Obscuro Barroco

Preisgekrönter Film von Evangelia Kranioti

Evangelia Kranioti auf Erfolgskurs! Nach dem fulminanten Auftritt auf der Berlinale und der Auszeichnung durch den Teddy Special Jury Award wurde ihr Film „Obscuro Barroco“ auf dem Dokumentarfestival Thessaloniki zuletzt mit dem Youth Jury Award geehrt. Theo Votsos berichtet über ihr eindrucksvolles Projekt.

So weiblich gab sich die Berlinale noch nie! Im zweiten Jahr in Folge ging der Goldene Bär an eine Frau. Sieben der insgesamt zwölf Hauptpreise, die während der feierlichen Preisverleihung der 68. Internationalen Filmfestspiele am Samstagabend vergeben wurden, durften Frauen in Empfang nehmen. Einen („Teddy“-)Bären hatte schließlich auch Evangelia Kranioti im Gepäck, als sie nach zehn aufregenden Festivaltagen Berlin wieder verließ. Für ihren in Rio de Janeiro gedrehten Filmessay „Obscuro Barroco“ wurde die griechische Fotografin, Installationskünstlerin und Filmemacherin mit dem begehrten „Teddy Jury Award“ ausgezeichnet.

Filmplakat Obscuro Barroco

Zwei Filme: zweimal auf der Berlinale

Zwei Filme hat die studierte Juristin und Multikünstlerin Evangelia Kranioti bisher fertiggestellt, mit beiden schaffte sie es in die Berlinale. Ihr beeindruckendes, mehrfach ausgezeichnetes Filmdebüt „Exotica, Erotica, Etc.“, eine poetische Annäherung an das Seefahrerleben und die Nostalgielandschaft Meer, wurde anno 2015 im „Forum des Internationalen Jungen Films“ präsentiert, ihr vor kurzem abgeschlossener zweiter Film „Obscuro Barroco“ feierte auf der diesjährigen Berlinale im „Panorama“, der zweitwichtigsten offiziellen Festivalsektion, seine Welturaufführung. Allein die Tatsache, dass beide Filme der 1979 in Athen geborenen und seit 17 Jahren in Paris lebenden Kranioti im offiziellen Programm eines der weltweit bedeutendsten Filmfestivals präsentiert wurden, ist als Erfolg zu werten. Als wäre dies nicht schon genug Anerkennung, brachte ihr „Obscuro Barroco“ nun auch den ersten Berlinale-Preis ein.

Bildgewaltiges Filmessay über das „dritte Geschlecht“ Rios

„Wäre Rio de Janeiro ein Mensch, dann wäre es ein Transvestit“, hören wir Luana Muniz, transidente Gallionsfigur der queeren Subkultur Brasiliens und Protagonistin in Kraniotis neuem Film sagen. „Seines Farben-, Facetten- und Deutungsreichtums wegen.“ Nach Betrachtung des Films könnte man ruhigen Gewissens hinzufügen: Wäre Luana Muniz eine Stadt, dann wäre sie Rio de Janeiro. Für ihr anfänglich als künstlerisches Portrait der Großstadt an der Copacabana angelegtes Projekt hätte Kranioti in der Tat kein passenderes Pendant, keine bessere Inkarnation finden können als Rios Transgender-Ikone Muniz. 1961 als Mann geboren, begann sie im Alter von erst 13 Jahren mit ihrer Transformation zur Frau, betätigte sich als Sexprofessionelle und Künstlerin und setzte sich bis zu ihrem viel zu frühen Tod im Mai 2017 für soziale Gerechtigkeit und die politische Gleichstellung von Transvestiten und Transsexuellen in Brasilien ein. Muniz nimmt für sich keine festgefügte Identität in Anspruch, verortet sich vielmehr jenseits der Dialektik von Männlich und Weiblich, sozusagen als „drittes Geschlecht“.

