Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα:
Η εξαιρετική φήμη τής Doris Wille ως μεταφράστριας πηγάζει από τις εξέχουσες μεταφορές ελληνικής λογοτεχνίας στα γερμανικά. Αρχές Οκτωβρίου 2025 κρίθηκε νικήτρια του «Βραβείου Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus της πόλης Penzlin» 2025/26.
Εδώ το δελτίο τύπου για το εν λόγω βραβείο με το σκεπτικό της βράβευσης:
Το κείμενο στα ελληνικά:
Ανακοινώθηκε η νικήτρια του «Βραβείου Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus της πόλης Penzlin» 2025/26 για ελληνoγερμανικές μεταφράσεις.
Νικήτρια του «Βραβείου Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus της πόλης Penzlin» 2025/26 για ελληνoγερμανικές μεταφράσεις κρίθηκε η Doris Wille για τη μετάφραση του λογοτεχνικού δοκιμίου Die Nadeln des Aufstands. Eine Kulturgeschichte des Strickens [1] της Κατερίνας Σχινά.
Το ελληνικό πρωτότυπο βραβεύτηκε το 2015 με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου. «Η δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας και συγγραφέας Κατερίνα Σχινά παρουσιάζει σε οκτώ κεφάλαια μια ποιητική επισκόπηση γεμάτη πνεύμα και γνώση, σχετικά με τη σημασία που έχει το πλέξιμο και το βελονάκι στην ιστορία, τη λογοτεχνία, τις εικαστικές τέχνες, τη μουσική και τις επιστήμες, φτάνοντας μέχρι και στην περιβαλλοντική πολιτική, τα στοχαστικά μαθηματικά και τη θεωρία του χάους. Η συγγραφέας συνδέει το θέμα με σύντομες αυτοβιογραφικές εξιστορήσεις. Προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό, το οποίο ενδεχομένως να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πλέξιμο, μια συναρπαστική, εν μέρει χιουμοριστική ματιά σε ένα απροσδόκητα ευρύ θέμα, και το όλο σε γλωσσική απόδοση πολύ υψηλού επιπέδου.»
(Απόσπασμα από το σκεπτικό της ειδικής κριτικής επιτροπής)
Η γερμανική μετάφραση από τις εκδόσεις Edition CONVERSO έχει φτάσει στην 4η έκδοση (2022)· συμπεριλήφθηκε το 2021 στη Γερμανία στη λίστα των καλύτερων μη μυθοπλαστικών βιβλίων του δημόσιου τηλεοπτικού σταθμού ZDF, του πολιτιστικού ραδιοσταθμού Deutschlandfunk Kultur και της εφημερίδας DIE ZEIT. Η μεταφράστρια Doris Wille γεννήθηκε το 1958 στο Warburg και ζει στο νησί Κεφαλονιά της Ελλάδας. Σπούδασε γερμανική φιλολογία και ιστορία της τέχνης και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη δημοσιογραφία και στο δημόσιο δίκαιο.
Το «Βραβείο Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus της πόλης Penzlin» συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο ύψους 5.000 ευρώ. Ο ιδρυτής του βραβείου Δρ. Bernd-Albrecht Freiherr von Maltzan έχει στενούς δεσμούς με τον ελληνικό πολιτισμό. Επιπλέον, δραστηριοποιείται με διάφορους τρόπους για την πόλη Penzlin του Μεκλεμβούργου. Με την ίδρυση του βραβείου αυτού ο von Maltzan επιθυμεί να προωθήσει τον πολιτιστικό διάλογο μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας.
Η απονομή του βραβείου θα πραγματοποιηθεί στις 29 Μαρτίου 2026 στο πλαίσιο εορταστικής εκδήλωσης στη λογοτεχνική στέγη Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus στο Penzlin. Την ημέρα αυτή απεβίωσε πριν από ακριβώς 200 χρόνια ο ποιητής και μεταφραστής Johann Heinrich Voß, ο οποίος μεγάλωσε στο Penzlin.
[στο λογότυπο επάνω δεξιά:]
ΟΙΚΙΑ VOß PENZLIN
Ένας Έλληνας από το Μεκλεμβούργο
[αριστερά:]
προσωπογραφία του Johann Heinrich Voß
[1] ελληνικός τίτλος: Καλή και ανάποδη. Ο πολιτισμός του πλεκτού
Ο γερμανικός τίτλος κατά λέξη: Οι βελόνες της εξέγερσης. Μια πολιτιστική ιστορία του πλεκτού
Η μεταφράστρια
Η Doris Wille γεννήθηκε στη γερμανική κωμόπολη Warburg και ζει στην Κεφαλονιά. Σπούδασε γερμανική φιλολογία και ιστορία της τέχνης στο Μύνστερ της Βεστφαλίας, στη Βιέννη και στο Βερολίνο (Ελεύθερο Πανεπιστήμιο) και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη δημοσιογραφία και στο δημόσιο δίκαιο στο Πανεπιστήμιο Μάιντς.
Πώς ήρθε σε επαφή με την ελληνική γλώσσα; Στο diablog.eu διηγείται:
«Βρέθηκα στην Ελλάδα το 1985 για να διδάξω γερμανικά σε φροντιστήριο ξένων γλωσσών. Ουσιαστικά τυχαία, καθώς η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα όπου μου προσφέρθηκε μια τέτοια θέση εκτός Γερμανίας. Όταν μετακόμισα από το Βερολίνο, τα Ιωάννινα ήταν για μένα ένα πολιτισμικό σοκ. Η γλώσσα, αντίθετα, ήταν άλλου είδους σοκ – κεραυνοβόλος έρωτας! Αρχικά, ίσα που μπορούσα να πω ένα „καλημέρα“, αλλά αμέσως μετά εκμεταλλευόμουν κάθε ευκαιρία για να μάθω ελληνικά. Διάβαζα ό,τι έπεφτε στα χέρια μου, μιλούσα με όποιον συναντούσα, και μέσα στον πρώτο μήνα παρακολούθησα ευθαρσώς στο Πανεπιστήμιο μια διάλεξη για τον Καβάφη, έχοντας την ελπίδα ότι κάτι θα πιάσω. Η στρατηγική αυτή δεν ήταν και τόσο άστοχη.
Στα Ιωάννινα ήταν και όταν πριν 40 χρόνια αποκρυπτογράφησα μια επιγραφή σε ένα ασανσέρ που έλεγε „4 ΑΤΟΜΑ“. Συνέδεσα τη λέξη – που ήξερα μόνο από τη χημεία ως τη μικρότερη αδιαίρετη μονάδα – με τους ανθρώπους που χωρούσαν στο ασανσέρ. Άρα στην Ελλάδα άτομα είναι και οι ανθρώπινες μονάδες. Καταγοητεύτηκα. Άλλο τόσο με γοήτευσε και το γεγονός ότι η λέξη „μεταφορά“ πέρα από το σχήμα του λόγου αναφέρεται και σε οτιδήποτε έχει σχέση με μετακίνηση αντικειμένων και προσώπων. Από τότε ερωτεύτηκα τη γλώσσα αυτή. Αρχικά ήταν ο σημαντικότερος λόγος για να παραμείνω στην Ελλάδα.
Γρήγορα ανακάλυψα ότι η μετάφραση αποτελεί ιδανική ευκαιρία εμβάθυνσης σε λογοτεχνικό κείμενο. Να μην παρακάμψεις κάτι, αλλά να το αντιμετωπίσεις. Να συλλάβεις παλμούς και δονήσεις. Να απολαύσεις την κάθε έκφραση. Να ανοίξεις νέους κόσμους. Να κατανοήσεις. Άρχισα να μεταφράζω, αρχικά για τον εαυτό μου, για να καταλάβω ουσιαστικά τα κείμενα που με ενδιέφεραν. Αυτό είναι και η πιο σημαντική προϋπόθεση ώστε να μην μεταφράζεις λέξη λέξη, αλλά να εκφράσεις κάτι εκ νέου σε μιαν άλλη γλώσσα. Και αυτό είναι συχνά το να λες „Σχεδόν το ίδιο με άλλα λόγια“ – για να χρησιμοποιήσω τον γερμανικό τίτλο του βιβλίου του Ουμπέρτο Έκο με θέμα τη μετάφραση. [παρατήρηση: ο ελληνικός τίτλος του βιβλίου είναι «Τα όρια της ερμηνείας»]
Με αυτό ακριβώς ασχολούμαι εδώ και πολλά χρόνια: μερικές φορές μεταφράζω μυθιστορήματα, παιδικά βιβλία ή ποιήματα, άλλες φορές κείμενα εκθέσεων ή συνεντεύξεις και άλλοτε πάλι σενάρια ή λιμπρέτα, για να μην αναφέρω την πληθώρα πιστοποιητικών γέννησης και αποφάσεων διαζυγίου.
Τα ελληνικά τα έμαθα ουσιαστικά με αυτοδιδασκαλία, πλην λίγων ωρών που παρακολούθησα μαθήματα γλώσσας. Σίγουρα με βοήθησε το γεγονός ότι όλη μου τη ζωή ασχολούμαι με τη γλώσσα, αρχικά ως φοιτήτρια γερμανικής φιλολογίας, και αργότερα ως καθηγήτρια γλώσσας και δημοσιογράφος. Για να επικυρώσω τις γνώσεις μου στα ελληνικά έλαβα μέρος σε γερμανικές κρατικές εξετάσεις για πιστοποιημένους μεταφραστές και διορίστηκα επίσης ως ορκωτή μεταφράστρια.
Ξεκίνησα λοιπόν να μεταφράζω λογοτεχνία „εμμέσως“, από σπόντα: βρέθηκα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης, όπου κάποιος εκδοτικός οίκος μού ανέθεσε την πρώτη μου μετάφραση· ήταν ένα σύντομο κείμενο από κάποια ανθολογία. Στρώθηκα στη δουλειά με τη σκέψη „να δούμε εάν θα πετύχει“. Τελικά μετέφρασα σχεδόν ολόκληρη την ανθολογία. Η μια ανάθεση φέρνει την άλλη κι έτσι με τα χρόνια τα κείμενα πλήθυναν.
Σύμφωνα με τον Νίκο Καζαντζάκη „η γλώσσα είναι πατρίδα“· αυτό σημαίνει κατ΄ επέκταση, ότι ζώντας σε μια ξένη χώρα η μετάφραση μεταξύ της νέας και της μητρικής γλώσσας μπορεί να αποτελέσει θαυμαστό τρόπο να μην γίνεις άπατρις.»
Από το 1998 η Doris Wille είναι ανεξάρτητη μεταφράστρια. Για αρκετά χρόνια εργάστηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας του Βερολίνου ως σύμβουλος για την Ελλάδα στο τμήμα παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας. Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες υπήρξε εμπειρογνώμονας για τα «Λογοτεχνικά μεταφραστικά έργα». Επίσης δίδαξε στο EKEMEΛ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης Λογοτεχνίας και Επιστημών) στην Αθήνα.
Πρεσβεύει την ενεργή κατανόηση της λογοτεχνίας και την κοινωνική ευθύνη. Το ευρύ φάσμα των έργων της είναι ιδανικό για να απολαύσεις σύνθετες ιστορικές και προσωπικές αφηγήσεις. Με τον τρόπο αυτό προωθεί την προσωπική ενσυναίσθηση και τον διάλογο, καθώς οι μεταφράσεις της διακρίνονται για τη λογοτεχνική τους ευαισθησία. Η ικανότητά διαχείρισης γλωσσικών και πολιτισμικών χώρων, η διατήρηση της ατμόσφαιρας και του πλαισίου του πρωτότυπου, καθώς και η διαμεσολάβηση δύσκολων θεμάτων, όπως είναι ο πόλεμος και η κουλτούρα της μνήμης, αποτελούν ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τού έργου της. Οι μεταφράσεις της Doris Wille αποτελούν γέφυρες αλληλοκατανόησης των πολιτισμών και σημαντικούς συνδέσμους στον ελληνογερμανικό πολιτισμικό διάλογο.
