Οι λόφοι της Αθήνας: πολιτιστική διαμόρφωση και αστική ζωή

Οδοιπορικό του Christian Papageorgiou

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: Deutsch (Γερμανικά)

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αστικού τοπίου της Αθήνας είναι οι λόφοι της. Στο παρελθόν η διαμόρφωσή τους συνέβαλε στην πολιτιστική και ιστορική ανάπτυξη της πόλης, ενώ σήμερα συμβάλλουν σημαντικά στην ευεξία των κατοίκων του αττικού λεκανοπεδίου.

Οι λόφοι αποτελούν σημεία αναφοράς στην πυκνή δόμηση της παλλόμενης μητρόπολης. Ανέκαθεν έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην όψη της πόλης. Βραχώδεις, κατάφυτοι ή δομημένοι – σήμερα δεν αποτελούν μόνο δημοφιλή σημεία απόδρασης των Αθηναίων, αλλά και πόλους έλξης των επισκεπτών απ΄ όλη την υφήλιο.

1_Ο λόφος του Αρείου Πάγου. Επάνω αριστερά το Αστεροσκοπείο στον Λόφο των Νυμφών.

Στον λόφο του Αρείου Πάγου, γνωστό και ως Βραχάκια μαζεύονται τα καλοκαιρινά βραδάκια κυρίως νέοι για να θαυμάσουν τη δύση του ήλιου υπό τους ήχους κάποιας κιθάρας. Σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων, ο απόστολος Παύλος μίλησε προς τους Αθηναίους στον γυμνό αυτό βράχο στα δυτικά της Ακρόπολης. Στην αρχαιότητα συνεδρίαζε εδώ η Βουλή του Αρείου Πάγου, το ανώτατο δικαστικό σώμα της αρχαίας πόλης-κράτους της Αθήνας. Σήμερα προσφέρει θαυμάσια θέα στους γύρω λόφους.

Για παράδειγμα προς την πράσινη όαση του λόφου των Νυμφών, όπου ξεπροβάλλει το Εθνικό Αστεροσκοπείο, του οποίου η μορφή θυμίζει εκκλησία. Ακολουθεί ο πευκόφυτος λόφος των Μουσών με το μνημείο του Φιλοπάππου. Τα λιθόστρωτα μονοπάτια του Δημήτρη Πικιώνη που τον διασχίζουν αποτελούν ιδανικές διαδρομές αναψυχής για πεζούς και ποδηλάτες.

4_Λήψη από την Ακρόπολη: το Ερέχθειο στα αριστερά, ο κωνικός λόφος του Λυκαβηττού στα δεξιά, στο βάθος ανάμεσά τους η Πεντέλη. © C.P.

Ο λόφος του Λυκαβηττού (που προέρχεται από το λυκαυγές), ύψους 277 μέτρων, δεσπόζει όπως και η Ακρόπολη το κέντρο της πόλης. Με τα πόδια ή με το μικρό τελεφερίκ αξίζει πάντα ο περίπατος μέχρι το ασβεστωμένο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου. Από εκεί έχετε ίσως την πιο όμορφη θέα του κλεινού άστεως, της ακτής μέχρι τον Πειραιά και κυρίως του Ιερού Βράχου της Ακρόπολης.

5_Λήψη του Félix Bonfils, περ. 1868-1875: ο ακόμα γυμνός λόφος της Ακρόπολης, στα δεξιά ο ναός του Ολυμπίου Διός.

Ο διάσημος Ελβετο-Γάλλος αρχιτέκτονας Le Corbusier παρομοίασε κάποτε την Ακρόπολη στον περιβάλλοντα χώρο της με μαργαριτάρι σε όστρακο και την αισθητική της εμβληματική. Ο Παρθενώνας είναι ναός δωρικού ρυθμού κατασκευασμένος τον 5ο αιώνα π.Χ. εξολοκλήρου από εκλεκτό πεντελικό μάρμαρο. Με τη ρητορική του ευγλωττία ο Περικλής έπεισε τους συγχρόνους του να ανεγείρουν νέο ναό προς τιμή της πολιούχου θεάς Αθηνά στη θέση του Προπαρθενώνα, που είχαν καταστρέψει οι Πέρσες το 480 π.Χ. Το νέο αυτό κτίσμα έμελλε να γίνει όχι μόνο σύμβολο της δημοκρατίας, αλλά και η επιτομή της αρχιτεκτονικής αισθητικής, κομψότητας και αρμονίας. Το αρχιτεκτονικό αυτό μνημείο είναι ορατό από πολλά σημεία της πόλης.

6_Στενό στα Αναφιώτικα © Εβελίνα Μπακούλα

Στη βορειοανατολική πλαγιά της Ακρόπολης βρίσκεται μια γειτονιά που δεν θα περίμενε κανείς να υπάρχει εδώ στην Αθήνα. Αν και στην άκρη της διάσημης Πλάκας, τα Αναφιώτικα έχουν λίγους επισκέπτες. Ξαφνικά έχεις την εντύπωση ότι  βρίσκεσαι σε κάποιο γραφικό κυκλαδίτικο νησί, καθώς χτίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα κυρίως από Αναφιώτες τεχνίτες. Λαβυρινθώδη σοκάκια ελίσσονται ανάμεσα στα ασβεστωμένα, αθροιστικά χτισμένα σπίτια· παντού γλάστρες με λουλούδια, η μπουγάδα κρέμεται έξω, γάτες περιφέρονται στα στενά, ηλικιωμένοι κάθονται στον ήλιο και χαιρετούν τους περιπατητές, από τους μικροσκοπικούς κήπους των σπιτιών ακούγεται το κελάηδημα των πουλιών.

Στα πεδινά

7_Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, πρώτη κατοικία των βασιλέων Όθωνα και Αμαλίας © C.P.

Η πρωτεύουσα διαθέτει σχεδόν κατά κόρον φιλόξενα καφενεία και κεντράκια.  Συχνά είναι κρυμμένα στις γραφικές αυλές λιγότερο γνωστών μουσείων, όπως για παράδειγμα το γραφικό μπιστρό Black Duck Garden του Μουσείου της Πόλης των Αθηνών. Είναι ιδανικό μέρος για να χαλαρώσετε με ένα δροσιστικό ποτό ή κάποιο μικρογεύμα μετά από την περιήγηση στους λόφους και στα αξιοθέατά τους. Από το 1836 μέχρι το 1843 ήταν η προσωρινή κατοικία του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και  Αμαλίας μέχρι να κτιστούν τα Ανάκτορα (η σημερινή Βουλή).
Μπορεί να συνδυαστεί με επίσκεψη των δύο κτηρίων του μουσείου, που συνιστώ ανεπιφύλακτα. Κάποια φορά πριν χρόνια ήμουν ο μοναδικός επισκέπτης. Περιδιάβηκα τους χώρους των πρώτων βασιλέων και βρέθηκα στα σαλόνια της αθηναϊκής αριστοκρατίας του 19ου αιώνα. Υπάρχουν πολλά να δεις και να ανακαλύψεις: κομψά έπιπλα, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, σπάνιες ελαιογραφίες. Ένα τραπέζι στρωμένο με πορσελάνινο σερβίτσιο σου δίνει την εντύπωση ότι σε λίγο θα εμφανιστούν οι καλεσμένοι για το κυριακάτικο γεύμα.

Οι λάτρεις της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής ας μην παραλείψουν να κάνουν εκεί κοντά μια βόλτα στην οδό Πανεπιστημίου. Ο μισός αθηναïκός πληθυσμός φαίνεται να κινείται σε αυτή την εμβληματική λεωφόρο, η κυκλοφορία είναι πυκνή και αδιάκοπη. Εδώ γυρίζεται ένα κινηματογραφικό πλάνο, εκεί κάποιος μουσικός προσπαθεί να τραβήξει το ενδιαφέρον των περαστικών με την κιθάρα του, παραπέρα περνάει μια μικρή διαδήλωση. Ωστόσο, και παρά τη βαβούρα, δεν περνούν απαρατήρητα τα πολυάριθμα νεοκλασικά κτήρια της λεωφόρου. Χαρακτηριστική είναι η σαφής σχεδιαστική τους γλώσσα και η απλότητα των γεωμετρικών τους μορφών.  Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα κτίσματα της Εθνικής Βιβλιοθήκης, του Πανεπιστημίου και της Ακαδημίας. Αετώματα πλήρη γλυπτού διακόσμου και αγαλμάτων, ζωντανές τοιχογραφίες και κομψές στοές είναι τα χαρακτηριστικά της τεχνοτροπίας. Οι Δανο-Αυστριακοί αρχιτέκτονες (Χανς) Κρίστιαν και Θεόφιλος (φον) Χάνσεν συνεισέφεραν τον 19ο αιώνα πλουσιοπάροχα στη δημιουργία των κτισμάτων του πνευματικού κέντρου της Ελλάδας.

Η Αθήνα είναι επίσης ιδανικός τόπος για τους ξενύχτηδες. Έλκονται από τις αμέτρητες ταβέρνες και τα μπαράκια στις πολυσύχναστες συνοικίες Πλάκα, Μοναστηράκι, Ψυρρή. Άλλοι προτιμούν τα δώματα και τις κομψές ταράτσες γύρω από τις πλατείες Συντάγματος και Μοναστηρακίου, που έχουν το ατού της θέας του φωταγωγημένου Παρθενώνα. Με το άκουσμα της δημοτικής μουσικής από το Λόφο των Μουσών, είναι ώρα να επισκεφθείτε το θέατρο ελληνικών χορών της Δόρας Στράτου. Χορευτές και χορεύτριες με υπέροχες παραδοσιακές φορεσιές παρουσιάζουν τα καλοκαιρινά βράδια από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο στην υπαίθρια σκηνή του θεάτρου δημοτικούς χορούς από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρακολουθήσετε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, στους πρόποδες της Ακρόπολης, παραστάσεις αρχαίου δράματος ή συναυλίες κλασικής μουσικής κάτω από τον έναστρο ουρανό. Ό,τι κι αν επιλέξετε, θα είναι μια πετυχημένη βραδιά!


σύνδεσμοι
κατάλογος των λόφων της Αθήνας εδώ και εδώ
οι λόφοι του άρθρου
ο λόφος του Αρείου Πάγου εδώ, πηγή της φωτο_1 // το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών εδώ, πηγή της φωτο_2 // ο λόφος Φιλοπάππου εδώ, πηγή της φωτο_3 // ο Λυκαβηττός εδώ // ο Παρθενών εδώ, πηγή της φωτο_5 // ο Le Corbusier και η Ακρόπολη εδώ (στα DE)
άλλοι σύνδεσμοι
τα Αναφιώτικα εδώ // το Αρχοντικό Δεκόζη Βούρου, Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών εδώ // η βασίλισσα Αμαλία στο diablog.eu εδώ // η οδός Πανεπιστημίου εδώ // η Δόρα Στράτου, ιδρύτρια του ομώνυμου θεάτρου εδώ // το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού εδώ. Λόγω ανακαίνισης θα παραμείνει κλειστό ως χώρος εκδηλώσεων στις επόμενες τρεις θερινές περιόδους.


Ο Χρίστιαν-Ιωάννης Παπαγεωργίου μεγάλωσε δίγλωσσα σε μια ελληνογερμανική οικογένεια. Στη Γερμανία και στην Ισπανία ολοκλήρωσε γερμανική φιλολογία, ισπανικές και λατινοαμερικανικές σπουδές καθώς και παιδαγωγική. Από το 2016 εργάζεται ως ανεξάρτητος συγγραφέας, γράφοντας άρθρα και διηγήματα για διάφορες έντυπες εφημερίδες και διαδικτυακά περιοδικά στα γερμανικά και στα ελληνικά.
στο diablog.eu εδώ

Κείμενο: Christian Papageorgiou. Πρωτοδημοσιεύτηκε στην Neue Westfälische, εδώ στο diablog.eu αναθεωρημένο και εικονογραφημένο. Μετάφραση και σύνταξη: Α. Τσίγκας. Φωτογραφίες: Christian Papageorgiou (όπου αναφέρεται) και Εβελίνα Μπακούλα (όπου αναφέρεται), ειδάλλως Wikipedia. Τα φωτογραφικά αρχεία Βικιπαίδεια υπόκεινται ως δημόσιο αγαθό στην άδεια Creative Commons εδώ. Στους συνδέσμους βλ. στις αριθμημένες φωτογραφίες την πηγή τους. Φωτογραφία αρχικής σελίδας: F. Boissonnas, Ακρόπολη 1910.

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: Deutsch (Γερμανικά)

Σχολιάστε