Und damit ist sie wie sonst niemand dazu prädestiniert, uns mit ihrer Stimme in „Das dritte Geschlecht von Rio“ (so der Titel eines bereits 2008 von Marianne Greber im Auftrag des ORF inszenierten Dokumentarfilms über Luana Muniz) zu begleiten. Genau auf dieses obskure (weil dunkle, sich fast ausschließlich in der Nacht abspielende) und barocke (im portugiesischen Wortsinn in erster Linie seltsame bzw. verschrobene), einer fortwährenden Metamorphose unterworfene Zwischenleben Rios, auf Lebenswelten jenseits sexueller und sozialer Zuschreibungen, auf verschwimmende Grenzen und sich auflösende Identitäten will Kranioti in Obscuro Barroco den Blick lenken. Und zaubert in einem hypnotischen Flow atemberaubend sinnliche Bilder vom orgiastischen Treiben des Straßenkarnevals und dem ekstatischen Tanz nackter, sich einer eindeutigen geschlechtlichen Zuordnung widersetzender Körper auf die Leinwand, in die sich unvermittelt auch Szenen von politischem Protest mischen. Kranioti inszeniert ihren mit fiktionalen Elementen angereicherten dokumentarischen Essay vor allem als poetisch stilisiertes Zwiegespräch zwischen Luana Muniz, der sie ihren Film auch widmet, und der brasilianischen Millionenstadt; in Analogie übrigens zur 1973 erschienenen Novelle „Aqua Viva“, ein dialogischer Text der bedeutenden brasilianischen Prosaautorin Clarice Lispector (1920-1977), aus der die transsexuelle Erzählerin immer wieder rezitiert.

Wie schon in ihrem ersten Film besticht Kranioti einmal mehr durch ihre hervorragende Bildgestaltung. Mal lässt sie die Kamera schwerelos über das Panorama von Rio schweben, mal in intimen Naheinstellungen die schimmernde Haut der tanzenden Körper regelrecht abtasten. Im harmonischen Zusammenspiel mit Schnitt (Yorgos Labrinos) und Sounddesign (Jerome Gonthier) ist es Kranioti nach „Exotica, Erotica, Etc.“ gelungen, auch ihrem neuen Film ihre eigene Handschrift zu verleihen. Insofern steht Kranioti bereits in einem frühen Zeitpunkt ihrer Filmkariere für eine Bildsprache und einen filmästhetischen Stil, der für die Zukunft noch einiges erwarten lässt.

YouTube

Mit dem Laden des Videos akzeptieren Sie die Datenschutzerklärung von YouTube.
Mehr erfahren

Video laden

Der Jurypreis bei den diesjährigen Teddy Awards, mit denen seit 1987 alljährlich am Vorabend der Verleihung des Goldenen Bären Filme mit queerem Hintergrund aus dem gesamten Berlinale-Programm ausgezeichnet werden, bekräftigt diese Prognose. In ihrer Begründung befand die Jury, dass uns „Obscuro Barroco“ in eine lebhafte und surreale Stadt transportiere, in einen Karneval von Träumen und Albträumen, den wir durch die Augen einer queeren Ikone verfolgten. Die beeindruckende und außerordentliche Vision der Regisseurin ziehe uns aufgrund der herausragenden Kinematographie in ihren Bann und mache den Film auf besondere Weise poetisch und intim – eine außergewöhnliche künstlerische Leistung.

Weitere Informationen: www.berlinale.de

Schreibe einen Kommentar

Obscuro Barroco

Η βραβευμένη ταινία της Ευαγγελίας Κρανιώτη

Η Ευαγγελία Κρανιώτη στον δρόμο της επιτυχίας! Μετά τη λαμπρή παράσταση στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου και την απονομή του βραβείου Teddy Special Jury Award, η ταινία της Obscuro Barroco τιμήθηκε πρόσφατα στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας της κριτικής επιτροπής Νεότητας Φοιτητών Πανεπιστήμιων της πόλης. Ο Τέο Βότσος μας παρουσιάζει αυτό το εντυπωσιακό κινηματογραφικό έργο.

Ποτέ πριν δεν ήταν τόσο έντονη η γυναικεία παρουσία στις βραβεύσεις του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου! Για δεύτερη συνεχή χρονιά η Χρυσή Άρκτος απονεμήθηκε σε γυναίκα. Επτά από τα δώδεκα κύρια βραβεία του φεστιβάλ είχαν γυναίκες ως αποδέχτες. Μια Άρκτο, αν και στην «Teddy» εκδοχή της, είχε τελικά και η Ευαγγελία Κρανιώτη στις αποσκευές της όταν αναχώρησε μετά από δέκα συναρπαστικές ημέρες από το Βερολίνο. Για την ταινία-δοκίμιο Obscuro Barroco, γυρισμένη στο Ρίο Ντε Τζανέιρο, η Ελληνίδα φωτογράφος, εικαστικός και σκηνοθέτις τιμήθηκε με το ποθητό «Teddy Jury Award».

Filmplakat Obscuro Barroco

Δυο ταινίες: δυο φορές στην Μπερλινάλε

Δυο ταινίες έχει ολοκληρώσει μέχρι σήμερα η σπουδαγμένη νομικός (sic!) και πολυδιάστατη καλλιτέχνις Ευαγγελία Κρανιώτη, και με τις δύο κατάφερε να συμπεριληφθεί στο επίσημο πρόγραμμα της Μπερλινάλε. Το εντυπωσιακό πολυταξιδεμένο και πολυβραβευμένο ντεμπούτο της Exotica, Erotica, Etc., μια ποιητική προσέγγιση του ναυτικού βίου και του νοσταλγικού τοπίου της θάλασσας, παρουσιάστηκε το 2015 στο «Φόρουμ του Διεθνούς Νέου Κινηματογράφου», το πρόσφατα ολοκληρωμένο δεύτερο της έργο Obscuro Barroco («Σκοτεινό Μπαρόκ») γιόρτασε την παγκόσμια πρεμιέρα του στο «Πανόραμα» της φετινής Μπερλινάλε, στο σημαντικότερο, μετά από το διαγωνιστικό, τμήμα του φεστιβάλ. Και μόνο το γεγονός, ότι και οι δυο ταινίες της Ευαγγελίας Κρανιώτη, η οποία γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979 και ζει εδώ και 17 χρόνια στο Παρίσι, παρουσιάστηκαν στο επίσημο πρόγραμμα ενός από τα πιο διακεκριμένα διεθνώς κινηματογραφικά φεστιβάλ μπορεί να αξιολογηθεί ως επιτυχία. Ωσάν αυτό και μόνο να μην αποτελούσε επαρκή αναγνώριση, το Obscuro Barroco στέφτηκε και με την πρώτη τιμητική διάκριση της Μπερλινάλε.

Ένα εξαιρετικά φωτογραφημένο δοκίμιο για το «τρίτο φύλο» του Ρίο

«Αν το Ρίο Ντε Τζανέιρο ήταν άνθρωπος, θα ήταν τραβεστί», ακούμε να λέει η Λουάνα Μουνίζ, εξέχουσα μορφή της queer υποκουλτούρας της Βραζιλίας και πρωταγωνίστρια της νέας ταινίας της Κρανιώτη. «Λόγω του πλούτου του σε χρώματα, πτυχές και ερμηνείες». Έχοντας δει κανείς το έργο, μπορεί δικαίω τω τρόπω να προσθέσει: Αν η Λουάνα Μουνίζ ήταν μια πόλη, τότε θα ήταν το Ρίο Ντε Τζανέιρο. Και όντως, για το πρότζεκτ αυτό, που αρχικά ξεκίνησε ως καλλιτεχνικό πορτρέτο της μεγαλούπολης στην Κοπακαμπάνα, η Κρανιώτη δεν θα μπορούσε να βρει πιο ταιριαστό αντίστοιχο, μια καλύτερη ενσάρκωση, από αυτήν την διεμφυλική θρυλική μορφή του Ρίου. Γεννημένη ως αγόρι το 1961, ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 13 χρονών τη μεταμόρφωσή της σε γυναίκα, εργάστηκε ως επαγγελματίας του σεξ και καλλιτέχνις και αγωνίστηκε μέχρι τον πρόωρο θάνατό της τον Μάϊο του 2017 για την κοινωνική δικαιοσύνη και την πολιτική ισονομία των τραβεστί και τρανσέξουαλ στη Βραζιλία. Η Μουνίζ δεν αξιώνει καμιά αυστηρά οριοθετημένη και στέρεα δομημένη ταυτότητα, τοποθετείται επέκεινα της διαλεκτικής αρσενικού-θηλυκού, ούτως ειπείν ως «τρίτο φύλο».

Όπως κανείς άλλος, η Μουνίζ είναι με αυτόν τον τρόπο το ιδανικό πρόσωπο να μας συνοδεύσει με τη φωνή της στο «Τρίτο φύλο του Ρίο» (τίτλος του ντοκιμαντέρ της Μαριάνε Γκρέμπερ για την Λουάνα Μουνίζ, γυρισμένο το 2008 για την Κρατική Αυστριακή Τηλεόραση ORF). Ακριβώς σ’ αυτόν τον σκοτεινό (όλα σχεδόν τα γυρίσματα έγιναν κατά τη διάρκεια της νύχτας) και μπαρόκ (με την πορτογαλική έννοια της λέξης, το παράξενο, αλλόκοτο) ενδιάμεσο κόσμο του «τρίτου φύλου» του Ρίο, σε βιόκοσμους εκείθεν κάθε ταυτοτικής σήμανσης -σεξουαλικής και κοινωνικής-, σε θολά, τέλος, όρια και σε ασαφείς ταυτότητες θέλει η Κρανιώτη με το Obscuro Barroco να στρέψει το βλέμμα μας. Και ως δια μαγείας ξεδιπλώνει με μια υπνωτική ροή σαγηνευτικών αισθησιακών εικόνων, στην κινηματογραφική οθόνη τη φαντασμαγορία του οργιαστικού καρναβαλιού και του εκστατικού χορού γυμνών σωμάτων που αντιστέκονται στις φυλετικές ταξινομήσεις, ενώ δεν λείπει και η κοινωνική διάσταση, καθώς στον εκστασιακό ρου των εικόνων παρεμβάλλονται σκηνές πολιτικής διαμαρτυρίας. Σε αναλογία με τη νουβέλα Aqua Viva (Ζωντανό Νερό, 1973) της σημαντικής Βραζιλιάνας συγγραφέως Κλαρίσε Λισπέκτορ (1920-1977), έργο από το οποίο η διεμφυλική ηρωίδα της ταινίας παραθέτει κατ’ ακολουθία αποσπάσματα, η Κρανιώτη σκηνοθετεί το εμπλουτισμένο με μυθοπλαστικά στοιχεία ντοκιμαντέρ-δοκίμιο κυρίως ως στιλιζαρισμένο διάλογο μεταξύ της Λουάνα Μουνίζ, στην οποία εξάλλου αφιερώνει την ταινία της, και του Ρίο ντε Τζανέιρο.

Όπως και στην πρώτη της ταινία η Κρανιώτη εντυπωσιάζει εδώ εκ νέου με την εξαιρετική της εικονοπλασία. Άλλοτε αφήνει την κάμερα να ίπταται αιθέρια πάνω από το πανόραμα του Ρίο, άλλοτε, με πολύ κοντινές λήψεις, ψηλαφίζει κυριολεκτικά τη στιλπνή επιδερμίδα των ορχουμένων σωμάτων. Μαζί με το συναρπαστικό μοντάζ του Γιώργου Λαμπρινού και την υπέροχη ηχητική επένδυση του Ζερόμ Γκοντιέρ, η Κρανιώτη επιτυγχάνει, μετά το «Exotica, Erotica, Etc.», για άλλη μια φορά να αποτυπώσει την προσωπική της κινηματογραφική γραφίδα, καταθέτοντας ήδη από το ξεκίνημα της κινηματογραφικής της καριέρας μια εικαστική γλώσσα και ένα αισθητικό στιλ που υπόσχονται πολλά για το μέλλον.

YouTube

Mit dem Laden des Videos akzeptieren Sie die Datenschutzerklärung von YouTube.
Mehr erfahren

Video laden

Η τιμητική διάκριση με το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στα φετινά Teddy Awards, με τα οποία εδώ και 31 χρόνια την παραμονή της Τελετής Λήξης βραβεύονται ταινίες από το συνολικό πρόγραμμα της Μπερλινάλε που έχουν ως θεματική τον κόσμο των queer, επιβεβαιώνει την πρόγνωση αυτή. Η κριτική επιτροπή αιτιολόγησε την επιβράβευση του Obscuro Barroco λέγοντας πως η ταινία «μας μεταφέρει σε μια ζωηρή και σουρεαλιστική πόλη, σε ένα καρναβάλι ονείρων και εφιαλτών, που παρακολουθούμε μέσα από τη ματιά μιας θρυλικής queer φιγούρας. Με τη διαπρεπή κινηματογραφία, την ποιητικότητα και τον ερωτισμό του, το εντυπωσιακό και εξαιρετικό όραμα της σκηνοθέτιδος μας καθηλώνει – ένα καινοτόμο καλλιτεχνικό επίτευγμα.»

Περισσότερες πληροφορίες: www.berlinale.de

Schreibe einen Kommentar