Η Μεραρχία Άκουι
Ως μεταφράστρια και δημοσιογράφος η Doris Wille ασχολείται επίσης με τη γερμανική κατοχή της Ελλάδας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην προφορική ιστορία. Το ενδιαφέρον της εστιάζεται στην Κεφαλονιά, όπου ζει. Εκεί, τον Σεπτέμβριο του 1943, δολοφονήθηκαν από τη Βέρμαχτ σε μαζικές εκτελέσεις μερικών χιλιάδων στρατιωτών της ιταλικής μεραρχίας Άκουι. Αυτό το λουτρό αίματος θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Doris Wille ασχολείται μέσα από διάφορους τρόπους προσέγγισης με την εξιχνίαση των συμβάντων για πάνω από είκοσι χρόνια. Γι αυτήν της την προσφορά τής απονεμήθηκε το 2018 τιμητικό μετάλλιο από την ιταλική ένωση Associazone Nazionale Divisione Acqui.[1]
[1] Η ένωση ιδρύθηκε το 1945 από επιζώντες και συγγενείς των πεσόντων της μεραρχίας Άκουι με στόχο να τιμήσει τη μνήμη των θυμάτων αυτών των τραγικών γεγονότων.
Το τέλος μιας εποχής;
Γνώρισα προσωπικά την Doris τον Ιούνιο του 2024 στο 3ο ViceVersa Ελληνογερμανικό εργαστήρι μετάφρασης στα Χανιά ως μια εξαιρετικά φιλική και ευχάριστη συνάδελφο, άνθρωπο με περίσκεψη και έντονη προθυμία συνδρομής. Στην Κρήτη μοιράστηκε γενναιόδωρα την τεράστια εμπειρία της με όλες τις και όλους τους συναδέλφους της.
Το βραβείο Johann Heinrich Voß θα απονεμηθεί στις 29 Μαρτίου 2026. Η ίδια κρίνει την τιμή αυτή ως αναγνώριση και σεβασμό της εργασίας της, κάτι που, κατά τη γνώμη της, σπανίζει στον μεταφραστικό κλάδο. Ίσως το βραβείο αυτό να αποτελέσει την κορύφωση της σταδιοδρομίας της ως λογοτεχνική μεταφράστρια.
σύνδεσμοι
Η Doris Wille στο diablog.eu diablog.eu εδώ // Ανθή Βηδενμάιερ, Συνέντευξη με την Doris Wille, σειρά Πορτρέτα μεταφραστών, Freie Universität Berlin/CeMoG, Βερολίνο, 2016, εδώ (με επιλογή μεταφράσεών της και συνδέσμους βιβλιοκριτικής). Μεταγραφή της συνέντευξης εδώ // η Doris Wille στις εκδόσεις Verlag Romiosini εδώ (στα DE)
Πεζογραφία, επιλογή (σε παρένθεση το έτος έκδοσης στα γερμανικά)
Έρση Σωτηροπούλου, Τι μένει από τη νύχτα (2025 και 2021) καθώς και Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές (2001) – και τα δύο μυθιστορήματα αποτελούν σημαντικά έργα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας // Χρήστος Αστερίου, Η θεραπεία των αναμνήσεων που θίγει θέματα μνήμης και ταυτότητας (2023, μετάφραση στα γερμανικά από κοινού με τη Sigrid Willer. Μπορείτε να διαβάσετε τη μετάφραση αυτή ως Die Therapie der Erinnerungen online στις εκδόσεις Edition Romiosini, εδώ. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να εγγραφείτε, δωρεάν και με εξαιρετική φιλικότητα προς τον χρήστη. Ο οίκος δημοσιεύει ελληνική ή σχετική με την Ελλάδα λογοτεχνία στα γερμανικά, όλα τα έργα διατίθενται δωρεάν για online ανάγνωση). Το μυθιστόρημα Ίσλα Μπόα του συγγραφέα περιμένει ακόμα τον εκδότη του. Το Ίσλα Μπόα στο diablog.eu εδώ // Μαρία Τοπάλη, Die Wurzeln lang ziehen («Τραβώντας τη ρίζα», ανέκδοτο στα ελληνικά. 2023, μετάφραση στα γερμανικά από κοινού με τη Birgit Hildebrand) – μια σύνθεση ποίησης και δοκιμίου, θεματικά συνδεδεμένη με τη μετανάστευση και τη διαδικασία της θύμησης. Στο diablog.eu εδώ // Κατερίνα Σχινά, Καλή και ανάποδη. Ο πολιτισμός του πλεκτού (2021) – μη μυθοπλαστικό βιβλίο που συνδυάζει πολύ ψυχαγωγικά ιστορική έρευνα και λογοτεχνική αντανάκλαση. Στο diablog.eu εδώ // Γιώργος Κουκουλάς, Το βυθισμένο βασίλειο (2015, μετάφραση στα γερμανικά από κοινού με τη Sigrid Willer) // Κώστας Κοντοδήμος, Ο γιος που δεν θα θέλατε να ‘χετε (2001) // Νίκος Θάνος (εκδότης), Wohin ich auch reise… Literarische Beschreibung Griechenlands («Όπου κι αν ταξιδεύω… λογοτεχνική περιγραφή της Ελλάδας», ανέκδοτο στα ελληνικά, 1998)
Ιδιαίτερα θέματα
Εξέχουσα σημασία για τη Doris Wille έχει η έκθεση Διαιρεμένες Μνήμες 1940-1950. Ανάμεσα στην Ιστορία και το βίωμα, που μπορείτε να την επισκεφθείτε ψηφιακά, εδώ
Το ίδιο ισχύει και για το πρόγραμμα Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα, για το οποίο μετέφρασε τους υπότιτλους εκτενών εξιστορήσεων αυτόπτων μαρτύρων της εποχής και πήρε και η ίδια συνεντεύξεις, εδώ
Επιλογή άλλων έργων
Ερμής Περιστέρης, Ίσως να είναι η Ηλέκτρα (2022, θεατρικό) // Affinities. Greek and German Art Songs (2019, μουσικό CD) – μελοποιημένα ποιήματα του Κωστή Παλαμά και του Άγγελου Σικελιανού // Γιάννης Λάμπρου και Κωνσταντίνος Μπλάθρας, Ρυθμοί του Αιγαίου. Η Λύρα (2016) – υποτιτλισμός ντοκιμαντέρ από κοινού με τη Sigrid Willer // Brigitte Weninger/Eve Tharlet, Καλή ανάρρωση Παυλή (2015) – δίγλωσση έκδοση μεταφρασμένη στα EL από κοινού με τον Νικόλα Χαλιώτη // Φραντζέσκα Αλεξοπούλου–Πετράκη, Φίλοι … φως φανάρι (2013) // Τίτος Πατρίκιος, Σε βρίσκει η ποίηση (2013) // Βαγγέλης Ηλιόπουλος/Λουτσάνο Κομίντα, Από: Μικέλε, Προς: Φώτη (2009) // Ευγένιος Τριβιζάς, Η Δέσποινα και το περιστέρι (2004) και Ένα χελιδόνι για την Ευρώπη (2003) // Ελένη Τορόση, Kleine Worte – Große Worte («Μικρά λόγια – μεγάλα λόγια», ανέκδοτο στα ελληνικά, 2001) // Δημοσθένης Κούρτοβικ, Έλληνες Μεταπολεμικοί Συγγραφείς. Ένας κριτικός οδηγός (2000)
Φωτογραφίες: Johann-Heinrich-Voß-Literaturhaus της πόλης Penzlin, εκδόσεις Edition Converso και μέλη του 3ου ViceVersa Ελληνογερμανικού εργαστηρίου μετάφρασης. Σύνταξη και παρουσίαση: Α. Τσίγκας.
Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: