Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα:
Ο γνωστός Γερμανός δημοσιογράφος έδωσε συνέντευξη στον συντάκτη του diablog.eu σχετικά με τον αφανισμό της κοσμοπολίτικης μητρόπολης τον Σεπτέμβριο του 1922.
«Όταν σε βρίζουν και οι δυο πλευρές, κάτι έχεις κάνει σωστά», λέει ο Lutz C. Kleveman. Ο Γερμανός δημοσιογράφος και συγγραφέας ταξίδεψε στα νησιά Λέσβο, Σάμο, Χίο και Λέρο, καθώς και στην Ιζμίρ, την πρώην Σμύρνη. Τις εντυπώσεις του τις κατέγραψε στο βιβλίο Σμύρνη – ταξίδι στον χρόνο. Η γερμανική έκδοση έχει τον ενδιαφέροντα υπότιτλο Η πτώση της οθωμανικής μητρόπολης το 1922 και οι συνέπειές της για την Ευρώπη. Στο diablog.eu ο Kleveman περιγράφει το ταξίδι του στην ανατολική Μεσόγειο και τις αντιδράσεις του κοινού στο έργο του.
1 Γιατί ταξιδέψατε στην Ιζμίρ, την πρώην Σμύρνη;
Αρχικά δεν σκόπευα να γράψω για τη Σμύρνη, αλλά να επισκεφτώ προσφυγικούς καταυλισμούς στα ελληνικά νησιά. Ήθελα να δω τις εκεί συνθήκες και να καταγράψω τις ιστορίες των ανθρώπων. Ταξίδεψα στη Λέσβο, τη Σάμο, τη Χίο και τη Λέρο. Στη διάρκεια της έρευνας κατάλαβα ότι υπήρχε ιστορικό προηγούμενο των επίκαιρων γεγονότων: η πυρπόληση της Σμύρνης πριν 100 χρόνια. Έτσι εξήγησα και την αλληλεγγύη ορισμένων Ελλήνων με τους πρόσφυγες, γιατί πολλοί είχαν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στη Μικρά Ασία. Αυτό το γεγονός με οδήγησε στην Ιζμίρ και στην έρευνά μου για την ιστορική Σμύρνη. Σε αυτήν την κοσμοπολίτικη πόλη συζούσαν διαφορετικές εθνότητες και πολιτισμοί μέχρι την μεγάλη πυρκαγιά του 1922.
2 Πώς κινηθήκατε στην έρευνά σας;
Παρόλο που δεν μιλάω ούτε ελληνικά ούτε τουρκικά, βοηθήθηκα στην έρευνά μου από το Γαλλικό Ινστιτούτο της Ιζμίρ. Η βιβλιοθήκη του διαθέτει ουσιαστικά όλα τα δημοσιεύματα σχετικά με τη Σμύρνη, στο πρωτότυπο ή στη γαλλική μετάφραση.
3 Ποιες αντιφάσεις βρήκατε ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική ιστοριογραφία;
Στη διάρκεια της έρευνάς μου, που κράτησε έναν χρόνο, πέρασα επανειλημμένα τα σημερινά κρατικά σύνορα μεταξύ Χίου και Σμύρνης. Το νοητό σύνορο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Μεταξύ Χριστιανισμού και Ισλάμ. Και τότε έγινε κάτι που θα το περιέγραφα ως «αποδόμηση των αντιφάσεων», την εκτροπή αυτών των υποτιθέμενων αντιθέτων. Επί τόπου τα σύνορα αυτά είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Γρήγορα μάλιστα συνειδητοποιείς ότι εκεί υφίσταται ένας κοινός πολιτιστικός χώρος. Αληθινή αντίθεση υπάρχει ανάμεσα σε αυτόν τον κοινό πολιτιστικό χώρο αφενός και την εθνική ιστοριογραφία των δυο χωρών αφετέρου. Κάθε πλευρά πιστεύει ότι έπεσε θύμα άμετρου πόνου και δυστυχίας που επέφερε η άλλη. Κάθε πλευρά κατηγορεί για την πυρπόληση της Σμύρνης την άλλη.
