Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα:
Η Αθήνα είναι ένα Ελντοράντο για τους λάτρεις της τέχνης του δρόμου. Ανεξάρτητα εάν πρόκειται για θεές ή για καθημερινές ηρωίδες – οι απεικονίσεις τους εντυπωσιάζουν πάντα τους επισκέπτες της πόλης.
Στη σκέψη μας συνδυάζουμε ίσως την Αθήνα με την κλασική αρχαιότητα και τα άψογα αγάλματά της, όπως είναι οι Καρυάτιδες του Ερεχθείου στην Ακρόπολη. Τα πρωτότυπα των πέντε από τους έξι γυναικόμορφους κίονες βρίσκονται στο Μουσείο της Ακρόπολης προστατευμένα από τις καιρικές συνθήκες. Αξιοθέατο είναι επίσης το μαρμάρινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς Προμάχου του 19ου αιώνα, ύψους άνω των τεσσάρων μέτρων, το οποίο ορθώνεται στην Πανεπιστημίου στον γαλανό ουρανό, ακριβώς μπροστά από την Ακαδημία των Αθηνών, ένα από τα πλέον μεγαλοπρεπή κτίσματα της νεότερης Ελλάδας.
Όποιος όμως νομίζει ότι τα δημόσια καλλιτεχνήματα στους δρόμους της Αθήνας περιορίζονται σε αρχαιοπρεπή μοτίβα, κάνει λάθος. Παίρνουμε μια πρώτη γεύση περνώντας στην απέναντι πλευρά της πολυσύχναστης Πανεπιστημίου. Στον πλαϊνό τοίχο της Τράπεζας Πειραιώς βλέπουμε ένα τεραστίων διαστάσεων, ζωηρόχρωμο εικαστικό street art του καλλιτέχνη Atek από το 2022: δείχνει μια γυναίκα με σταυρωμένα χέρια και πολυάριθμες μικρές γυναικείες μορφές να ισορροπούν σε ιλιγγιώδες ύψος πάνω από το κεφάλι της. Συμβολίζει τη σύγχρονη γυναίκα, η οποία ανταπεξέρχεται καθημερινά σε αμέτρητους ρόλους και προκλήσεις. Τοποθετημένη σε περίοπτη θέση τονίζει την ισότητα των φύλων.
Το φαινόμενο της τέχνης του δρόμου ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980, όταν τα πρώτα γκράφιτι ψεκάστηκαν σε συρμούς και τοίχους της πρωτεύουσας. Το 1998 πραγματοποιήθηκε το πρώτο διεθνές φεστιβάλ γκράφιτι βορειοδυτικά της Ακρόπολης· τέσσερα χρόνια αργότερα η εικαστική ομάδα Carpe Diem υλοποίησε σε συνεργασία με Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες το πρότζεκτ Chromopolis. Η τέχνη του δρόμου εμφανίζεται από τότε όλο και πιο έντονα στο αστικό τοπίο και γίνεται όλο και περισσότερο αποδεκτή από τον κόσμο.
Την ευφορία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 ακολούθησαν χρόνια ύφεσης, με αποτέλεσμα οι τοιχογραφίες να αποκτούν όλο και πιο έντονα πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα. Αυτό δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα. Παράδειγμα είναι η τοιχογραφία Ο Μυστικός δείπνος του καλλιτέχνη INO, εμπνευσμένη από το παγκοσμίου φήμης ομώνυμο έργο του Ντα Βίντσι. Οι Απόστολοι έχουν αντικατασταθεί από πολιτικούς. Αποφασίζουν ανέμελα για την τύχη της χώρας, ορισμένοι φαίνεται να είναι αδιάφοροι ή αμέτοχοι. Ανήμπορα χέρια υψώνονται στο κάτω μέρος του μακριού τραπεζιού. Το έργο αυτό σε αποχρώσεις του γκρι βρίσκεται στην οδό Πειραιώς στον ατέλειωτο τοίχο του παλιού αμαξοστασίου του ΟΣΥ.
Ακριβώς απέναντι, στην καρδιά της ζωντανής συνοικίας Γκάζι, βρίσκεται το κέντρο εκδηλώσεων Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων. Μια εκπληκτική πολιτιστική ποικιλομορφία υπογραμμίζει τη γοητεία του πρώην εργοστασίου φυσικού αερίου. Πέρα από έναν ραδιοφωνικό σταθμό, το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου και ένα κέντρο νεοφυών επιχειρήσεων, υπάρχουν αίθουσες και ανοιχτοί χώροι για εκδηλώσεις κάθε είδους: μουσικές συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, παντός είδους φεστιβάλ, εκθέσεις τέχνης και χειροτεχνίας, εργαστήρια και πολλά άλλα.
Εφάμιλλο όσον αφορά τέχνη και πολιτισμό είναι και το Μεταξουργείο με πολυάριθμα μουσεία, γκαλερί και θέατρα. Η Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, για παράδειγμα, στεγάζεται σε ένα από τα παλαιότερα νεοκλασικά της Αθήνας, έργο του Δανού αρχιτέκτονα Christian Hansen. Λειτούργησε ως εργοστάσιο μεταξιού έως το 1875 και έδωσε το όνομά του στην ευρύτερη περιοχή. Παρουσιάζει πίνακες και γλυπτά σημαντικών νεότερων Ελλήνων εικαστικών.
Ακριβώς στην αρχή της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου συναντάμε μια από τις πιο όμορφες τοιχογραφίες της Αθήνας. Μια νεαρή γυναίκα είναι αφοσιωμένη στην αγαπημένη της ασχολία, το διάβασμα. Πίσω της διακρίνεται μια στοίβα βιβλία. Το τεράστιο, γοητευτικά νοσταλγικό έργο με τίτλο So Many Books, So Little Time (Τόσο πολλά βιβλία, τόσο λίγος χρόνος) φιλοτέχνησε ο SimpleG στη διάρκεια του φεστιβάλ Petit Paris d’Athènes 2019 και είναι ένα must-see για τους θαμώνες της street art.
Πολύ κοντά, στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου, άλλο ένα μεγαλόσχημο έργο κοσμεί το πλάι μιας πολυκατοικίας. Ο γεννημένος στην Κρήτη Λεωνίδας Γιαννακόπουλος είναι δεξιοτέχνης στη δημιουργία ρετρο-φουτουριστικών κόσμων που σαγηνεύουν το κοινό. Δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του φεστιβάλ Petit Paris d’Athènes 2021, έχει τίτλο Ode 2 the big sea (Ωδή στο πέλαγος) και δείχνει την Αφροδίτη να αναδύεται από τη θάλασσα, στεφανωμένη από ένα παλιό ιστιοφόρο· είναι ένα εγκώμιο όχι μόνο στη θάλασσα, αλλά και στον πολιτισμό.
Κίνητρο της εικαστικού Μελίνας Κοάν είναι να αποτυπώνει εμπνευσμένα και πολύχρωμα μοτίβα street art στα μονόχρωμα κτήρια της τσιμεντούπολης. Απέναντι από την πολυσύχναστη κεντρική αγορά στην καρδιά της πόλης ορθώνεται στον τοίχο μιας πολυκατοικίας η μαγευτική τοιχογραφία της με τίτλο Αειφορία. Ένα μικρό κορίτσι, περιτριγυρισμένο από μπλε πεταλούδες, κάθεται στο έδαφος και κοιτάζει με προσδοκία ένα φυτό που βλαστάνει. Με το έργο της η Κοάν θέλει να ξυπνήσει τον σεβασμό για τη φύση και τους πόρους της, έτσι ώστε και οι μελλοντικές γενιές θα έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από ένα θελκτικό περιβάλλον.
Δεν είναι λοιπόν μόνο το εκπληκτικό μέγεθος και η φινέτσα των έργων τέχνης του δρόμου που εντυπωσιάζουν τον περιηγητή, αλλά και τα μηνύματα που μεταφέρουν. Είναι η αξίωση ίσων δικαιωμάτων για όλους, η εκπαίδευση ως πολύτιμο αγαθό ή η προσανατολισμένη στο μέλλον διατήρηση της φύσης – με άλλα λόγια, θέματα που μας αφορούν όλους. Γιατί η τέχνη πρέπει μεν να ελκύει και να εκπλήσσει, αλλά και να διεγείρει τη σκέψη και, στην καλύτερη περίπτωση, να μας δραστηριοποιεί.
Η Ακαδημία Αθηνών εδώ
Carpe Diem, πρότζεκτ Chromopolis εδώ (στα EN)
Μελίνα Κοάν εδώ
Το street art στην Αθήνα εδώ
Η τέχνη του δρόμου στην Αθήνα στο diablog.eu (2019) εδώ
Ο Χρίστιαν-Ιωάννης Παπαγεωργίου μεγάλωσε δίγλωσσα σε μια ελληνογερμανική οικογένεια. Στη Γερμανία και στην Ισπανία ολοκλήρωσε γερμανική φιλολογία, ισπανικές και λατινοαμερικανικές σπουδές καθώς και παιδαγωγική. Από το 2016 εργάζεται ως ανεξάρτητος συγγραφέας, γράφοντας άρθρα και διηγήματα για διάφορες έντυπες εφημερίδες και διαδικτυακά περιοδικά στα γερμανικά και στα ελληνικά.
Κείμενο και φωτογραφίες: Christian Papageorgiou. Μετάφραση και σύνταξη: Α. Τσίγκας.
Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα:
Υπέροχο! Πολλά συγχαρητήρια!
Ευχαριστώ πολύ!