Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα:
Στις 12 και 13 Οκτωβρίου 2024 συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά σε ένα μέρος οι σημαντικότεροι σύγχρονοι εκπρόσωποι της αναβίωσης, συνέχισης και ανανέωσης του ρεμπέτικου είδους.
Χαλαρώναμε στην Εύβοια, στο φεστιβάλ δεν ήθελα να πάω. Κολύμπι στη θάλασσα, ξάπλα στην ακρογιαλιά, μάζεμα ξύλων που φέρνει το κύμα, ασχολία με τα βοτσαλάκια, αγνάντεμα από τα βράχια, στα απέναντι νησιά και τον κόλπο – όλη αυτή η ηρεμία, το ζεστό και το γαλήνιο. Το πολύ-πολύ ποδηλατάδα και κάποια επίσκεψη στην ταβέρνα. Το ταξίδι στην Αθήνα το οργάνωσε τελικά η Ρεμπέκα. Τώρα πια τής είμαι απείρως ευγνώμων. Έτσι κι αλλιώς η διαδρομή ήταν μόνο τρεις ώρες. Και από το ξενοδοχείο στο φεστιβάλ μόνο μια ανάσα. Λίγα φανάρια παρακάτω στριμωχθήκαμε στη λωρίδα που στρίβει αριστερά, προσπεράσαμε στα γρήγορα ένα αυτοκίνητο με ξένες πινακίδες που, αντίθετα με μας, δεν ήξερε που να πάει, και μπήκαμε στην Ιερά Οδό. Ξετυλίγεται το γκρίζο οδόστρωμα, νωχελικά αργά. Πάρε το πόδι απ΄ το γκάζι, όποιος και να σε κορνάρει από πίσω. Ένα μικρό πάρκο, τεράστια δέντρα: μετανάστες γεμίζουν σακιά ολόκληρα με χαρούπια. Όπου να ΄ναι φτάνουμε.
Να, εκεί κρέμεται ένα τεράστιο κατακόκκινα μπάνερ που διαφημίζει το φεστιβάλ. Πολύ κόσμο δεν έχει, σίγουρα έχουν μπει ήδη όλοι μέσα, τι ώρα είναι αλήθεια; Να, στρίψε τώρα δεξιά, ναι, μπορούμε να παρκάρουμε εδώ. Ακόμα και τώρα, ένα μήνα μετά, έχω αυτή τη ζεστή αίσθηση του δρόμου που με νανουρίζει στη στιγμή. Περπατάω με τη σκέψη και με την καρδιά στην Ιερά Οδό. Κάποια στιγμή η μουσική τελειώνει, το φεστιβάλ αδειάζει και εγώ αποκοιμιέμαι· είμαι κάπου στο άπειρο και σε ύπνο βαθύ. Η Ιερά Οδός, που τραβάει πάντα ευθεία, με συγκινεί ίσως περισσότερο κι από το συγκλονιστικό φεστιβάλ. Αυτόν τον πυρετό του δρόμου πρέπει ίσως να τον ξεφορτωθώ. Ο δρόμος είναι ο κόσμος μου. «Δρόμοι» λέγονται επίσης και οι μουσικές κλίμακες. Αυτή η προσμονή, οι λίγες στιγμές πριν στρίψουμε για να παρκάρουμε το αυτοκίνητο, το θρόισμα του χρόνου …
«Το Ρεμπέτικο Φεστιβάλ Αθηνών θα πραγματοποιηθεί στις 12 και 13 Οκτωβρίου 2024 στο Πολιτιστικό Κέντρο Ελληνικό Μολύβι, Ιερά Οδός 154 υπό την αιγίδα» … και ούτω καθεξής. Αυτό το γράφει στο φυλλάδιο. Και τι μ΄ αυτό, ποιον τον νοιάζει; «Κορυφαίοι Έλληνες μουσικοί, μουσικολόγοι, συγγραφείς, δημοσιογράφοι, αρχειονόμοι, ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί παραγωγοί παρουσιάζουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους», διάβασα σε κάποια εφημερίδα. Ναι ναι, τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους, γιατί κινούμαστε κάπως στον ακαδημαϊκό χώρο – έτσι δεν είναι; Διαδικτυακοί παραγωγοί, σύγχρονοι αρχειοθέτες – χωρίς να ξεχνάμε εδώ και το εξαιρετικό αρχείο Κουνάδη.