4 Πως ήταν οι αντιδράσεις του κοινού;
Για τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή υπήρξαν πολλές εκδόσεις. Το δικό μου βιβλίο ήταν το μόνο που δεν ανήκε στο είδος της νοσταλγικής λογοτεχνίας. Η μετάφραση έγινε στην Ελλάδα μπεστ σέλερ. Παρ΄όλ΄αυτά στην παρουσίαση του βιβλίου στη Νέα Σμύρνη με έβρισαν άσχημα. Μόνο ντομάτες που δεν μου πέταξαν. Δεν ήθελαν να ακούσουν τίποτα για συνενοχή. Εάν η παρουσίαση του βιβλίου είχε γίνει στο κέντρο της Αθήνας, οι αντιδράσεις μπορεί και να ήταν διαφορετικές. Στην Τουρκία το βιβλίο μου το αγόρασε και το μετάφρασε ο μεγαλύτερος εκδοτικός οίκος της χώρας. Δυστυχώς η παρουσίαση του βιβλίου στην Πόλη ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή γιατί στο κείμενο ασκώ κριτική στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Όταν σε βρίζουν και οι δυο πλευρές, κάτι έχεις κάνει σωστά.
5 Στο βιβλίο κάνετε αναφορά στη νεοελληνική λογοτεχνία. Ποιο έργο αποτελεί για σας πηγή έμπνευσης;
Φυσικά ο «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» του Νίκου Καζαντζάκη, ένα έργο, που φυσικά όλοι μας γνωρίζουμε. Πολλοί Δυτικοευρωπαίοι ταξιδεύουν στην Ελλάδα αναζητώντας Έλληνες σαν τον Αλέξη Ζορμπά. Εκεί συνειδητοποιούν ότι τέτοιοι τύποι σχεδόν δεν υπάρχουν. Προσωπικά ούτε εγώ έχω συναντήσεις τέτοιους μποέμ. Και οι ίδιοι οι Έλληνες πολύ θα ήθελαν να είναι σαν τον Ζορμπά. Αλλά ειδικά στα νησιά οι άνθρωποι είναι μάλλον συμβιβασμένοι.
Το βιβλίο
Lutz C. Kleveman: Σμύρνη – ταξίδι στον χρόνο
Μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2022, 328 σελίδες,
μαλακό εξώφυλλο, με απεικονίσεις
ISBN: 978-6-180-14419-2
Ο Lutz C. Kleveman είναι Γερμανός συγγραφέας και φωτογράφος. Σπούδασε Λατινογενή Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Αιξ-αν-Προβάνς και Σύγχρονη Ιστορία στην London School of Economics. Από το 1999 εργάζεται ως ανεξάρτητος ανταποκριτής και φωτογράφος σε περιοχές κρίσης, μ.τ.α. για τα ΜΜΕ Daily Telegraph, Die Zeit, Newsweek και Playboy Magazine. Εκδίδει τακτικά non-fiction βιβλία.
::: Ο Lutz C. Kleveman εδώ (στα DE)
Ο Raphael Irmer είναι απόφοιτος Νεοελληνικών και Βυζαντινών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Από το 2022 έως το 2023 ολοκλήρωσε δημοσιογραφική μαθητεία στην ημερήσια εφημερίδα Volksstimme στο Μαγδεμβούργο.
::: Ο Raphael Irmer στο diablog.eu εδώ
Συνέντευξη: Raphael Irmer. Σύνταξη και μετάφραση: Α.Τσίγκας. Φωτογραφίες: εκδόσεις Ψυχογιός, L.Kleveman, R.Irmer. Απεικόνιση παρουσίασης: Wikimedia Commons.
Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: