Trotz Krise unbeirrt erfolgreich

Bericht vom 55. Internationalen Filmfestival Thessaloniki von Theo Votsos

Trotz der abermaligen drastischen Reduzierung des Budgets ist es dem Filmfestival Thessaloniki auch im November diesen Jahres gelungen, ein Programm von überdurchschnittlicher Qualität und Attraktivität auf die Beine zu stellen. Der Schwerpunkt lag einmal mehr auf dem unabhängigen internationalen Filmschaffen, auf der Neuentdeckung junger Talente aus der ganzen Welt und auf der Ehrung von bedeutenden Persönlichkeiten des weltweiten Autorenkinos. Mehr als in den Jahren zuvor stand die diesjährige Ausgabe aber auch im Zeichen des einheimischen Films. Aus Anlass des 100. Geburtstages des griechischen Kinos waren in diesem Jahr in Thessaloniki so viele griechische Beiträge zu sehen wie schon lange nicht mehr.

Atmosphäre_ILange Schlangen

Aus einer Liste von insgesamt 200, zwischen 1914 und 2014 entstandenen Kinowerken wurden im Vorfeld des Festivals in einer freien Abstimmung die 20 beliebtesten griechischen Spielfilme aller Zeiten ermittelt und während des Festivals in einem Sonderprogramm zur 100jährigen Geschichte des griechischen Kinos gezeigt. Zu den präsentierten Filmen gehörten Meilensteine der nationalen Filmhistorie wie Stelios Tatasopoulos‘ Koinoniki Sapila (Social Decay, 1932), Yorgos Tzavellas‘ Kalpiki Lira (Counterfeit Coin, 1955), Michalis Kakoyannis‘ Stella (1955), Nikos Koundouros‘ O Drakos (The Ogre of Athens, 1956) und Theo Angelopoulos‘ O Thiassos (Die Wanderschauspieler, 1975), aber auch Publikumslieblinge der jüngeren Vergangenheit wie Politiki Kouzina (Zimt und Koriander, 2003) von Tassos Boulmetis und einige der Festivalerfolge der letzten Jahre wie etwa Yorgos Lanthimos‘ Kynodontas (Dogtooth, 2009) oder Panos Koutras‘ Strella (A Woman’s Way, 2009).

COUNTERFEIT COIN(5)
Kalpiki Lira/Counterfeit Coin

Auf diese Weise wurde dem Publikum, das jedem Filmfest, letztendlich aber auch jedem einzelnen Film seine Daseinsberechtigung verleiht, erstmals in der langen Festivalgeschichte die „Macht“ eingeräumt, einen nicht unwesentlichen Teil des Programms selbst zusammenzustellen und somit die ohnehin starken organischen Bande mit dem Festival auch mal in aktiver Rolle zu bekräftigen. Zudem konnten durch die Retrospektive über „100 Jahre griechisches Kino“ die vorwiegend jungen Zuschauer des Festivals die Lieblingsfilme ihrer Eltern und Großeltern vielleicht zum ersten Mal überhaupt auf der großen Leinwand erleben und die bewegte Filmgeschichte Griechenlands, die immer auch die Sozial-, Politik- und Alltagsgeschichte des Landes reflektiert, in ihrer Kontinuität, aber auch in ihren Brüchen nacherleben.