Ο Γιώργος Ζορμπάς στην εξωτερική σκηνή
Πάμε γρήγορα στην εξωτερική σκηνή, εκεί παίζει ο Γιώργος Ζορμπάς και η μπάντα του. Υπέροχη φωνή. Παλιά ρεμπέτικα, τέλεια. Πες του ένα γεια, όχι, πες του εσύ το γεια. Χαίρεται που είμαστε εδώ. Γιατί γνωριζόμαστε ήδη. Στην ατέλειωτη νύχτα της 30ης Απριλίου – 1ης Μαΐου στην ταβέρνα Το Ναυάγιο των Αγγέλων στα Εξάρχεια καθόταν δίπλα μας, όχι κολλητά, αλλά θελήσαμε να τον γνωρίσουμε. Ανυπερθέτως. Το υποθέταμε και αποδείχτηκε σωστό: είναι μεγάλος ρεμπέτης. Τώρα είμαστε φίλοι, συνομήλικοι και μάλιστα καλοδιατηρημένοι. Ναι, πρέπει να προσέχει την υγεία του, μας είχε πει τότε. Έχουμε μια κάποια ηλικία. Γελάμε με τον Γιώργο, τον φίλο μας. «Ρε συ, θα έρθουμε απόψε στην ταβέρνα στη Νίκαια». Κι εκείνος απαντά: «Θα σας κλείσω τραπέζι!»
Στο φουαγιέ του πολιτιστικού κέντρου
Στο φουαγιέ έχω την εντύπωση ότι παρουσιάζονται ένα εκατομμύριο ελληνικά βιβλία ρεμπετολογίας, CD, ρεμπέτικα πατάκια μπύρας (ή μήπως λέγονται σουβέρ;). Εντέλει είναι πατάκια με όψη CD. Βιβλία φωτογραφίας, πότε όμως να τα ξεφυλλίσεις όλα αυτά; Θα αγοράσω πρώτα αυτό το μπλουζάκι. Όχι το εξαντλημένο μπλουζάκι του Μάρκου Βαμβακάρη, όχι, δεν περιμένω την ανατύπωσή του, θέλω αυτό εδώ με το λογότυπο, και μάλιστα τώρα: 1st Athens Rebetiko Festival, ασπρόμαυρο. Δείχνει έναν μπαγλαμά με τις ρίζες του στο παρελθόν, τέλειος συμβολισμός. Θα το περιφέρω περήφανα στη Στουτγάρδη λέγοντας: Ναι, ήμασταν κι εμείς εκεί. Ήμασταν και είμαστε ακόμα εκεί, με την καρδιά μας. Θυμάσαι, λέω από τότε στη Ρεμπέκα κάθε μέρα στη Στουτγάρδη. Πόσο φιλικοί ήταν όλοι τους, πράοι και εξυπηρετικοί. Όλοι διακριτικοί, χωρίς σπρωξίματα, πουθενά γύρω άδεια μπουκάλια ή σκουπίδια, σου κρατούσαν την πόρτα, ευγενικοί άνθρωποι, πεινασμένοι για μόρφωση, πρόθυμοι να μάθουν. Ακόμα και η ίδια η ρεμπέτικη κοινότητα είναι εντυπωσιασμένη και γοητευμένη.
Μετά; Τι έχει τώρα σειρά; Υπάρχει ένας καναπές, καθόμαστε και παίρνουμε μια ανάσα. Αραχτοί, ούτε βήμα πιο πέρα, καθόμαστε όπως στη θάλασσα, όπως το κάναμε όλους τους τελευταίους μήνες. Τόσοι πολλοί άνθρωποι εδώ! Πάει, έφυγε όμως και η αίσθηση της θάλασσας. Στην πύλη του χώρου έχει μαζευτεί μια τεράστια ουρά. Πού θα χωρέσουν όλοι αυτοί; Το φεστιβάλ στο τέλος είναι ασφυκτικά γεμάτο.
