιωσα, δεν γούσταρα, μ’ έπιασε αηδία. Τα σώματα άλλαζαν, αλλοιώνταν σαν το κρέας που ξεχνάς έξω και πανιάζει, δεν βλεπόντουσαν, σου λέω, μόνο χτυπήματα κι ουλές έβλεπε το μάτι σου, επιδερμίδες απαίσιες που πέφταν από πάνω τους οι φλούδες σαν τα λέπια. Που και που μου την έδινε και καθρέφτιζα το πρόσωπό μου στη θάλασσα να δω πως έχω καταντήσει κι όταν τα κατάφερνα σκυμμένη από ψηλά έβλεπα πόσο είχαν κόψει τα μούτρα μου. Ρε συ, δεν είμαι εγώ αυτή, έλεγα, κοντεύουν να μου πεταχτούν τα μάτια έξω. Τώρα, δεν ξέρω να πω και με ακρίβεια, αλλά πέντε κιλά στο νερό θα τα’ χα χάσει, τόσο πάνω κάτω υπολόγιζα. Εδώ έβλεπα τον Ρέιμοντ που κόντευε να γίνει στυλάκι, τι να’ λεγα εγώ που δεν ήμουνα ούτε η μισή μπροστά του. Του είχαν πέσει οι κοιλιές και στο πρόσωπο έβλεπες δυο καμπυλωτές ρυτίδες, κομμάτια κρέας που’ χαν κρεμάσει δίπλα από τη μύτη σαν σακιά.

Isla_Boa_2Τερέζα: Αποφασίσαμε πως έπρεπε να κάνουμε κανονική κηδεία θεωρώντας πως ήταν αναγκαίο να υπάρχει ένα τόπος μνήμης γι’ αυτούς που χάθηκαν. Τίποτα σπουδαίο, έναν απλό, συμβατικό τάφο που θα τον συνδέαμε με τον Μοχάμεντ και την Κάρλα έστω κι αν τα σώματά τους δεν είχαν βρεθεί για να γίνει η ταφή όπως πρέπει. Ήταν κάτι που χρειαζόμασταν να μας θυμίζει τις ανθρώπινες καταγωγές μας, τα έθιμα που είχαμε αφήσει πίσω στην κανονική μας ζωή.

Για δυο τρεις μέρες η προετοιμασία της τελετής γέμισε το χρόνο απασχολώντας το σώμα και το πνεύμα μας κι έτσι βρήκαμε ξανά ένα στοιχειώδες νόημα σ’ ό,τι κάναμε πέρα απ’ το να ψαρεύουμε και να χαζεύουμε το νερό σα χαμένοι. Διαλέξαμε ένα μέρος κοντά στη θάλασσα από την ανατολική πλευρά γιατί σκεφτήκαμε πως ο Μοχάμεντ θα ήθελε τάφο με ανεμπόδιστη θέα προς τη Μέκκα κι αυτό ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να βρεθεί. Αφού διαλέξαμε το σημείο, καθαρίσαμε το περίγραμμα στο χώμα με δυο μυτερά ξύλα αφήνοντας μια απόσταση ενός μέτρου από τα δύο μνήματα κι ύστερα στολίσαμε γύρω γύρω με πέτρες και κοχύλια. Από την άλλη πλευρά τοποθετήσαμε ένα σταυρό που είχε σκαλίσει με το χέρι ο Αμπέμπε κι ένα ξύλινο τετράγωνο με τ’ όνομα της Κάρλας που είχε φιλοτεχνήσει ο άντρας της ζωής της με πολύ προσπάθεια.

Δίπλα, στο σημείο που υποτίθεται πως ήταν ο τάφος του Μοχάμεντ ακουμπήσαμε μια μεγάλη, λεπτή πέτρα αφού πρώτα χαράξαμε πάνω της τα αρχικά του: Μ.Α. Ήταν απόγευμα και το ηλιοβασίλεμα έδινε μια παράξενη ένταση σε κείνη την απομίμηση τελετής μπροστά σε δύο τάφους χωρίς σώματα. Γύρω μας βούιζαν κουνούπια κι ο αέρας έφερνε κρωξίματα και μυρωδιές στη μύτη και στ’ αυτιά. Νιώσαμε καλύτερα μ’ όλο εκείνο το σκηνικό γιατί αποτείαμε φόρο τιμής στους δύο πνιγμένους κι επειδή αρχίζαμε να οικειοποιούμαστε το νησί «φορτίζοντας» σημεία του με τις προσωπικές μας ιστορίες. Ο τόπος που μας έλαχε να ζήσουμε εκείνες τις δύσκολες στιγμές άρχιζε να γίνεται λιγότερο ξένος και μέρα με τη μέρα αποκτούσε χαρακτηριστικά που του δίναμε με τις μικρές μας επεμβάσεις.

Isla_Boa_3
©Kamilo Nollas

Αφού προηγήθηκε μια συγκινητική ομιλία του Γιούργκεν, στην οποία ο καλός Γερμανός έκανε μια αναδρομή της σχέσης του με την Κάρλα, ξεκίνησα να λέω ένα αργεντινέζικο μοιρολόι που ήξερα από τη μητέρα μου κι είχα πρωτακούσει στην κηδεία της γιαγιάς μου στο Σαντιάγκο, δώδεκα χρονών κορίτσι. Στον κύκλο που είχαμε σχηματίσει πάνω απ’ τους τάφους στάθηκαν όλοι αμίλητοι ακούγοντας τα ισπανικά μου λόγια και το ηχόχρωμα της φωνής που σκέπαζε μελωδικά το χώρο. Πριν καν τελειώσω η Ζέινα ξεκίνησε ένα δικό της μοιρολόι και ύστερα, με τη σειρά, ένα η Φου κι ένα δικό του ο Αμπέμπε. Δεν είχαμε συνεννοηθεί γι’ αυτό και ήταν από τις πιο ωραίες στιγμές στο νησί που θα μου μείνει στο μυαλό σαν στιγμιότυπο. Ύστερα από ένα μικρό σιωπηλό ιντερμέδιο κι αφού είχαμε συγκινηθεί όλοι μας, ο Φρανσουά απήγγειλε από ένα κομμάτι χαρτί που είχε διασώσει με χίλιους κόπους, κάποιο ποίημα του Ντύλαν Τόμας. Το ποίημα ήταν γραμμένο στ’ αγγλικά και σε ορισμένα σημεία αρκετά δύσκολο να το καταλάβουμε. Η υποβλητική του φωνή συγκέντρωσε την προσοχή μας στη μουσική αφήνοντας τις λέξεις να χαϊδέψουν τ’ αυτιά μας σαν ακατάληπτα επιφωνήματα γεμάτα σαγήνη. Ξετύλιξε το χαρτί που κρατούσε στα χέρια και ξεκίνησε χωρίς να του ρίξει ούτε ματιά. Με ρυθμό και συναίσθημα απήγγειλε όλο το ποίημα σχεδόν απ’ έξω:

Κι ο θάνατος δεν θα ‘χει εξουσία.
Γυμνοί οι νεκροί στον άνεμο και το γερτό φεγγάρι
Με τον άνθρωπο θα σμίξουν
Όταν γλυφτούν τα κόκκαλά τους
Και τα γλυμμένα κόκκαλα χαθούν,
Θα ‘χουν αστέρια σε αγκώνα και ποδάρι
Αν και τρελοί, θα συνεφέρουν,
Αν και θαλασσόπνιχτοι, θ’ αναδυθούν,
Αν κι εραστές χαμένοι αυτοί, δεν θα χαθεί η αγάπη
Κι ο θάνατος δεν θα ‘χει εξουσία.

Κι ο θάνατος δεν θα ‘χει εξουσία.
Κάτω απ’ τις δίνες της θαλάσσης
Χρόνια χωμένοι αυτοί, θάνατο ανεμόδαρτο δεν θα βρουν
Σε μέγκενη στριμμένοι, με τους τένοντες λυμένους,
Παιδεμένοι σε τροχό, δεν θα τσακίσουν
Στα χέρια τους η πίστη θ’ ανοίξει
Και μονόκερα στοιχεία θα τους ξεσκίσουν
Κουρελιασμένοι ολόκληροι, και δεν θα σπάσουν
Κι ο θάνατος δεν θα ‘χει εξουσία.

Στην αρχή παραξενεύτηκα ακούγοντας το ερωτικό ποίημα, μπορεί και να παρεξηγιόταν ο Γιούργκεν, αλλά μετά το ξανασκέφτηκα και βρήκα την επιλογή του Φρανσουά πολύ πετυχημένη. Η Κάρλα κι ο Αμπέμπε δεν είχαν μοιραστεί τίποτα κοινό στη ζωή και σίγουρα τους χώριζαν ένα σωρό πράγματα. Καθώς φανταζόμουνα τη σκηνή του πνιγμού κατάλαβα πως ο χαμός τους είχε κάτι βαθιά ερωτικό στο βάθος. Είχαν πεθάνει μαζί και, όπως και να το δει κανείς, η στιγμή τους είχε ενώσει για πάντα. Κάτι μου έλεγε ότι στο μέρος που «ο θάνατος δεν θα ‘χει πια εξουσία» οι δυο τους θα περίμεναν ευτυχισμένοι την δικαίωση.

Μάνια: Το γδάρσιμο που είχα στο πόδι εξελίχθηκε σιγά σιγά σε ξεγυρισμένο συρίγγιο. Κάθε φορά που λέγανε πως έπρεπε να τρυπηθεί με τη σακοράφα του ξεχαρβαλωμένου φαρμακείου χεζόμουνα από το φόβο μου. Την καίγανε οι μαύροι στη φωτιά για απολύμανση γιατί έπρεπε, λέει, να βγάλουν το υγρό κι αυτό γινόταν μόνο με τρύπημα. Τι λέτε, ρε, τρελλαθήκατε όλοι σας; φώναζα κάθε φορά που φέρνανε μπροστά μου εκείνη την τσουρουφλιστή μύτη. Αλλά τι να έκανα; Ούρλιαζα από τον πόνο και υπέμενα τα γιατροσόφια του καθενός που ‘θελε να κάνει το δικό του. Εδώ που τα λέμε δεν είχα κι εναλλακτική. Αν μπορούσα να την γλιτώσω θα την γλίτωνα, χαζή είμαι; Η φωτιά καίει τα πάντα, η φωτιά απολυμαίνει τα πάντα, αυτό το ξέρουμε, παντογνώστη, είπα σ’ έναν από τους μαύρους που με περιτριγύριζαν, αλλά να σε δω όταν την ακουμπήσουν στο δικό σου πόδι τι θα κάνεις και πως θα χοροπηδάς. Παλικαριές στις πλάτες των άλλων τις ξέρω κι εγώ.

Isla_Boa_5
©Kamilo Nollas

Όταν έφτασα στο αμήν το πήρα απόφαση. Δάγκωσα μια πετσέτα και τους είπα να κάνουν ό,τι είχαν να κάνουν για να τελειώνουμε. Αντέχεις; ρωτήσανε, αντέχω, έκανα με το κεφάλι και πριν προλάβω να κλείσω τα μάτια μού την μπήξανε γερά. Κόντεψα να λιποθυμήσω από τον πόνο, αλλά μην νομίζεις, πιο πολύ είναι στο μυαλό παρά στο σώμα, μόνο άμα το σκέφτεσαι έχεις πρόβλημα, αλλιώς δεν τρέχει μια. Το πύον πετάχτηκε σα πηχτή κρέμα από το πόδι μου και η τεράστια φουσκάλα ξεφούσκωσε σα να ‘τανε μπαλόνι. Έκανα μια και βούτηξα στη θάλασσα μπας και σβήσω το κάψιμο. Μαλάκα μου, μύρισε για μια στιγμή καμένη σάρκα. Γι’ αστείο το περνάς; Άμα μεγάλωνε κι άλλο η πληγή θα είχα χοντρό πρόβλημα, σου λέω. Δεν είναι να παίζεις μ’ αυτά, φαντάζεσαι να σοβάρευε και να μην μπορούσα να περπατήσω; Ή να μου γύρναγε σε γάγγραινα και να μου κόβανε το πόδι; Στη ζούγκλα πρώτα τρώγονται τα χτυπημένα ζώα κι άμα δεν είχα κάνει γρήγορα μ’ έβλεπα να πηγαίνω σα το γουρούνι στο σακί, τροφή για καρχαρίες.

Τερέζα: Κλείσαμε τρεις μήνες χωρίς είδηση. Περνώντας ο καιρός καταφέραμε να ρυθμίσουμε με τέτοιο τρόπο τα πράγματα στο νησί ώστε να λειτουργούμε καλύτερα. Μέρα με την ημέρα δημιουργήσαμε μια δική μας κανονικότητα με πρόγραμμα και συγκεκριμένες δουλειές που τις μοιραζόμασταν όλοι χωρίς γκρίνιες κι ενστάσεις. Μετά το αρχικό σοκ φάνηκε πως συμβιβαστήκαμε με την ιδέα της ερημικής ζωής αν και η σπίθα του γυρισμού στραφτάλιζε ακόμα στο βάθος του μυαλού μας.

Ξηλώσαμε ό,τι είχε απομείνει από την καλύβα της παραγωγής κι αφού ξεχωρίσαμε ξύλα και άλλα υλικά τα χρησιμοποιήσαμε για να φτιάξουμε από την αρχή ένα καινούργιο καταφύγιο σε μέρος μακριά από την παραλία, καλύτερα προφυλαγμένο. Το σημείο ήταν αρκετά ψηλά για να λειτουργεί σαν παρατηρητήριο μιας κι έπρεπε να έχουμε συνεχώς το νου μας στην περίπτωση που θα βλέπαμε κάποιο περαστικό πλοίο ή έστω εκείνο το καΐκι που ίσως εμφανιζόταν τελικά με μια καλή δικαιολογία. Δουλέψαμε σκληρά για δυο-τρεις μέρες χρησιμοποιώντας σύνεργα από την εργαλειοθήκη του Μαρσέλ που μας βοήθησε με την πείρα και την αντοχή του υποδεικνύοντας τι έπρεπε να κάνει ο καθένας σύμφωνα με τις δυνάμεις του. Φτιάξαμε ένα καταφύγιο σε στιλ πλατφόρμας με υπερυψωμένες σανίδες για τον κίνδυνο των ερπετών που είχε ένα οριζόντιο τοίχο και μια επικλινή επιφάνεια και κλείσαμε γύρω γύρω με ξύλα και φύλλα από τους φοίνικες. Ήταν αρκετά στενό –σαν τριγωνικό κουτί– χωρίς τις ανέσεις της καλύβας, αλλά κανένας δεν μουρμούρισε. Τις νύχτες καίγαμε πάντα μια μεγάλη φωτιά αφήνοντας κάποιον σε επιφυλακή να την φουντώνει σε τακτά διαστήματα.

Isla_Boa_6
©Kamilo Nollas

Γι’ αυτό χρειαζόμασταν μεγάλους όγκους ξύλων που κόβαμε από εδώ κι από κει μεταφέροντάς τους, ακόμα κι από την άλλη άκρη του νησιού, μ’ ένα αυτοσχέδιο καροτσάκι που κατασκεύασε ο Μαρσέλ συναρμολογώντας τα υπολλείματα ενός τροχήλατου τραπεζιού απ’ τον εξοπλισμό της δικής του καλύβας. Όσο κι αν μας κούραζε το καθημερινό κουβάλημα καταλαβαίναμε πως αλλιώς δεν γινόταν γιατί τις νυχτερινές ώρες ήταν πολύ πιθανότερο να μας έβλεπαν από μακριά και να σωνόμασταν από ένα σπιθήρισμα που θα γινόταν αντιληπτό ακόμα και μίλια πέρα απ’ το Ίσλα Μπόα. Οι φλόγες ταξίδευαν με την ταχύτητα του φωτός μέσα στο σκοτάδι, θα έφταναν κατά τη διάρκεια της νύχτας ευκολότερα στις κουβέρτες των περαστικών πλοίων κι ενδεχομένως στα μάτια του αξιωματικού υπηρεσίας που ίσως αγνάντευε γερμένος στην κουπαστή. Αν κάποια στιγμή σταματούσαμε να τροφοδοτούμε την βραδινή φωτιά θα ήταν ένα πρώτο σημάδι παραίτησης, κάτι που ευτυχώς δεν είχα διαπιστώσει για κανέναν μας ακόμα. Παρά την κούραση, την πείνα και όλο το αίσθημα της οργής για όσα είχαν συμβεί απροειδοποίητα πασχίζαμε για το καλύτερο. Ακόμα κι εγώ που δεν τα κατάφερνα ποτέ στις χειρωνακτικές δουλειές και δεν είχα δυνάμεις για βαριές εργασίες έκανα ό,τι μπορούσα καλύτερο εκπλήσσοντας τον εαυτό μου και τους υπόλοιπους.

Η φωτιά έσβηνε συχνά μετά τις απογευματινές καταιγίδες κι αυτό ήταν επίσης κάτι που μας κούραζε αφάνταστα γιατί υποχρεωνόμασταν να την ανάβουμε από την αρχή. Σπίρτα θυέλλης, τσακμάκι και αναπτήρας δεν βρίσκονταν δυστυχώς στη λίστα με τα διασωθέντα αντικείμενα κι έτσι ήμασταν αναγκασμένοι να προσπαθούμε χρησιμοποιώντας κάθε πρόσφορο τρόπο που θα μπορούσε να έχει το καλύτερο αποτέλεσμα με τον λιγότερο δυνατό κόπο. Στα σύνεργα του Ρέιμοντ υπήρχε ένας μεγάλος μεγεθυντικός φακός που έκανε καλή δουλειά τις πρωινές ώρες όταν ο ήλιος ήταν ψηλά και τσουρούφλαγε τα πάντα, αλλά ήταν άχρηστος το απόγευμα όταν συνήθως πλημμύριζαν τα πάντα από το νερό. Στην αρχή δεν πίστεψα ότι μπορούσε να μας φανεί χρήσιμος γιατί ήμουν εντελώς άμαθη σε συνθήκες επιβίωσης και νόμισα πως ήταν το πιο άχρηστο αντικείμενο που θα μπορούσε να μας δωρίσει κανείς εκείνες τις μέρες.

Isla_Boa_7
©Kamilo Nollas

Διαψεύστηκα πανηγυρικά όταν ο Μαρσέλ με μεγάλη υπομονή και εξαιρετική μαεστρία έδωσε κλίση στο φακό κατευθύνοντας τις αχτίδες του ήλιου πάνω από ένα ξερό προσάναμμα που πέταξε μια μικρή, πορτοκαλένια φλόγα αφού πρώτα γκρίζαρε και κάπνισε για λίγα λεπτά. Είχαμε προσπαθήσει χρησιμοποιώντας κι άλλες τεχνικές που αποδείχτηκαν πολύ δυσκολότερες απ’ ότι νομίζαμε στην αρχή. Το αυλάκι που θ’ ανοίγαμε για παράδειγμα σε μια βάση από μαλακό ξύλο θα πετούσε σπίθες αν το τρίβαμε, λέει, συνεχώς μ’ ένα σκληρό ραβδί, όμως το μόνο που κατάφεραν όσοι προσπάθησαν ήταν να γεμίσουν τις παλάμες τους φουσκάλες. Η πραγματικότητα του νησιού διέφερε πολύ απ’ όσα φανταζόμασταν ή είχαμε διαβάσει στα βιβλία, ειδικά εκείνο τον μεταβατικό καιρό που το ηθικό ήταν χαμηλά και οι δυνάμεις σε υποχώρηση.

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Χρήστου Αστερίου: Ίσλα Μπόα. Αθήνα, Εκδ. Πόλις 2012. Φωτό: Καμίλο Νόλλας, Ελένη Ηλιοπούλου.

Schreibe einen Kommentar