16 aktuelle griechische Filmproduktionen, davon 7 Weltpremieren

International JuryDie Retrospektive anlässlich des 100. Geburtstags des griechischen Kinos war jedoch nur ein Teil des heuer mit 36 Filmen überaus reichen griechischen Programms (im Vorjahr gab es gerade mal 8 einheimische Filme zu sehen). Komplettiert wurde es durch 16 aktuelle Produktionen. Filmen, die schon auf anderen internationalen Filmfestivals debütierten, wie z. B. To Mikro Psari (Stratos) von Yannis Oikonomidis, der im Wettbewerb der diesjährigen Berlinale seinen viel beachteten Einstand gab, oder Xenia von Panos Koutras, der auf den Filmfestspielen von Cannes in der wichtigen Nebenreihe „Un Certain Regard“ reüssierte, standen 7 Filme gegenüber, die in Thessaloniki ihre Weltpremiere feierten. Zwei davon, Norvijia (Norwegen), das originelle Spielfilmdebüt von Yannis Veslemes, und Forget Me Not, der zweite lange Film von Yannis Fagras, vertraten Griechenland im eigentlichen Herzstück des Festivals, dem Internationalen Wettbewerb, zu dem seit jeher „nur“ erste und zweite Spielfilme zugelassen sind.

Eipides_AbschlusFestivaldirektor Dimitris Eipides bewies einmal mehr sein gutes Gespür für junge Filmtalente aus der ganzen Welt und sorgte mit seiner Auswahl von insgesamt 14 Filmen aus 13 Ländern für eine der wohl stärksten Wettbewerbsselektionen der Festivalgeschichte überhaupt. Bei einer derart starken Konkurrenz, in der u. a. das fulminante Taubstummendrama Plemya (The Tribe) des Ukrainers Myroslav Slaboshpytskiy (Preis für die Beste Regie), der von der Athener Produktionsfirma Graal Films produzierte und vom bulgarischen Regie-Duo Kristina Gozeva und Petar Valchanov in überzeugender narrativer Stringenz inszenierte dramatische Kampf einer bulgarischen Provinzlehrerin um die Existenzsicherung ihrer Familie und um die Wahrung ihrer moralischen Integrität in Urok (The Lesson), dem der Preis für das Beste Drehbuch und der Bronzene Alexander für Originalität und Innovation beschieden war, oder das bildgewaltige, zwischen Poesie und Realismus oszillierende Meisterwerk La Tirisia (Perpetual Sadness) des Mexikaners Jorge Pérez Solano (Goldener Alexander für den Besten Film) brillierten, nahm es nicht Wunder, dass die beiden griechischen Beiträge gänzlich leer ausgingen.

Filmszene Norway_II

Yannis Veslemes durfte für seinen skurillen Genrefilm Norwegen, in dem Vangelis Mourikis als lichtscheuer und durch das schrille Nachtleben eines so noch nie gesehenen Athen tanzender Vampir glänzt, immerhin von der Jury des Internationalen Verbandes der Filmkritik FIPRESCI den Preis für den Besten Film des griechischen Programms entgegennehmen.

Filmszene Norway

Hanna Schygulla

Weitere Höhepunkte des Festivals waren die Hommagen an den ungarischen Regisseur Kornél Mundruczó, dessen letzter, in Cannes ausgezeichneter Film Fehér Isten (White God) das Filmfestival eröffnete, an den schwedischen Altmeister des Absurden Roy Anderson, mit dessen letztem, auf dem diesjährigen Filmfestival von Venedig mit dem Goldenen Löwen prämierten Werk A Pigeon Sat on a Banch Reflecting on Existence der Vorhang des diesjährigen Filmfestes fiel, an Ramin Bahrani, einen der bedeutendsten Vertreter des jungen unabhängigen US-amerikanischen Kinos, und die umfassende Werkschau des politischen Filmemachers Zelimir Zelnik aus Serbien; die beiden letzteren fanden sich persönlich in Thessaloniki ein.

Für Glanz sorgte schließlich auch der (u. a. dank der Unterstützung des Goethe Instituts zustande gekommene) mehrtägige Besuch der deutschen Schauspielerin und Sängerin Hanna Schygulla. Die Ikone des Neuen Deutschen Films und Muse Rainer Werner Fassbinders wurde mit einer mehrteiligen Hommage und einem Goldenen Alexander für ihr künstlerisches Gesamtwerk geehrt.

Amanda und Hanna 2014, M.Prinzinger
©diablog.eu, Hannah Schygulla und Amanda Michalopoulou, literaturfestival berlin 2014

Auf der ihr gewidmeten Pressekonferenz äußerte sich Schygulla in sehr kritischen Tönen zur gegenwärtigen deutschen Politik und warf ihr insbesondere im Hinblick auf die Bewältigung der Eurokrise Kurzsichtigkeit und die fahrlässige Förderung von Renationalisierungsprozessen vor. Denn: „Wir leben alle im selben Körper, Europa, die Welt, die gesamte Menschheit – wir haben so viel gemeinsam, trotz unserer Unterschiede.“ Auf die griechische Krise angesprochen, verstieg sie sich sogar zur Prophezeiung, dass „Griechenland“ über kurz oder lang „wie Phönix aus der Asche wiederauferstehen werde.“

Publikumsmagnet Filmfestival

POSTER 55 FESTZumindest das Filmfestival von Thessaloniki stellt jedes Jahr aufs Neue unter Beweis, dass es wie „Phönix aus der Asche“ wiederaufzustehen vermag. Unbeirrt von einer abermaligen drastischen Budgetkürzung in der Größenordnung von ca. 40 % hält es am eingeschlagenen Weg der konsequenten Förderung und Präsentation des internationalen unabhängigen Films fest. Das filmbegeisterte junge und jung gebliebene Publikum der nordgriechischen Metropole hat es ihm auch in diesem Jahr auf die denkbar beste Weise gedankt. Fast 90.000 Menschen besuchten während der zehntägigen Veranstaltung die Vorführungen der 150 präsentierten Filme in den sechs Festivalspielstätten. Eine Auslastung von sage und schreibe über 96 %! Entsprechend dankbar zeigte sich Dimitris Eipides am letzten Samstag während der Abschlussveranstaltung im vollbesetzten Olympion-Filmtheater. „Wir danken dem Publikum aus ganzem Herzen. Es bestätigt uns darin, dass es für eine andere Sicht auf die Welt, wie sie vom unabhängigen Film gefördert wird, ein starkes Bedürfnis gibt.“

Weitere Informationen zum Filmfestival Thessaloniki, unter anderem sämtliche Preisträger, unter: www.filmfestival.gr. Dieser Beitrag wurde, wenn auch in sehr gekürzter Form, bereits in der Ausgabe der Griechenland Zeitung (www.griechenland.net) vom 12.11.2014 veröffentlicht. Fotos: www.motionteam.gr, www.filmfestival.gr

2 Gedanken zu „Trotz Krise unbeirrt erfolgreich“

Schreibe einen Kommentar

Απτόητη επιτυχία – παρά την κρίση

Άρθρο του Τέο Βότσου για το 55ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Παρά τη νέα δραστική μείωση τού προϋπολογισμού του, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κατάφερε και φέτος να παρουσιάσει ένα ελκυστικό πρόγραμμα με ποιότητα που πολύ απείχε του μέτριου. Στην εστίαση ήταν για άλλη μια φορά ο διεθνής ανεξάρτητος κινηματογράφος, η ανακάλυψη νέων ταλέντων απ΄ όλον τον κόσμο και οι τιμητικές εκδηλώσεις για επιφανείς προσωπικότητες του παγκόσμιου σινεφίλ. Περισσότερο απ΄ ό,τι στις προηγούμενες χρονιές ήταν έκδηλη στη φετινή διοργάνωση η πολυάριθμη συμμετοχή εγχώριων ταινιών. Με την ευκαιρία των 100 χρόνων του ελληνικού κινηματογράφου υπήρξαν φέτος στη Θεσσαλονίκη πάρα πολλές ελληνικές συμμετοχές, τέτοια πληθώρα είχαμε να δούμε χρόνια.

Atmosphäre_ILange Schlangen

Από ένα κατάλογο συνολικά 200 κινηματογραφικών έργων που δημιουργήθηκαν μεταξύ 1914 και 2014, επιλέχθηκαν σε ελεύθερη ψηφοφορία οι 20 πλέον δημοφιλείς ελληνικές ταινίες όλων των εποχών, που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ σε ένα ειδικό αφιέρωμα για τα 100 χρόνια του ελληνικού κινηματογράφου. Ανάμεσα στις ταινίες αυτές ήταν τόσο ορόσημα του ελληνικού κινηματογράφου όπως η «Κοινωνική σαπίλα» του Στέλιου Τατασόπουλου (1932), η «Κάλπικη λίρα» του Γιώργου Τζαβέλλα (1955), η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη (1955), «Ο Δράκος» του Νίκου Κούνδουρου (1956) και «Ο θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου (1975), όσο και επιτυχίες του πρόσφατου παρελθόντος όπως η «Πολίτικη κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη (2003) και μερικές από τις επιτυχίες του πρόσφατου κύματος του νέου ελληνικού κινηματογράφου όπως ο «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου (2009) ή η «Στρέλλα» του Πάνου Κούτρα (2009).

COUNTERFEIT COIN(5)
Kalpiki Lira/Counterfeit Coin

Με αυτόν τον τρόπο δόθηκε στο κοινό -που δίνει σε κάθε ταινία του Φεστιβάλ, αλλά τελικά και σε κάθε ταινία τον λόγο ύπαρξής του- για πρώτη φορά στη μακρά ιστορία του Φεστιβάλ η «εξουσία» να συνθέσει ένα όχι αμελητέο μέρος του ίδιου του προγράμματος, επιβεβαιώνοντας έτσι τους ήδη ισχυρούς οργανικούς δεσμούς του με το Φεστιβάλ. Επιπλέον η αναδρομή στα «100 χρόνια ελληνικού κινηματογράφου» έδωσε την ευκαιρία στο κυρίως νεανικό κοινό τού φεστιβάλ να βιώσει τις αγαπημένες ταινίες των γονιών και των παππούδων του, ίσως για πρώτη φορά στη μεγάλη οθόνη, καθώς και την ταραχώδη κινηματογραφική ιστορία της Ελλάδας –που αντανακλά πάντοτε και την κοινωνική, πολιτική και καθημερινή ιστορία της ζωής της χώρας– σε όλη της την αδιάλειπτη διαδοχή, αλλά και στις εντάσεις της.

16 τρέχουσες ελληνικές παραγωγές, 7 από αυτές παγκόσμιες πρεμιέρες

International JuryΗ αναδρομή με την ευκαιρία των 100 χρόνων του ελληνικού κινηματογράφου ήταν ωστόσο μόνο ένα μέρος του φετινού ελληνικού προγράμματος, που με 36 ταινίες ήταν εξαιρετικά πλούσιο σε έργα (πέρυσι υπήρξαν μόλις 8 εγχώριες ταινίες). Πλαισιώθηκε με 16 τρέχουσες παραγωγές. Ταινίες που έκαναν το ντεμπούτο τους σε άλλα διεθνή φεστιβάλ όπως π.χ. «Το Μικρό Ψάρι» του Γιάννη Οικονομίδη (που έδωσε το εγκωμιαστικό ντεμπούτο του στη φετινή Μπερλινάλε του Βερολίνου) ή η «Xenia» του Πάνου Κούτρα (που παρουσιάστηκε με επιτυχία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών στα πλαίσια του τμήματος «Un Certain Re-gard») παίχτηκαν παράλληλα με άλλες 7 ταινίες που είχαν την παγκόσμια πρεμιέρα τους στη Θεσσαλονίκη. Δύο από αυτές –η «Νορβηγία», το πρωτότυπο κινηματογραφικό ντεμπούτο του Γιάννη Βεσλεμέ και η «Forget Me Not», η δεύτερη ταινία μεγάλου μήκους τού Γιάννη Φάγκρα– εκπροσώπησαν την Ελλάδα στον πυρήνα τού Φεστιβάλ, το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, όπου ανέκαθεν επιτρέπεται η συμμετοχή «μόνο» σε πρώτες ή δεύτερες ταινίες του εκάστοτε δημιουργού.

Eipides_AbschlusΟ διευθυντής του Φεστιβάλ Δημήτρης Εϊπίδης είχε για άλλη μια φορά τη σωστή διαίσθηση για νέα κινηματογραφικά ταλέντα απ΄ όλο τον κόσμο. Οι 14 ταινίες που συμμετείχαν φέτος στο διαγωνιστικό τμήμα συγκροτούν αναμφισβήτητα μία από τις ισχυρότερες ανταγωνιστικές επιλογές της ιστορίας του Φεστιβάλ. Στα πλαίσια ενός τόσο δυνατού διαγωνισμού, όπου συμμετείχαν μεταξύ των άλλων τόσο λαμπρά έργα όπως το εξαιρετικό δράμα στον κόσμο των κωφάλαλων «Plemya» (Η Φυλή) του Ουκρανού Μίροσλαβ Σλαμποσπίτσκι (Βραβείο Σκηνοθεσίας), η ταινία «Urok» (Μάθημα) του βουλγαρικού σκηνοθετικού δίδυμου Κριστίνα Γκρόζεβα και Πέταρ Βαλτσάνοφ, που καταγράφουν πειστικά και με αφηγηματική αυστηρότητα τη δραματική πάλη μιας καθηγήτριας στη βουλγαρική επαρχία για να εξασφαλίσει την επιβίωση της οικογένειάς της και να διατηρήσει την ηθική της ακεραιότητα (Βραβείο Σεναρίου και Ειδικό βραβείο για πρωτοτυπία και καινοτομία Χάλκινος Αλέξανδρος, ή το αριστούργημα «La Tirisia» (Ατέρμονη θλίψη) του Μεξικανού Χόρχε Πέρες Σολάνο, που με τις αξέχαστες εικόνες του από μια απόμακρη γωνιά του Μεξικού κινείται μεταξύ ποίησης και ρεαλισμού (Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Χρυσός Αλέξανδρος) – δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι οι δύο ελληνικές συμμετοχές έμειναν τελικά με άδεια χέρια.

Filmszene Norway_II

Ο Γιάννης Βεσλεμές έλαβε ωστόσο για την ευτράπελη ταινία του «Νορβηγία», όπου ο Βαγγέλης Μουρίκης διαπρέπει ως φωτοφοβικό βαμπίρ που χορεύει στην απροκάλυπτα κραυγαλέα νυχτερινή Αθήνα (όπως δεν την έχουμε δει ποτέ μέχρι τώρα), από την Κριτική Επιτροπή της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Κριτικών Κινηματογράφου FIPRESCI το Βραβείο της καλύτερης ελληνικής Ταινίας.

Filmszene Norway

Χάννα Συγκούλα

Άλλα κορυφαία γεγονότα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου ήταν τα αφιερώματα στον Ούγγρο σκηνοθέτη Κορνέλ Μούντρουτσο, του οποίου η νεότερη, βραβευμένη στις Κάννες, ταινία «Fehér Isten» (Λευκός Θεός) εγκαινίασε το φετινό Φεστιβάλ, στον Σουηδό μετρ του παραλόγου Ρόι Άντερσον, που με το τελευταίο του, στο φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας βραβευμένο με τον Χρυσό Λέοντα έργο του «A Pigeon Sat on a Banch Reflecting on Existence» (Ένα Περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί συλλογιζόμενο την ύπαρξή του) έπεσε η αυλαία του Φεστιβάλ της φετινής χρονιάς, στον Ραμίν Μπαχράνι, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του νέου ανεξάρτητου κινηματογράφου των ΗΠΑ, και στον πολιτικοποιημένο κινηματογραφιστή Ζέλιμιρ Ζίλνικ από τη Σερβία. Οι δύο τελευταίοι έδωσαν το παρόν στη Θεσσαλονίκη.

Λάμψη και αίγλη απέδωσε τέλος και η (μεταξύ άλλων χάρη στη σύμπραξη τού Ινστιτούτου Γκαίτε επιτυχής) πολυήμερη επίσκεψη της Γερμανίδας ηθοποιού και τραγουδίστριας Χάννα Συγκούλα. Η εμβληματική καλλιτέχνιδα του Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου και μούσα τού Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ τιμήθηκε με ένα ευρύ αφιέρωμα κι έναν Χρυσό Αλέξανδρο για το συνολική καλλιτεχνική της προσφορά.

Amanda und Hanna 2014, M.Prinzinger
©diablog.eu, Χάννα Συγκούλα και Αμάντα Μιχαλοπούλου, Φεστιβάλ Λογοτεχνίας Βερολίνου 2014

Στη συνέντευξη Τύπου που της αφιερώθηκε, η Συγκούλα εκφράστηκε σε πολύ έντονους τόνους κατά της σύγχρονης γερμανικής πολιτικής και την κατηγόρησε, ειδικότερα όσον αφορά την αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης, ως κοντόφθαλμη και αμελή ως προς την προώθηση των διαδικασιών επανεθνικοποίησης. Μια και «Όλοι ζούμε στο ίδιο σώμα, η Ευρώπη, η γη, η ανθρωπότητα ολόκληρη – έχουμε, παρά τις διαφορές μας, τόσα πολλά κοινά». Για την ελληνική κρίση τόλμησε να προφητεύσει ότι αργά ή γρήγορα «η Ελλάδα ως άλλος φοίνικας θα αναβιώσει από τις στάχτες της».

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου ως μαγνήτης για το κοινό

POSTER 55 FESTΤουλάχιστον το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης αποδεικνύει κάθε χρόνο εκ νέου ότι είναι σε θέση να αναβιώνει ως «φοίνικας από τις στάχτες του». Απτόητο από τη νέα δραστική περικοπή του προϋπολογισμού του της τάξης των 40% περίπου συνεχίζει την επιλεγμένη πορεία της συνεπούς προώθησης και παρουσίασης διεθνών ανεξάρτητων ταινιών. Οι νέοι και οι νεάζοντας λάτρεις των ταινιών της βορειοελλαδικής μητρόπολης το ανταπέδωσαν και φέτος με τον καλύτερο δυνατό τρόπο:

Σχεδόν 90.000 θεατές επισκέφθηκαν κατά τη διάρκεια των δεκαήμερης εκδήλωσης τις προβολές των 150 ταινιών που παρουσιάστηκαν στις έξι αίθουσες του Φεστιβάλ. Αυτό αντιστοιχεί σε ένα σχεδόν απίστευτο ποσοστό πληρότητας που υπερβαίνει το 96%! Με ανάλογη ευγνωμοσύνη εκφράστηκε ο Δημήτρης Εϊπίδης κατά τη διάρκεια της τελετής λήξης στην κατάμεστη αίθουσα του Ολύμπιον: «Ευχαριστούμε το κοινό μας ολόψυχα. Επιβεβαιώνει την πεποίθησή μας ότι υπάρχει έντονη ανάγκη για μια διαφορετική αντίληψη του κόσμου, όπως αυτή υποστηρίζεται από τον ανεξάρτητο κινηματογράφο».

Επιπλέον πληροφορίες για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, μεταξύ των άλλων για όλα τα βραβεία, θα βρείτε στο: www.filmfestival.gr. Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε, αν και σε πολύ πιο συνοπτική μορφή, στην εφημερίδα Griechenland Zeitung (www.griechenland.net) στην έκδοση τής 12/11/2014. Φωτό: www.motionteam.gr, www.filmfestival.gr. Μετάφραση: Α. Τσίγκας

Schreibe einen Kommentar