Κατερίνα Τσιρίδου – ρεμπέτισσα και μάνατζερ του φεστιβάλ
Δες με πόσο ενδιαφέρον κοιτάζει γύρω της. Τη ρωτάω αν μπορώ να βγάλω μια φωτογραφία από το τραπέζι με τα βιβλία, και λάμπει. Η Κατερίνα Τσιρίδου, μια απίστευτη γυναίκα, μια πραγματική ρεμπέτισσα. Παντού μέσα. Θα ήταν προσβλητικό να την χαρακτηρίσω «άνθρωπο για όλες τις δουλειές»; «A full time job», μας λέει και μας ξεναγεί στο πρόγραμμα. Η Κατερίνα αυτή τη στιγμή πουλάει ηχογραφήσεις και βιβλία, θα παίξει ζωντανά αμέσως μετά και θα διευθύνει και ένα εργαστήρι τραγουδιού: πώς τραγουδιούνται τα ρεμπέτικα; Μάνατζερ του φεστιβάλ, πάντα στο πόδι, τώρα παίρνει μια ανάσα στο τραπέζι με τα βιβλία, όσο της επιτρέπεται. Ακόμα κι εδώ πάντα κάποιος κάτι θέλει, βρίσκεται πάντα σε κίνηση. Είναι δοσμένη στις μεγάλες ρεμπέτισσες (αυτό τον καιρό στη Μαρίκα Νίνου), τις οποίες τιμά με βιβλία, CD και συναυλίες. Και σε αυτό το φεστιβάλ. Μια υπέροχη, δυνατή γυναίκα.
Κάνε το παλιό νέο! Μπες και βγες στη κεντρική αίθουσα
Στην αίθουσα: παλιά γραμμόφωνα και ραδιόφωνα, περασμένες εποχές, ρεμπέτικη νοσταλγία.
Ομιλίες! Ένα συνεχές μπρος και πίσω στην ιστορία, στον περασμένο αιώνα, ακόμα και στον προπερασμένο, στη Σμύρνη του 1900, στα πλοία των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 με κατεύθυνση τον Πειραιά, τον Βόλο, τη Θεσσαλονίκη. Η διασπορά στην Αμερική. Κάνουμε ένα μακρύ ταξίδι από το παρελθόν στο παρόν. Το φεστιβάλ σφύζει από κόσμο: παιδικό δημιουργικό εργαστήρι, θέατρο σκιών, άλλος ένας πάγκος που πουλάει μπουζούκια και άλλα, υπέροχα μουσικά όργανα αλλά πολύ ακριβά. Νέοι δεξιοτέχνες διαπρέπουν στο μπουζούκι και τον τζουρά, τα δάχτυλά τους πετάνε, αναπηδούν οι νότες. Οι νέοι το γνωρίζουν: ρεμπέτικο, η ζωή των άλλοτε περιθωριοποιημένων, απόκληρων και προσφύγων. Το ρεμπέτικο ποτέ δεν θα πεθάνει! Μάθημα χορού στην πίσω αυλή, χορεύω κι εγώ από μέσα μου χασάπικο. Ένα ζεϊμπέκικο θα το κατάφερνα κι αυτό, αλλά έναν ζευγαρωτό χορό, όχι ευχαριστώ, δεν θα πάρω.
Το μέλλον με την υποστήριξη του ρεμπέτικου εργαστηρίου sealabs
Το βράδυ στη ρεμπέτικη ταβέρνα Αλαργινό στη Νίκαια κάθεται δίπλα μας ο Μάκης Δρυμώνας και έχω αμέσως την αίσθηση ότι τον ξέρω. Δεν είναι σύμπτωση, μάλλον λογική συνέπεια, γιατί έχω περάσει χιλιάδες και χιλιάδες ώρες αρμενίζοντας στη ρεμπέτικη πλατφόρμα του, το sealabs, τη διαδικτυακή βάση δεδομένων. Συγκεντρώνει μια μη εμπορικά προσανατολισμένη κοινότητα, μια κοινότητα όπου μπορείς να συνεισφέρεις και να ανεβάσεις και εσύ τις δικές σου πληροφορίες.
Την επόμενη μέρα ο Μάκης δίνει μια ομιλία στη μεγάλη σκηνή του φεστιβάλ, η αίθουσα είναι, ναι, αρκετά γεμάτη, θεωρία την Κυριακή το μεσημέρι.
Αργότερα ο Δρυμώνας μου γράφει μέσω chat: «Σε προ-YouTube εποχές ο πραγματικός κόσμος ήταν γεμάτος θησαυρούς – παντού υπήρχαν κρυμμένα τραγούδια. Ούτε που μπορούσαμε να φανταστούμε ότι κάποια στιγμή θα έβγαιναν στην επιφάνεια και θα έφταναν στην πλατφόρμα μας. Δημιουργήθηκαν σταθερές σχέσεις και φιλίες ανάμεσα σε ανθρώπους απ΄ όλη την Ελλάδα. Συναντιόμαστε κάθε καλοκαίρι στην Πελοπόννησο, κάνουμε μουσική, κουβεντιάζουμε, είμαστε στη φύση και στα βουνά όπου είναι πιο δροσερά. Γιατί η Αθήνα το καλοκαίρι είναι απαγορευτική, ανυπόφορη». Τώρα στην διάλεξή του μιλάει για το μέλλον. Θα εγκαταστήσει νέα tools στην πλατφόρμα, φιλικά προς τους χρήστες της. Περισσότερη εικονογράφηση, βιβλία, πηγές, άρθρα, συνεντεύξεις. Θα επιβραδύνει ορισμένα τραγούδια για να μαθαίνονται καλύτερα. Θα απλοποιήσει την αναζήτηση.
Στην ταβέρνα της Νίκαιας
Ο Γιώργος Ζορμπάς από το ομώνυμο συγκρότημα μάς είχε κρατήσει τραπέζι. «Ελπίζω να μην είσαστε πολύ μακριά από τη μουσική, δυστυχώς ήταν το τελευταίο τραπέζι.» Παραγγέλνουμε άλλο ένα τεταρτάκι κρασί και σόδα, γιατί είμαστε με το αυτοκίνητο. Μπουγιουρντί, σουτζουκάκια, τέσσερα πιατάκια μεζέδες, φαγητό για ρεμπέτες 🙂 Μόνο το τυροπιτάρι μάς φάνηκε κουζίνα φούζιον, σχεδόν σαν ανοιξιάτικο ρολό, όχι του γούστου μας. Τρία τραγούδια του Μπάτη στη σειρά, τραγουδάει ο Γιώργος Ζορμπάς, τον συνοδεύουν τρεις μπουζουξήδες. Ένας τους είναι ο Στέλιος Παπαδόπουλος. Τον ξέρουμε από μια ρεμπέτικη ταβέρνα στα Εξάρχεια. Έχω ακούσει ότι είναι και χεβιμεταλάς. Καλό παιδί, νέος, ανοιχτός τύπος, με το κορμί του σε διαρκή κίνηση, δεν είναι στατικός όπως οι περισσότεροι ρεμπέτες. Γυφτοπούλα στο χαμάμ, Ζεϊμπεκάνο Σπανιόλο κι άλλο ένα. Βάζω αμέσως μπρος το κινητό και ηχογραφώ τα τραγούδια του Μπάτη.
Από την Ιερά Οδό στην ταβέρνα του Αιγάλεω
Δεύτερη μέρα του φεστιβάλ. Δεν ξέρουμε τι να πρωτοκάνουμε. Μήπως παραμεγαλώσαμε; Άλλοι γύρω μας είναι όμως ακόμα πιο μεγάλοι. Είναι οι απόγονοι των ρεμπέτηδων, των ηρώων μας, έχουν παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα. Ένας υπερήλικας δίνει διάλεξη, έγραψε το χοντρό βιβλίο για τον Μάρκο Βαμβακάρη. Τον έζησε, υπολογίζω τα χρόνια. Ήταν στη δεκαετία του τριάντα.
