ΑΡΧΕΛΩΝ – 40 χρόνια αφιερωμένα στην ευημερία των θαλάσσιων χελωνών

Μια ιστορία επιτυχίας, όπως τη διηγείται ο Α. Τσίγκας

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: Deutsch (Γερμανικά)

Το μη κερδοσκοπικό σωματείο ΑΡΧΕΛΩΝ, Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας, ιδρύθηκε το 1983 με σκοπό την έρευνα και προστασία των θαλάσσιων χελωνών και των βιοτόπων τους.

Τα μικρά χελωνάκια που εκκολάπτονται από τα αυγά κινδυνεύουν από πολλούς θηρευτές και ελάχιστα από αυτά θα καταφέρουν να φτάσουν στην ενηλικίωση. Αλλά ακόμα και τα ενήλικα ζώα είναι εκτεθειμένα σε μεγάλους κινδύνους, όπως είναι οι έλικες σκαφών και πλοίων ή η άμεση ανθρώπινη επιθετικότητα. Τα τελευταία 200 χρόνια έχουν μειωθεί κατά πολύ παγκοσμίως οι πιθανότητες επιβίωσης των θαλάσσιων χελωνών.
Μερικοί από τους λόγους:
– Λαθροθηρία και υπερ-εκμετάλλευση για τα αυγά, το κρέας, το δέρμα και το καβούκι τους.
– Πέφτουν συχνά θύματα τυχαίας σύλληψης και θανάτωσης στα αλιευτικά δίχτυα.
– Τα πλαστικά θαλάσσια σκουπίδια επηρεάζουν την υγεία τους.
– Ο τουρισμός επηρεάζει αρνητικά τις παραλίες ωοτοκίας τους.
– Η κλιματική αλλαγή προκαλεί άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας. Στενές παραλίες ωοτοκίας ίσως χαθούν κάτω από το νερό. Η αλλαγή της θερμοκρασίας της άμμου επηρεάζει επίσης το φύλο των χελωνών. Όσο πιο ζεστή είναι η άμμος, τόσο περισσότερες θηλυκές χελώνες θα εκκολαφθούν.

©ΑΡΧΕΛΩΝ // Δημήτρης και Άννα Μαργαριτούλη 1983

Το ιστορικό του συλλόγου
Το 1977, ο Δημήτρης και η Άννα Μαργαριτούλη είδαν μια χελώνα να βγαίνει από τη θάλασσα στην παραλία Δάφνη της Ζακύνθου. Ήθελε να ωοτοκήσει. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε έρευνα (και γνώση) στην Ελλάδα για τη συμπεριφορά των γεννητικά ώριμων θηλυκών χελωνών να φωλεοποιούν και να ωοτοκούν (μετά από δυο δεκαετίες ζωής) ακριβώς στην παραλία όπου γεννήθηκαν. Αυτό το τυχαίο γεγονός καθόρισε την ακόλουθη ζωή της οικογένειας Μαργαριτούλη. Το 1980 ο φυσικός Δημήτρης Μαργαριτούλης εκπόνησε την πρώτη επιστημονική δημοσίευση για την ωοτοκία των θαλάσσιων χελωνών στις παραλίες του κόλπου του Λαγανά στη Ζάκυνθο. Αποτέλεσμα ήταν να ιδρυθεί το 1983 ο «Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας» από μια ομάδα εθελοντών ερευνητών, που αργότερα ονομάστηκε ΑΡΧΕΛΩΝ. Έκτοτε πέρασαν πολλά χρόνια εντατικής δραστηριότητας και στις 8 Νοεμβρίου 2023 γιορτάστηκαν τα 40 χρόνια του συλλόγου με μια τελετή στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα.

:::  Η όλη εκδήλωση στο YouTube εδώ (2:34:24!)
::: Άρθρο στην Καθημερινή εδώ

http://www.copyrightexpired.com/earlyimage/bones/display_animalspast_archelon.htm

Η επωνυμία του συλλόγου
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ πήρε το όνομά του από το εξαφανισμένο είδος θαλάσσιας χελώνας Αρχέλων ισχυρός, ένα εξαφανισμένο είδος θαλάσσιας χελώνας που έζησε στο Καμπάνιο της ύστερης κρητιδικής περιόδου πριν περίπου 72 εκατομμύρια χρόνια. Τα ζώα αυτά έφταναν σε μήκος τα 4,5 μέτρα, οι άκρες των απλωμένων μπροστινών πτερυγίων απείχαν μεταξύ τους μέχρι και 4 μέτρα και ήταν πιθανώς οι μεγαλύτερες θαλάσσιες χελώνες που έζησαν στη γη. Αριστερά το πρώτο δείγμα που βρέθηκε ποτέ. Εκτίθεται στο Μουσείο Yale Peabody στις ΗΠΑ.

Το πληρέστερο απολίθωμα του είδους Αρχέλων ισχυρός υπάρχει ωστόσο στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης.

 

 

 

Τα προγράμματα του ΑΡΧΕΛΩΝ
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ έχει δύο βασικούς πυλώνες δράσης:

1) Δράσεις προστασίας στις παραλίες ωοτοκίας

Ο σύλλογος καταγράφει και προστατεύει την αναπαραγωγική δραστηριότητα των θηλυκών θαλάσσιων χελωνών Καρέττα στις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της χώρας. Αυτές οι δράσεις προστασίας πραγματοποιούνται εποχιακά από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο κάθε έτους, δηλαδή κατά την περίοδο ωοτοκίας και εκκόλαψης των χελωνών. Παραλίες ωοτοκίας υπάρχουν στην Κρήτη (Ρέθυμνο, Χανιά, κόλπος Μεσσαράς), στην Πελοπόννησο (Ηλεία, Μεσσηνία, Λακωνία) και στη Ζάκυνθο. Εθελοντές του συλλόγου λειτουργούν εκεί ενημερωτικούς σταθμούς και συνοδεύουν τους ενδιαφερόμενους επισκέπτες σε οργανωμένους περιπάτους.

:::   Ιστόποπος του ΑΡΧΕΛΩΝ εδώ. Ο ιδιαίτερα πλούσιος ιστότοπος είναι ιδανικός για «ξεφύλλισμα»
:::   Για τις περιοχές δράσης βλέπε εδώ
:::  Τα προγράμματα προστασίας στις παραλίες της νότιας Κρήτης (Κόκκινος Πύργος, Καλαμάκι, Κομός και Μάταλα) εδώ (στα EN)
:::  Ενημερωτική ταινία για τον ΑΡΧΕΛΩΝ εδώ (EN με EN υπότιτλους, 10:56) ή εδώ (EN με EL υπότιτλους, 10:56)
:::  Ταινία μικρού μήκους για τις δράσεις του ΑΡΧΕΛΩΝ με ευκαιρία της 40ής επετείου του συλλόγου εδώ (3:26)

2) Το Κέντρο Διάσωσης

©ΑΡΧΕΛΩΝ // Μερική κάτοψη του Κέντρου Διάσωσης στη Γλυφάδα

Το Κέντρο Διάσωσης στα νότια της Αθήνας είναι ανοιχτό όλο το χρόνο και απασχολεί εθελοντές όλο το εικοσιτετράωρο. Εργάζονται είτε στον
τομέα περίθαλψης και αποκατάστασης άρρωστων και τραυματισμένων θαλάσσιων χελωνών, ή στον
τομέα ευαισθητοποίησης του κοινού για την ενημέρωση των επισκεπτών που έρχονται στο Κέντρο Διάσωσης από όλον τον κόσμο.

Μπορείτε να επισκεφθείτε δωρεάν ως μεμονωμένα άτομα ή σε μικρές ομάδες το Κέντρο Διάσωσης στη Γλυφάδα. Οι εγκαταστάσεις του βρίσκεται κοντά στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού.
Διεύθυνση: 3η Μαρίνα Γλυφάδας, 16675 Αθήνα, στάση τραμ «Παλαιό Δημαρχείο»

:::   Επικοινωνία και διευθύνσεις εδώ

Περίθαλψη και αποκατάσταση
Το Κέντρο Διάσωσης περιθάλπει κάθε χρόνο περίπου 70 τραυματισμένες και άρρωστες θαλάσσιες χελώνες, οι οποίες μεταφέρονται εδώ από την ελληνική επικράτεια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ένα παράδειγμα: Στην αρχή του 2022 υπήρχαν στο Κέντρο Διάσωσης ήδη 30 θαλάσσιες χελώνες, μέσα στη χρονιά έφθασαν άλλες 33 τραυματισμένες ή άρρωστες. Συνολικά επέστρεψαν 32 από αυτές μετά την αποθεραπεία τους στη θάλασσα. Στο Κέντρο Διάσωσης πραγματοποιείται η ιατρική τους αποκατάσταση και οργανώνεται η επιστροφή τους στη θάλασσα. Η λειτουργία και συντήρηση του Κέντρου Διάσωσης βρίσκεται στα χέρια εξειδικευμένων μόνιμων υπαλλήλων καθώς και ντόπιων και ξένων εθελοντών.

Η πορεία αποκατάστασης της θαλάσσιας χελώνας Ζωή από τον Οκτώβριο του 2019 μέχρι τον Νοέμβριο του 2022:

©ΑΡΧΕΛΩΝ, πηγή εδώ

:::   Τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες που νοσηλεύονται στο Κέντρο Διάσωσης εδώ

Απελευθερώσεις
Όταν οι χελώνες αναρρώσουν, απελευθερώνονται στη θάλασσα. Προηγουμένως, καταγράφονται τα στοιχεία του ζώου και τοποθετείται ταγκ (ετικέτα ταυτοποίησης) σε ένα από τα μπροστινά πτερύγια.

©ΑΡΧΕΛΩΝ

Η θαλάσσια χελώνα μεταφέρεται από το Κέντρο Διάσωσης σε ήσυχη παραλία στο δρόμο προς το Σούνιο (φωτογραφίες του 2022):

Είναι ένα απερίγραπτο συναίσθημα να βλέπεις αυτό το μεγαλοπρεπές ζώο να γλιστρά στο νερό και με δυνατά, αλλά συγκρατημένα κτυπήματα των μπροστινών πτερυγίων του να βρίσκει τη ρότα του προς το πέλαγος. Δύτες του ΑΡΧΕΛΩΝ με αναπνευστήρα το συνοδεύουν μέχρι να βγει με ασφάλεια από τον όρμο:
:::   Ανίχνευση στίγματος μέσω δορυφορικών πομπών θηλυκών και αρσενικών θαλάσσιων χελωνών 2018-2022 εδώ

Ευαισθητοποίηση του κοινού
Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς έρχονται στο Κέντρο Διάσωσης –πέρα από τους συνήθεις επισκέπτες– ομάδες νηπιαγωγείων, σχολικές τάξεις και φοιτητές απ΄ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό για να μάθουν περισσότερα σχετικά με την προστασία των θαλάσσιων χελωνών. Έμπειρα στελέχη του ΑΡΧΕΛΩΝ καλωσορίζουν κάθε ομάδα μαθητών και την ξεναγούν στο Κέντρο Διάσωσης, παρουσιάζοντας ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την προστασία της φύσης.
Η ξενάγηση προσαρμόζεται σε κάθε ηλικιακή ομάδα, ώστε μικροί και μεγάλοι να μάθουν για τα τρία είδη θαλάσσιας χελώνας που υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες και για τους τρόπους προστασίας τους.

Εξηγούν τη συμπεριφορά ζευγαρώματος των θαλάσσιων χελωνών, απαριθμούν τις ελληνικές τοποθεσίες όπου ωοτοκούν, εξηγούν την εκκόλαψη των νεοσσών και περιγράφουν την πορεία τους προς στη θάλασσα. Μιλούν για τους εχθρούς και θηρευτές τους, την προβληματική συμπεριφορά τού ανθρώπου, για το τι πρέπει να γίνει για την καλύτερη προστασία των θαλάσσιων χελωνών και του περιβάλλοντός τους, για τις δράσεις του ΑΡΧΕΛΩΝ και, φυσικά, για τους «ασθενείς» που περιθάλπτονται. Οι επισκέπτες ενημερώνονται ότι το Κέντρο Διάσωσης είναι νοσοκομείο για τραυματισμένες και άρρωστες θαλάσσιες χελώνες, άρα θα πρέπει να κινούνται με ησυχία δείχνοντας σεβασμό. Αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους οι θαλάσσιες χελώνες νοσηλεύονται εκεί. Οι πιο συνηθισμένοι τραυματισμοί είναι ανθρωπογενείς. Οι θαλάσσιες αυτές χελώνες είναι ορατές, προστατεύονται όμως πίσω από τζάμι. Οι επισκέπτες (όπως και οι εθελοντές!) πρέπει να φαίνονται όσο το δυνατόν λιγότερο, ώστε να μην συνηθίζουν οι χελώνες την παρουσία του ανθρώπου. Τελευταίος σημείο επίσκεψης είναι ένας μικρός χώρος, όπου εκτίθενται διάφορα αγκίστρια, πετονιές και πλαστικά που αφαιρέθηκαν εξωτερικά αλλά και εσωτερικά από τους «ασθενείς» του Κέντρου Διάσωσης. Τέλος υπάρχει η δυνατότητα υποστήριξης του ΑΡΧΕΛΩΝ και της θαλάσσιας χελώνας με την αγορά αναμνηστικών ειδών ή αναλαμβάνοντας μια συμβολική υιοθεσία.

Οι εθελοντές έρχονται απ΄ όλο τον κόσμο για να συμμετάσχουν στο έργο του ΑΡΧΕΛΩΝ. Εδώ δημιουργούνται φιλίες ζωής, καθώς οι μελλοντικοί βιολόγοι/ζωολόγοι/θαλασσοβιολόγοι/οικολόγοι ή οι «απλώς» ενδιαφέρονται για το περιβάλλον συνδέονται σε ένα τεράστιο διεθνές δίκτυο.

:::   Σημειώσεις τής εθελόντριας Jessica Van Damme που βρέθηκε το 2023 στο Κέντρο Διάσωσης, Μέρος 1 εδώ και Μέρος 2 εδώ

Ο ΑΡΧΕΛΩΝ αποτελεί αναμφίβολα μια περιβαλλοντολογική πρωτοβουλία-φάρο:
–   Υποστηρίζει τις θαλάσσιες χελώνες επιτόπου στις παραλίες ωοτοκίας και ενημερώνει το κοινό για την προστασία τού φυσικού τους περιβάλλοντος και
–   περιθάλπτει τα τραυματισμένα και άρρωστα ζώα με μεγάλη στοργή, υπομονή και μακρόπνοα μέχρι να μπορέσουν να επιβιώσουν και πάλι στο φυσικό τους περιβάλλον, οπότε και απελευθερώνονται.

Ας ευχηθούμε στον ΑΡΧΕΛΩΝ να συνεχίσει να έχει εμπνευσμένο προσωπικό, ένα ατελείωτο πλήθος αφοσιωμένων εθελοντών και πολυάριθμους πεπεισμένους και οικονομικά ισχυρούς υποστηρικτές, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει και στο μέλλον το έργο του προς όφελος ανθρώπων και φύσης!

 

Παρουσίαση: Α. Τσίγκας. Φωτογραφίες: ΑΡΧΕΛΩΝ (με ένδειξη) και Α. Τσίγκας.

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη και στα: Deutsch (Γερμανικά)

Σχολιάστε