Πεινάμε! Ένας της ομάδας οργάνωσης μάς προτείνει μια ταβέρνα στο Αιγάλεω, εδώ στην περιοχή. Με τη βοήθεια του συνδέσμου στο κινητό πάμε με τα πόδια κατά μήκος της Ιεράς Οδού. Γκράφιτι, βιομηχανική συνοικία, μια γέφυρα αυτοκινητόδρομου, ταΐστρες για αδέσποτες γάτες, συνεργεία, η βαβούρα της κίνησης. Αφηνιασμένα ταξί, νωχελικά λεωφορεία, από κάτω μας το μετρό. Κλειδαμπαρωμένα μαγαζιά. Οκτώβριος, ακόμα ζέστη, ας περπατήσουμε σ΄ αυτή την πλευρά, έχει σκιά. Η Αθήνα πάντα πυρωμένη. Είναι ζωντανή, όχι τόσο τακτοποιημένη, κλειστή και άδεια σαν τη Στουτγάρδη. Θα μπορούσα να περπατάω ώρες σε τέτοιους δρόμους, η ζωή σφύζει. Καταλήγουμε σε μια πιο ήσυχη συνοικία, τα μαγαζιά είναι κλειστά, Κυριακή. Το φαγητό είναι πεντανόστιμο. Κράτησαν το παλιό όνομα και λένε την ταβέρνα ακόμα Καφενείον, μοντέρνα γραμμή στο γκρι. Αυτή είναι η τελευταία ελεύθερη καρέκλα, πήγαινε λίγο μπροστά για να περνάει ο σερβιτόρος – αλλά θα είσαι στον ήλιο. Η Αθήνα συνεχίζει να είναι πυρωμένη. Στον ουρανό μερικά διάσπαρτα συννεφάκια, το καθένα έχει το δικό του χαμόγελο. Η ώρα μένει μετέωρη. Τρώμε μπιφτέκι, σαλάτα, παντζάρι με σκορδαλιά, τυροκαυτερή, πίνουμε μαζί μόνο ένα τεταρτάκι λευκό και σόδα – έφτασε το απόγευμα σε χρόνο μηδέν. Στην επιστροφή, περνώντας από τη γέφυρα, προσπαθούμε να κόψουμε δρόμο και χανόμαστε. Εδώ δεν υπάρχουν άστεγοι κάτω από τη γέφυρα όπως σε μας. Τέτοια ώρα είμαστε οι μόνοι πεζοί. Αισθάνομαι απόλυτα άνετα στην Ιερά Οδό. Απολαμβάνουμε την ησυχία, έτσι κι αλλιώς παντού περιπλανώμενοι είμαστε, δεν έχουμε να χάσουμε τίποτα.
Επιστροφή στο φεστιβάλ
Επιστρέφουμε και συνεχίζουμε. Ένας ηλικιωμένος κύριος ονόματι Νίκος, τον οποίο είχαμε γνωρίσει το πρωί στην πύλη του χώρου, μας απευθύνεται φιλικά στο φουαγιέ, αλλά συγκρατημένα: «Τώρα έχει μια διάλεξη για την Κατοχή». Νοιώθουμε ένοχα αναγνωρίζοντας τον περίφημο Σαλταδόρο του Μ. Γενίτσαρη που αναφέρεται στη γερμανική κατοχή και τους Ναζί. Ντροπή μάς κυριεύει, αλλά βυθιζόμαστε στην ιστορία. Αναρωτιόμαστε γιατί η Γερμανία πληρώνει μόνο ένα μικρό μέρος των αποζημιώσεων, γιατί απεκδύεται της ευθύνης;
Επιτρέπουμε στον εαυτό μας ένα τσίπουρο με πάγο, τσουγκρίζουμε τα ποτήρια με τον Μάκη, που μας φιλεύει ένα βαζάκι εξαιρετικό βιολογικό μέλι. Ένα υπέροχο δώρο. Δεν χορταίνουν τα μάτια μας το τραπέζι με τα βιβλία, κοίτα, ένα με το αγαπημένο μου θέμα, τον τεκέ, όπου σύχναζαν και έπαιζαν οι πρώτοι ρεμπέτες. Το αγοράζουμε; Μιλάω στην Κατερίνα για το άρθρο μου στην εφημερίδα taz· τότε, πριν πολλά χρόνια, το είχα θεωρήσει επιβεβλημένο και υποχρέωσή μου να γράψω για τις ρεμπέτισσες. Φυσικά και ήταν. Τότε, πολύ πριν εξελιχτεί το κίνημα για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+. Έτσι ακριβώς! Η Κατερίνα και η φίλη της λένε, ότι χωρίς γυναίκες τίποτα δεν λειτουργεί. Στον κήπο βλέπω την Εβελίνα να της μιλάω, είχα γράψει ένα αφιερωματικό άρθρο για το θάνατο του συζύγου της, του Στέλιου Βαμβακάρη. Συστήνομαι, ναι, με θυμάται, είμαστε φίλοι, τουλάχιστον μέσω των κοινωνικών μέσων δικτύωσης. Πάμε και στη διάλεξη «Η χρήση παράνομων ουσιών»; Τιιιι λέει;! Δες τί γράφει στην αφίσα: «Η χρήση παράνομων ουσιών στην Ελλάδα του μεσοπολέμου και η παρουσία τους στο ρεμπέτικο τραγούδι» από τον Δημήτρη Υφαντή. Τον Υφαντή; Τον ξέρω, παράγει το πικάντικο σαλάμι αέρος 🙂 Ε, να μην πούμε κι ένα αστείο; Όχι, δεν μπορώ άλλο, όχι κι άλλη διάλεξη. Πιάνουμε δύο καρέκλες και καθόμαστε στη σκιά ενός δέντρου.. Να πάρει, χάσαμε και την παρουσίαση του μουσικού βιβλίου Το κορίτσι του τεκέ του καρδιολόγου Γιάννη Τσιαντή, είναι όμως τόσο πολλά! Παράγγειλέ το online, έτσι κι αλλιώς δεν χωράει πια τίποτα στο αυτοκίνητο. Θα το φωτογραφίσω σελίδα σελίδα και θα το μεταφράσω διαδικτυακά. Ναι. Ακριβώς όπως κάνουμε με τα χαρτιά μας όταν πρέπει να πάμε σε κάποια ελληνική υπηρεσία!
Μουσικό crossover με την Κομπανία – ροκ, φολκ και σάμπα στην εξωτερική σκηνή
Όλο και περισσότεροι νέοι συρρέουν στο φεστιβάλ. Εμφανίζεται το ρεμπετορόκ συγκρότημα Κομπανία με τραγουδίστρια την Ανδριάνα Αχιτζάνοβα. Στα μαλλιά πολύχρωμη κορδέλα, στα πόδια κίτρινα παπούτσια. Αεικίνητη, χορεύει. Ε, άκου πώς τραγουδάει και πώς παίζει το νέυ. Ο Κοκαϊνοπότης του Παναγιώτη Τούντα, τραχιά, σκληρά ακόρντα στην κιθάρα. Ρεμπέτικο χέβι μέταλ! Όπως και σάμπα, λαϊκό και crossover. Είμαστε ξετρελαμένοι! Είναι τρομεροί, τι να λένε γι΄ αυτούς άραγε οι θεματοφύλακες του ρεμπέτικου; Οι γνωστοί ήχοι του ρεμπέτικου, τα κλασικά μουσικά όργανα, η αίσθησή του, όλ΄ αυτά κάτω από ψηλά δέντρα και πολύχρωμους προβολείς. Η πρόσοψη του πολιτιστικού κέντρου χάνεται στον βραδινό ουρανό, το κοινό συνωστίζεται και εκπέμπει θετικές δονήσεις. Μπροστάρης είναι ο μπαγλαμαδοπαίκτης και τραγουδιστής Σωτήρης Παπατραγιάννης, που τον βλέπαμε συνέχεια τις δυο μέρες του φεστιβάλ – ως μέλος της οργανωτικής επιτροπής, ως ταξιθέτη, ως τεχνικό ήχου, πάντα σε κίνηση.
Το Γνωστό Τρίο
Αποκορύφωμα του φεστιβάλ ήταν για μένα το Γνωστό Τρίο (Τάσος Γιαννούσης, μπουζούκι, Παναγιώτης Κατσιμάνης, κιθάρα και Αντώνης Τζίκας, κοντραμπάσο). Οι τρεις μουσικοί είναι κεφάτοι, τραγουδούν, γελούν, το κοινό χορεύει, τραγουδάει μαζί τους και χτυπάει παλαμάκια. Υπέροχη ατμόσφαιρα. Η τραχύτητα και η μελαγχολία του ρεμπέτικου φαντάζει να είναι πολύ μακριά. Θυελλώδη τα χειροκροτήματα!
Από το 2005 το Γνωστό Τρίο εμφανίζεται τακτικά στην ταβέρνα Κληματαριά, που ιδρύθηκε ήδη το 1927. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 έπαιζε εκεί, μεταξύ άλλων, και ο Μάρκος Βαμβακάρης. Το Τρίο είναι ένα από τα μακροβιότερα ρεμπέτικα σχήματα στην Ελλάδα, με πάνω από 3.500 εμφανίσεις τα τελευταία 20 χρόνια. Παράλληλα παίζουν επίσης και world music, folk, rock, blues, jazz και gypsy style. Το ρεμπέτικο το παίζουν με τον δικό τους τρόπο. Το κοντραμπάσο, η μουσική φρασεολογία, ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός σε συνδυασμό με τον session χαρακτήρα της συναυλίας και οι πεταχτές συγχορδίες φέρνουν αμέσως τον συνειρμό: τζαζ!
Ο Αντώνης Τζίκας συνομιλεί αργότερα με έναν θαμώνα στον κήπο, πηγαίνουμε και συστηνόμαστε και τον ευχαριστούμε για τη ευχάριστη συναυλία. Μάλιστα, οι ερμηνευτές τής world music, αυτή είναι η λέξη-κλειδί της συζήτησης· ας βρεθούμε να μιλήσουμε για τη μουσική αυτή, μας λέει χαμογελώντας.
Ο μπουζουκοπαίκτης Τάσος Γιαννούσης παρατηρεί: «Λοιπόν, παίζεις ό,τι ακούς, αυτό και μόνο. Από παιδί ακούω ρεμπέτικο και τζαζ, αυτό οδήγησε στη συγχώνευση αυτών των δύο στο παίξιμό μου, έγινε χωρίς πρόθεση. Το μουσικό όργανο δεν είναι παρά ένα εργαλείο, ένα μέσο για να εκφράσεις την προσωπικότητά σου. Το μπουζούκι μπορεί να είναι τζαζ, ροκ, φανκ, αλλά κατά βάση είναι πάντα ρεμπέτικο!»
Ο κιθαρίστας Παναγιώτης Κατσιμάνης, που παλιά έπαιζε στο ελληνόφωνο ροκ συγκρότημα Ενδελέχεια, μου έγραψε από τον Πειραιά: «Το ρεμπέτικο συνδέεται με την τζαζ, αλλά κυρίως με τη λεγόμενη τσιγγάνικη τζαζ και τον Τζάνγκο Ράινχαρντ. Πρόκειται για μουσικά στυλ της ίδιας περιόδου, δημιουργημένα από μουσικούς περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων. Το ίδιο ισχύει και για το μπλουζ στην Αμερική. Ο παρόμοιος τρόπος ζωής δημιούργησε μια μουσική με την ίδια ψυχή. Αφήνω να εισρεύσουν πολλά ροκ στοιχεία στο παίξιμό μου, ειδικά στα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη. Σε άλλα τραγούδια παίζω όπως ο Τζόνι Κας την ακουστική του κιθάρα. Με ενδιαφέρει πάντα το παίξιμό μας να είναι groovy».
Αυτό ήταν; Πάει και πέρασε;
Μπορεί η ζωή να συνεχιστεί κανονικά μετά από αυτό το φεστιβάλ; Τι θα κάνεις αύριο, θα σκυλοβαρεθείς, θα πέσεις σε μια μεγάλη, μαύρη τρύπα; Κυριακή, είναι μεσάνυχτα. Η Ρεμπέκα κι εγώ, η Κατερίνα, ο Μάκης και ο Γιώργος στεκόμαστε στο φουαγιέ, λάμπουμε αν και είμαστε ψόφιοι. Δεν μπορούμε να φανταστούμε ένα αύριο χωρίς το φεστιβάλ.
Κουρασμένοι και γεμάτοι εντυπώσεις αποχαιρετάμε την Κατερίνα, τον Μάκη και τον Γιώργο και πάμε σπίτι τελείως εξαντλημένοι – αλλά σταμάτα, σταμάτα εδώ! Εδώ, γιατί; Φρέναρε σου λέω! Νάτο, ένα περίπτερο, αγοράζουμε άλλο ένα ούζο. Ένα ούζο για μένα, μια μπύρα για σένα. Φύγαμε για το ξενοδοχείο. Στο chat στέλνουμε ένα ανέκδοτο στην Ανδριάνα, στην Κατερίνα μια καρδούλα. Στεκόμαστε οι δύο μας μπροστά στον ρεμπέτικο βωμό μας: το μέλι του Μάκη, όλα τα φυλλάδια του φεστιβάλ, το καινούργιο μπλουζάκι, ήταν ένα γεγονός-σταθμός στη ζωή μας, αχ τί όμορφα! Πέφτουμε τέζα στο κρεβάτι. Και ονειρευόμαστε την επόμενη χρονιά: Αθήνα, μα ναι, το 2ο φεστιβάλ!
Σημείωση
Το φεστιβάλ έχει ανθρωπιστικό και φιλανθρωπικό χαρακτήρα. Μέρος των εσόδων πηγαίνουν στο Χριστοδούλειο Ορφανοτροφείο και στον Πανελλήνιο Σύλλογο Παραπληγικών.
1ο Ρεμπέτικο Φεστιβάλ Αθηνών: ιστοσελίδα με φωτογραφίες και εντυπώσεις εδώ
Πύλες
Το sealabs του Μάκη Δρυμώνα εδώ
Ρεμπέτικο φόρουμ εδώ
Το αρχείο Κουνάδη εδώ
Το αρχείο ελληνικής μουσικής εδώ
Μουσική και μουσικοί
Κατερίνα Τσιρίδου εδώ
Ο σ με τον (YouTube) εδώ
Η Κομπανία εδώ
Κομπανία και Α. Αχιτζάνοβα στον Κοκαϊνοπότη (ζωντανή εγγραφή Σ. Στάινερ) εδώ
Η Ανδριάνα Αχιτζάνοβα με το σχήμα Halva (μουσική των Βαλκανίων) εδώ
Το Γνωστό Τρίο ζωντανά στο φεστιβάλ (YouTube) εδώ
Το Γνωστό Τρίο με το Αράπ ζεϊμπέκικο του Μάρκου Βαμβακάρη (YouTube) εδώ
Ενδελέχεια εδώ
Ιερά Οδός
Η αρχαία Ιερά Οδός εδώ
Η Ιερά Οδός χθες και σήμερα (στα EN με απεικονίσεις) εδώ
Ο Σίμων Στάινερ στο diablog.eu εδώ
Κείμενο: Simon Steiner. Σύνταξη και μετάφραση: Α.Τσίγκας. Φωτογραφίες: Ρεμπέτικο Φεστιβάλ Αθηνών, αρχείο S.Steiner, Halvamusic, TGT, αρχείο Α.Τσίγκα. Ορισμένες λήψεις δεν είναι από το φεστιβάλ.
Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: