Όλα άρχισαν με μια πετρούλα
Το περασμένο φθινόπωρο φίλοι μάς έκαναν δώρο μια μικρή πέτρα, συνοδεύοντάς την με την επιθυμία να επισκεφτούμε σύντομα μαζί τους τον τόπο προέλευσής της: το φαράγγι του Βίκου στη βορειοδυτική Ελλάδα.
Είχαν και τα σχετικά βιβλία πεζοπορίας για ξεφύλλισμα.[*] Ψάξαμε, διαβάσαμε, είδαμε ντοκιμαντέρ και μελετήσαμε χάρτες. Και επιλέξαμε το Zagoria Trek, τη διαδρομή του Ζαγορίου της Πίνδου.
Τολμηρό εγχείρημα. Οι περιγραφές των διαδρομών φαίνονταν αρκετά απαιτητικές. Επαρκεί για την πορεία το θάρρος και η θέληση μου; Μπορώ να ανταπεξέλθω; Το βήμα μου είναι άραγε ακόμα σταθερό; Και οι ενοχλήσεις στα γόνατα; Όλο και ξεφύτρωναν μικρές αμφιβολίες.
Ευτυχώς που είχαμε κλείσει την πτήση και το ραντεβού με τους φίλους μας. Να κάνουμε πίσω δεν μπορούσαμε πια. Και η λαχτάρα μου για τα ελληνικά βουνά με έκαιγε.

[*]      Pindosgebirge (εκδόσεις Rother Wanderführer), Zagoria-Trek (εκδόσεις Outdoor) και πεζοπορικός χάρτης της Νότιας Πίνδου (εκδόσεις Ανάβαση)

Ιωάννινα, η πρωτεύουσα της Ηπείρου. Οθωμανική γραφικότητα
Οι τέσσερείς μας είπαμε να συναντηθούμε αρχές Ιουνίου στα Γιάννενα. Ανυπομονούσα να τα ξαναδώ μετά από 35 ολόκληρα χρόνια. Εξωτική μου είχε φανεί τότε η οθωμανική τους αρχιτεκτονική. Και οι αμέτρητες βιοτεχνίες, κυρίως χρυσοχόων και αργυροχόων. Πολλοί δούλευαν έξω, στο φως της ημέρας. Έμενε κρυφό το εσωτερικό των μαγαζιών στο μυστηριώδες ημίφως. Η λίμνη φάνταζε ελκυστική, αλλά αποδείχτηκε ότι τα στάσιμα νερά ήταν βούρκος γεμάτος φύκια, τουλάχιστον τότε, το φθινόπωρο.

Τώρα, αρχές Ιουνίου 2024, το νερό είναι σχετικά καθαρό. Παρ’ όλα αυτά, δεν βλέπω κανέναν να κολυμπάει, παρότι οι θερμοκρασίες αποτελούν πρόκληση για μπάνιο. Οι χειροτέχνες έχουν εκλείψει από το τοπίο της πόλης. Τα σπίτια, τουλάχιστον στο ισόγειο, έχουν τώρα φωτεινά, φιλικά χρώματα. Παντού καινούργιο πλακόστρωτο, τα αυτοκίνητα εξορίστηκαν από πολλούς δρόμους. Καφετέριες, ταβέρνες και καταστήματα κυριαρχούν την εικόνα. Περιπατητές και τουρίστες. Τζαμιά και οθωμανικά μέγαρα λάμπουν ανακαινισμένα.
Γιατί είναι ιδιαίτερα φροντισμένη η οθωμανική κληρονομιά; Μήπως οφείλεται στον Αλή Πασά, που σχεδόν ανεξαρτητοποίησε το πασαλίκι του από τη Μεγάλη Πύλη; Στο απόγειο της δόξας του στις αρχές του 19ου αιώνα η πόλη άνθισε οικονομικά. Μάλιστα είχε έρθει σε συνδιαλλαγή με τους Έλληνες αγωνιστές του αγώνα της απελευθέρωσης. Μέχρι που ήρθε σε ρήξη με τον σουλτάνο και δολοφονήθηκε. Παρόλο που ο Αλή Πασάς ξεκίνησε την καριέρα του ως αρχηγός ληστρικών συμμοριών και δεν ήταν διόλου αβρός στους αντιπάλους του, τα Γιάννενα τιμούν τη μνήμη του. Στο νησάκι της λίμνης το μικρό Mουσείο Αλή Πασά παρουσιάζει τον βίο και την πολιτεία του.

Στον περίβολο του κάστρου θαυμάζω ένα υπερμέγεθες κλουβί πουλιών από σφυρήλατο σίδηρο. Είναι ο οικογενειακός τάφος του Αλή Πασά.

Αυτό το πιο παλιό τμήμα της πόλης είναι μια χερσόνησος που εμβολίζει τη λίμνη και περικλείεται ακόμα από τείχος με πύλες. Περπατάμε στα έρημα σοκάκια σαν να βρισκόμαστε σε υπαίθριο μουσείο. Ανοιχτά είναι μόνο μερικά μικρά boutique ξενοδοχεία. Τα παντζούρια των ανακαινισμένων σπιτιών είναι σχεδόν παντού κλειστά, προφανώς αναμένοντας τους Έλληνες των μεγαλουπόλεων και του εξωτερικού που περνούν εδώ τον Ιούλιο και Αύγουστο τις διακοπές τους.

Ο ορεινός κόσμος των άγνωστων και ιδιότυπων Τζουμέρκων
Πριν ξεκινήσουμε την πολυήμερη εκδρομή μας –τη διαδρομή του Ζαγορίου– πεζοπορούμε δοκιμαστικά στα Τζουμέρκα, την ορεινή περιοχή νοτιοανατολικά των Ιωαννίνων.

Ο δρόμος ελίσσεται προς τα πάνω με αμέτρητες φουρκέτες, αναγκάζοντάς μας να οδηγούμε αργά. Ευτυχώς, γιατί αυτό με γλιτώνει από τη ναυτία. Όταν ήμουνα παιδί πηγαίναμε να επισκεφτούμε τους παππούδες μου με τον σκαραβαίο μας. Έπρεπε να περάσουμε τον Μέλανα Δρυμό στη νοτιοδυτική Γερμανία από το σημείο Höllental, τη «χαράδρα της κόλασης». Όνομα και πράγμα, γιατί για μένα ήταν πράγματι η κόλαση. Ο πατέρας μου αναγκαζόταν να σταματάει τακτικά για να βγάλω τα σωθικά μου στην άκρη του δρόμου και όχι μέσα στο αυτοκίνητο.

Καλαρίτες, ένας τόπος ηρεμίας 
Για εμάς η διαδρομή προς τους Καλαρίτες τελειώνει στο παρκινγκ στην άκρη του χωριού. Όπως τα περισσότερα ορεινά χωριά της περιοχής δεν είναι φτιαγμένο για αυτοκίνητα. Σκαλοπάτια οδηγούν προς τα πάνω και προς τα κάτω. Εναλλακτική λύση είναι μόνο κάτι κακοτράχαλα μονοπάτια. Για να ζεις εδώ πρέπει να σε βαστάνε τα πόδια σου. Οι ηλικιωμένοι χρησιμοποιούν για βοήθεια μπαστούνια με περίτεχνη λαβή.

Εδώ σε υψόμετρο 1.150 μέτρων διανυκτερεύουμε τρεις βραδιές στον ξενώνα του Ναπολέοντα. Οι φίλοι μας πέρυσι είχαν νοιώσει εδώ τόσο οικεία, που θέλησαν να ξαναέρθουν μαζί μας. Τα λιτά δωμάτια αναδύουν ευεξία. Ξύλινα κρεβάτια, ξύλινα πατώματα, ξύλινες οροφές. Κουρτίνες από αέρινα κεντήματα. Διακοσμητικά λιστέλο μπροστά από τα παράθυρα. Πολύχρωμα υφαντά χαλάκια δίπλα στα κρεβάτια, που σύντομα θα αποθηκευτούν για να μην τα φάει ο σκόρος.

Η πλατεία στους Καλαρίτες απλώνεται σε πολλά επίπεδα της βουνοπλαγιάς.[*] Καθόμαστε όπως στο θέατρο σε διαφορετικό ύψος. Στη σκηνή ωστόσο τα δρώμενα είναι ελάχιστα.
Τις μέρες αυτές είναι ανοιχτός μόνο ο ξενώνας του Ναπολέοντα. Στο χωριό επικρατεί μια ευλογημένη ησυχία. Ακόμα και όταν το Σαββατοκύριακο καταφτάνουν και μερικοί άνθρωποι παραπάνω. Μαζί μ΄ αυτούς και η Λαμπρινή, η γυναίκα του Ναπολέοντα, που έρχεται από τα Γιάννενα να τον συνδράμει.
Τους χειμερινούς μήνες οι Καλαρίτες έχουν 12 κατοίκους όλους κι όλους. Μακρύ δρόμο για το σχολείο έχει το μοναδικό παιδί του χωριού, όπως κι όλα τα άλλα παιδιά των Τζουμέρκων. Πηγαίνουν στα Πράμαντα. Οδικώς 20 χιλιόμετρα ή 40 λεπτά με όχημα. Οι μισοί Καλαριτιανοί βοηθούν τον Ναπολέοντα. Μαγειρεύουν, σερβίρουν, κρατούν καθαρά τα δωμάτια του ξενώνα, εξυπηρετούν στο παντοπωλείο που είναι στον ίδιο χώρο με την ταβέρνα. Στα γαλαζοπράσινα ράφια, που φτάνουν μέχρι το ταβάνι, βρίσκεται ένα πολύχρωμο συνονθύλευμα ειδών καθημερινής ανάγκης. Χαρτομάντηλα. Καφές. Μακαρόνια. Ρύζι. Ζάχαρη. Αλεύρι. Σπίρτα. Οδοντογλυφίδες. Αφρός ξυρίσματος. Σαπούνια. Προϊόντα καθαρισμού. Ανάμεσά τους ασπρόμαυρες φωτογραφίες των προγόνων. Οι τιμές πώλησης καθορίζονται αυθόρμητα.

[*]      Σχεδόν σε κάθε χωριό της Ελλάδας υπάρχει μια κεντρική πλατεία με τουλάχιστον ένα καφενείο, ταβέρνα και παντοπωλείο. Είναι ένας τόπος συνάντησης, κάθεσαι, χαζεύεις, συζητάς, τρως και πίνεις.

Καθώς πέφτει το σούρουπο ακούγεται από την πλατεία ένας γκιώνης, κρυμμένος στις πυκνές φυλλωσιές των δέντρων. Με την κανονικότητα μετρονόμου ακούγεται πάντα ο ίδιος ζεστός τόνος, σαν να έρχεται από φλογέρα. Ο Ναπολέοντας μας διηγείται αμέσως το τι λέει σχετικά η ελληνική παράδοση: κάποτε ένας νέος σκότωσε τον αδελφό του επειδή αυτός είχε χάσει από κακοτυχία δύο πρόβατα. Ο φονιάς μετάνιωσε πικρά και παρακάλεσε τον Θεό να τον κάνει κουκουβάγια. Έτσι κι έγινε. Και από τότε καλεί ο γκιώνης τον αδικοχαμένο του αδελφό. Αλλά βέβαια ματαίως. [Το παραμύθι του γκιώνη εδώ]

Η πρώτη μας πεζοπορία για προθέρμανση δεν είναι εύκολη. Έχει κουφόβραση. Περπατάμε επτά ώρες, κάνουμε κυκλική διαδρομή περνώντας από το γειτονικό χωριό Συρράκο. Απότομη κατάβαση και ανάβαση 640 μέτρων, εν μέρει με ψηλές πεζούλες. Αργά το απόγευμα ξαπλώνω τελείως εξαντλημένη στο κρεβάτι μου, αφουγκράζομαι τις βροντές και τη βροχή που φέρνει δροσιά.
Απόδειξη του πόσο ορεινή και δύσβατη είναι αυτή η περιοχή: με τα πόδια χωρίζουν τα χωριά Καλαρίτες και Συρράκο μόνο 3 χιλιόμετρα. Οδικώς η απόσταση είναι ατέλειωτα 22 χιλιόμετρα. Και τη δεύτερη μέρα της πεζοπορίας είναι παρόμοια μεγάλη η διαφορά μεταξύ μονοπατιών και δρόμου: 5 προς 20 χιλιόμετρα από τους Καλαρίτες στο Ματσούκι. Το σημερινό μονοπάτι αποτελεί επίσης πρόκληση, κατεβαίνει απότομα την πλαγιά. Θα μας οδηγήσει πράγματι στον προορισμό μας; Το πλαισιώνουν αριές και άλλα φυτά που μας τσιμπάνε. Συνεχίζουμε παρ΄ όλ΄ αυτά, αλλά σίγουρα δεν θα γυρίσουμε από τον ίδιο δρόμο. Ελπίζουμε κάποιος από το Ματσούκι θα μας πάει με το αυτοκίνητο στους Καλαρίτες.

Η φύση είναι ονειρεμένη. Ένα μαγεμένο δάσος όλο βρύα. Ένα στενό και κατάφυτο πέτρινο γεφύρι ζεύει το ρέμα του φαραγγιού. Λουλουδιασμένες εκτάσεις πλαισιώνουν τη διαδρομή μας. Το εγκαταλελειμμένο μοναστήρι της Βύλιζας αποπνέει μαγεία. Μια τεράστια μουριά ρίχνει τη σκιά της σε ένα πέτρινο τραπέζι κατάμεστο με υπερώριμους καρπούς σε ζύμωση. Μπαίνουμε στο οχυρό μοναστήρι αφού λύνουμε στην πύλη του τον γρίφο μιας έξυπνης ξύλινης κλειδαριάς.

Πρόσβαση στα κτήρια ωστόσο δεν έχουμε. Το κλειδί το έχει ο καφετζής στο Ματσούκι. Αλλά προς τα εκεί πηγαίνουμε. Παρ’ όλα αυτά, περιδιαβαίνουμε στην αυλή και φανταζόμαστε τη μοναστηριακή ζωή σε προηγούμενους αιώνες.

Λίγο αργότερα αντικρίζουμε ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα. Μια σε πρώτη όψη ατέρμονη σκάλα, πλαισιωμένη από χαμηλά τοιχάκια, ελίσσεται σαν φίδι στο βραχώδες τοπίο. Ένα αριστούργημα ολόπετρης αρχιτεκτονικής που δαμάζει αυτό το άγριο τοπίο για εμάς τους πεζοπόρους. Πρωτίστως κατασκευασμένη για τους προσκυνητές, ώστε να φτάνουν με σχετική άνεση στον ποθητό προορισμό τους, το μοναστήρι.

Μετά από λίγες βουνοστροφές αντικρίζουμε τον προορισμό μας, το Ματσούκι. Έχει τελείως διαφορετικό χαρακτήρα από τους Καλαρίτες. Αντί για πετρόσπιτα με γκρίζες στέγες σχιστόλιθου έχει σοβαντισμένες προσόψεις και κόκκινες κεραμοσκεπές. Στο χωριό οδηγεί επίσης και ασφαλτοστρωμένος δρόμος, πιθανόν ο λόγος που ξεχειμωνιάζουν εδώ 50 άτομα. Το καλοκαίρι γίνονται 500.
Στο καφενείο, από το οποίο ώρα τώρα ακούγαμε δυνατά μπάσα, έχουμε θερμή υποδοχή. Από τα ηχεία ακούγεται τώρα ο θαυμάσια ιδιότυπος ήχος του ηπειρώτικου κλαρίνου. Τέτοιους ήχους είχα πρωτακούσει πολλά χρόνια πριν σε ζωντανή εκτέλεση σε κάποια ταβέρνα στις Πρέσπες. Συμμετείχε εκεί ο μικρός γιος του πανδοχέα και φυσούσε τη φλογέρα του. Στο μεταξύ σίγουρα θα είναι, όπως ο πατέρας του, βιρτουόζος στο κλαρίνο ή στην παραδοσιακή φλογέρα.
Απολαμβάνουμε τα δροσερά μας αναψυκτικά, αγναντεύουμε από τον εξώστη την κοιλάδα που απλώνεται μπροστά μας και ξαφνικά αντιλαμβανόμαστε πάνω από τα κεφάλια μας ένα ιδιαίτερα μεγάλο πετούμενο. Ο τηλεφακός της φωτογραφικής μηχανής επιβεβαιώνει τις υποθέσεις μας: είναι αητός που τον σηκώνουν ψηλά τα ανοδικά θερμικά ρεύματα. Σιγά σιγά χάνεται στα σύννεφα. Είμαστε συνεπαρμένοι από αυτό το σπάνιο θέαμα. Ανάλαφροι μπαίνουμε στο αυτοκίνητο τού σερβιτόρου και παίρνουμε τον δρόμο της επιστροφής για τους Καλαρίτες.

Αυτές οι λίγες ημέρες εκεί κάνουν τον αποχαιρετισμό από τους Καλαρίτες και τους αξιαγάπητα φιλόξενους κατοίκους τους εξαιρετικά δύσκολο. Την τελευταία στιγμή έρχεται η πρώην δασκάλα του χωριού και μας προσκαλεί να επισκεφτούμε το σπίτι της. Είναι ένα ζωντανό οικογενειακό μουσείο. Όσο ζούσε ακόμα ο άντρας της, είχαν συγγράψει ένα βιβλίο για την ιστορία του χωριού. Εάν είχαμε τον χρόνο πολύ θα ήθελα να το ξεφυλλίσω. Σκέφτομαι λοιπόν να επιστρέψω σύντομα στους Καλαρίτες και να χαλαρώσω.

Τα Ζαγοροχώρια, από το 2023 Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco

Στο φαράγγι του Βίκου και στο Μικρό Πάπιγκο
Το Μικρό Πάπιγκο έχει εντυπωθεί στη μνήμη μας από την πρώτη επίσκεψη το 1989: Στο κέντρο τουριστικών πληροφοριών των Ιωαννίνων μάς είχαν συστήσει να διασχίσουμε το «εκπληκτικό» φαράγγι του Βίκου και να μην χάσουμε την ευκαιρία να περπατήσουμε στο «βαθύτερο φαράγγι του κόσμου».[*, στα DE] Έτσι αφήσαμε τη σκηνή μας στο κάμπινγκ και πήραμε νωρίς το πρωί το λεωφορείο για το Μονοδένδρι. Από εκεί, κατεβήκαμε με πάμπολλα σκαλοπάτια τα 450 μέτρα στο φαράγγι. Βοήθημα προσανατολισμού τότε δεν είχαμε μαζί μας. Ούτε κανονικό χάρτη, ούτε κάποια συσκευή gps, μόνο ένα δυσανάγνωστο ασπρόμαυρο αντίγραφο χάρτη της Γεωγραφικής Υπηρεσίας. Τουλάχιστον ήταν σημειωμένη έγχρωμα η διαδρομή μας.

Φτάνοντας κάτω στο άνυδρο ποτάμι αρχίσαμε να σκαρφαλώνουμε στα διάσπαρτα βράχια της κοίτης του, που γίνονταν όλο και πιο μεγάλα. Αυτό λοιπόν ήταν το μονοπάτι; Πώς θα μπορούσαμε να καλύψουμε τα προγραμματισμένα χιλιόμετρα σε μια μέρα; Μετά από επίμονη αναζήτηση βρήκαμε εντέλει σημάνσεις που μας οδήγησαν κατά μήκος της πλαγιάς πάνω από το φαράγγι, αλλά η διαδρομή διέσχιζε επανειλημμένα γλιστερές, απότομες σάρες. Ευτυχώς φορούσαμε άρβυλα πεζοπορίας μέχρι τον αστράγαλο που άμβλυναν την επίπονη διαδρομή, τα πόδια μας μάς ευγνωμονούσαν! Άκυρο όμως το σχέδιο να φτάσουμε αυθημερόν στο χωριό Βίκος. Θα ήταν μεν η πιό σύντομη διαδρομή, αλλά την επόμενη μέρα θα έπρεπε, για να ξανακατεβούμε στο φαράγγι, να καλύψουμε υψομετρική διαφορά 300 μέτρων και στη συνέχεια να αντιμετωπίσουμε άνοδο 500 μέτρων από την άλλη πλευρά μέχρι το Πάπιγκο. Γιατί μόνο από εκεί υπήρχε λεωφορείο για τα Γιάννενα. Παρόλο που ήμασταν ήδη εξαντλημένοι, θέλαμε να ολοκληρώσουμε την περιπέτεια αυτή μέσα σε μια μέρα. Ευτυχώς που δεν είχαμε ιδέα πόσο ιδρώτα θα χύναμε στην επίπονη ανάβαση που είχαμε μπροστά μας.

Die Ανηφορίζοντας από την κοίτη του ποταμού αργά το απόγευμα ο ήλιος εξακολουθούσε να καίει. Είχαμε ξεμείνει από νερό. Τόση δίψα δεν είχαμε ξανανοιώσει στη ζωή μας. Φραπές, κρύα μπύρα, κοκακόλα, νερό. Έβλεπα τις μικρές σταγόνες του νερού να κάνουν ρυάκια στην επιφάνεια του ποτηριού. Τέτοιες ανείπωτες φαντασιώσεις είχαμε μέχρις ότου εμφανίστηκε μπροστά μας το χωριό. Τί ανακούφιση ήταν αυτή! Αμέσως μετά συνειδητοποιήσαμε ωστόσο εμβρόντητοι, ότι εκεί δεν υπήρχε εκεί ούτε καφενείο ούτε περίπτερο. Ένας ντόπιος άδραξε τη μοναδική ευκαιρία και μας πρόσφερε δωμάτιο και εστίαση μαζί. Συμφωνήσαμε, αρκεί να μας έδινε να πιούμε. Αργότερα καταλάβαμε ότι βρισκόμασταν στο Μικρό Πάπιγκο. Ο κύριος οικισμός, το Πάπιγκο, με την τουριστική υποδομή του, απείχε 1,5 χιλιόμετρο, για μας τη στιγμή εκείνη μια απόσταση ανέφικτη.
Μας προσέφεραν βραδινό στο δωμάτιο με τον μουντό φωτισμό. Καθόμασταν στην άκρη του κρεβατιού, μπροστά μας ένα τραπέζι με ξέχειλα πιάτα. Οι οικοδεσπότες μας που κάθονταν στον πάγκο απέναντί μας, κοιτούσαν σοβαρά και επίμονα. Ούτε λέξη δεν βγήκε από το στόμα τους. Ούτε καν όταν προσπαθήσαμε να συζητήσουμε μαζί τους στα ελληνικά. Μάλλον μας είχαν προσφέρει το φαγητό τους και θα πήγαιναν πεινασμένοι για ύπνο.[*]

[*]      Επιστρέφοντας μετά δυο μέρες στα Γιάννενα, οι ιδιοκτήτες του κάμπινγκ μόλις μας είδαν ήταν ανακουφισμένοι και καταχαρούμενοι. Φοβόντουσαν ότι κάτι μας είχε συμβεί. Παρόλο που η σκηνή μας είχε μείνει στημένη εκεί τις μέρες που λείψαμε, μας χρέωσαν μια νύχτα λιγότερο. Μείναμε άφωνοι από την πηγαία αυτή φιλοξενία.

Τώρα πια το μονοπάτι στο φαράγγι του Βίκου είναι τέλεια σηματοδοτημένο, το διασχίζουν πια πολλοί επισκέπτες. Εκπληκτικά πολλά δέντρα χαρίζουν σκιά. Αυτό είναι πολύ θετικό, παρότι μειώνουν τη θέα στο φαράγγι. Μας απατά η μνήμη μας ή όντως η περιοχή έχει γίνει πιο δασώδης;

Αιτία ίσως να είναι η μείωση των αιγοπροβάτων. Σπανίζουν, δεν συναντάμε ούτε ένα κοπάδι. Χωρίς βοσκή η φύση φουντώνει. Το δάσος ανακαταλαμβάνει σταδιακά το φαράγγι. Συνθήκες σίγουρα ευνοϊκές για αρκούδες, λύκους και λύγκες, τα άγρια ζώα της περιοχής.

Πριν την τελική ανάβαση στο Μικρό Πάπιγκο βυθίζω τα ξαναμμένα μου πόδια στο ορμητικό ποτάμι. Διστάζω να δροσιστώ ολόκληρη. Και όμως ζηλεύω κάπως τις γυναίκες που απολαμβάνουν το μπάνιο τους στο δροσερό βουνήσιο νερό. Το επόμενο τμήμα της διαδρομής, που το θυμάμαι από την προηγούμενη φορά με κάποιο δέος, αποδεικνύεται τελικά σχετικά ομαλό. Ίσως χάρη στο άφθονο πόσιμο νερό, την πυκνή σκιά και τη μειωμένη διαδρομή.

Ενημερωμένοι εκ των προτέρων ξέραμε ότι στο Μικρό Πάπιγκο υπάρχουν πλέον αρκετές ιδιωτικές προσφορές για ύπνο και φαγητό. Πλησιάζουμε για διανυκτέρευση στο αγαπημένο μας μέρος: από το κεντρικό σοκάκι οδηγεί ένα απλό πλακόστρωτο δρομάκι στο κατάλυμα. Εδώ δεν υπάρχει όμως ούτε μια γλάστρα, ούτε ένα φυτό. Τρεις άνθρωποι μας κοιτάζουν σχεδόν έκπληκτοι. «Θέλετε δωμάτιο εδώ;», απορούν, αλλά ενημερώνουν τον υπεύθυνο. Τα δωμάτια είναι μια χαρά. Αλλά το πρωινό σερβίρεται μετά τις οκτώ. Πολύ αργά για μας, μας περιμένει ανάβαση 1000 μέτρων και οι θερμοκρασίες προβλέπονται υψηλές.
Θέλουμε λοιπόν να ψάξουμε κι άλλο, παρόλο που ο ξενοδόχος μάς διαβεβαιώνει ότι στο δεύτερο κατάλυμα δεν υπάρχει πρωινό. Ποιο μέρος να εννοεί; Περπατώντας προηγουμένως στο γραφικό και γεμάτο κληματαριές χωριό είχαμε περάσει από μια ελκυστική, καταπράσινη αυλή.

Εκεί λοιπόν, στον ξενώνα Δίας, μας δίνουν δύο άνετα δωμάτια και το επόμενο πρωί, νωρίς στις επτά, απολαμβάνουμε μαζί με άλλους πεζοπόρους ένα βασιλικό πρωινό, και μάλιστα με σπιτικό βούτυρο.
Τα ξύλινα ταβάνια των δωματίων είναι έντονα βαμμένα, μου θυμίζουν Σουηδία. Ανάμεσα στα δύο μεγάλα κρεβάτια –μπροστά από το τζάκι– το ξύλινο πάτωμα είναι υπερυψωμένο. Πρέπει να είναι υπέροχο να κάθεσαι εδώ τον χειμώνα με τις ώρες στα μαξιλάρια μπροστά στη φωτιά!
Αλλά τώρα είναι καλοκαίρι. Ξεπλένουμε ιδρώτα και σκόνη, και ένας υπνάκος μας αναζωογονεί. Ώρα για το βραδινό στη βεράντα. Μια πινακιδούλα «ρεζερβέ» μπλοκάρει το τραπέζι με την καλύτερη θέση. Κρίμα. Πολύ θα θέλαμε να καθίσουμε εκεί και να απολαύσουμε την εκπληκτική θέα: από τη μια πλευρά η κοιλάδα και στο βάθος της οι βουνοκορφές που χάνονται σταδιακά στην ομίχλη, από την άλλη ο ορεινός όγκος της Αστράκας λουσμένος στο ζεστό βραδινό φως. Η υπέροχη έκπληξη: το τραπέζι είναι κρατημένο για εμάς.

Η μαγευτική ατμόσφαιρα της βραδιάς με γεμίζει με βαθιά αίσθηση γαλήνης.  Ζωντανεύουν παιδικές αναμνήσεις. «Αχ, πόσο ήσυχος είναι ο κόσμος ένα γύρο, βουτηγμένος στο λυκόφως ήρεμος και σταθμισμένος!» Συχνά τραγουδούσαμε με τη μητέρα μας το νανούρισμα «Το φεγγάρι έχει ανατείλει» με τον στίχο αυτό, και κοιμόμασταν γαληνεμένα.

Αρκούδες, πυγολαμπίδες και δράκοι
Μεγάλα αγρίμια δεν είδαμε. Πριν το ταξίδι μας είχα διαβάσει για αρκετά άτυχα συναπαντήματα αρκούδων και πεζοπόρων. Χαίρομαι που δεν έκανα την προσωπική γνωριμία τους. Προφανώς επαρκούν εδώ οι συνεχόμενες δασικές εκτάσεις ώστε αγρίμια σαν τις αρκούδες, τους λύκους και τους λύγκες να μπορούν να ζουν αποτραβηγμένα, και εμείς να πεζοπορούμε σχεδόν δίπλα τους.
Οι συναντήσεις μας περιορίζονται σε μικρότερα, ακίνδυνα πλάσματα. Είδαμε Κοινά κονάκια. Όμορφες σαύρες, όπως την υπέροχη σαύρα της Ρούμελης. Γαλάζιες λιβελούλες. Πεταλούδες με το άστατο φτερούγισμά τους όπως είναι ο κιτρινόμαυρος ασκάλαφος (libelloides macaronius), το κοκκινόμαυρο πεντάστικτο ζυγαινάκι (zygaena viciae) ή ο τιγρέ απρόμαυρος ιφικλείδης ποδαλείριος (iphiclides podalirius).

Μυριάδες λυκαινίδες, έντονα γαλανές πεταλούδες που τρέφονται από την κοπριά των μουλαριών και των αιγοπροβάτων και απομυζούν από τις σχεδόν στεγνές λακκούβες ως και το τελευταία υπόλειμμα υγρασίας. Πυγολαμπίδες να μας δείχνουν τον δρόμο στη νυχτερινή μας βόλτα σε κάποιο αφώτιστο χωριό.

Ένα κοπάδι αιγοπρόβατα με τον βοσκό τους και το εξαιρετικά φιλικό τσοπανόσκύλο. Αυτό μας υποδέχεται κουνώντας την ουρά του πριν επιστρέψει στο κοπάδι του. Το σπρέι πιπεριού που είχαν μαζί τους οι φίλοι μας ακριβώς για τέτοιες συναντήσεις δεν χρειάστηκε. Άλλα περιπλανώμενα κοπάδια δεν συναντάμε. Από μακριά παρακολουθούμε κοντά στο πέρασμα του Μπάρου σε υψόμετρο 1.900 μέτρων τη μετάθεση ενός ολόκληρου κοπαδιού: πρώτη φορά βλέπω πρόβατα, κατσίκια και τσοπανόσκυλα να μεταφέρονται με φορτηγά από τα χειμαδιά τους στο βουνό. Ένα ένα ξεχύνονται εκατοντάδες ζώα από δυο φορτηγά. Να υποφέρουν άραγε κι αυτά από ναυτία από την όλο στροφές και κούνημα διαδρομή που έκαναν και να πρέπει να συνέλθουν πρώτα;
Η σιωπή της νύχτας διακόπτεται από τον γκιώνη ή από σκύλους που αληχτούν, ξυπνώντας ο ένας τον άλλον – κι εμάς. Ένας τους αρχίζει. Λίγο μετά μπαίνουν στον χορό τα σκυλιά της γειτονιάς. Μερικές φορές είμαστε τυχεροί και επανέρχεται μετά από λίγα λεπτά πάλι ησυχία. Λίγο αργότερα όμως ξανά απ΄ την αρχή.

Και μετά είναι και οι δράκοι. Προσπερνάμε μερικά άγρια άλογα και κατευθυνόμαστε προς μια ορεινή λίμνη όπου λέγεται ότι ζουν οι δράκοι. Με κάποια απογοήτευση βλέπουμε μερικά ζωντανά μήκους περίπου δέκα εκατοστών με πρωτοζωική όψη, να σκάβουν στην κρυστάλλινη, ρηχή όχθη της λίμνης. Μοιάζουν με διασταύρωση γκέκο και γιγάντιου γυρίνου και ανήκουν στην οικογένεια των τριτώνων (ιχθυόσαυρα). Είναι ονοματοδότες των δρακόλιμνων της Ηπείρου.

Η πρώτη μου διανυκτέρευση σε oρειβατικό καταφύγιο
Το δέος για την ανάβαση στo oρειβατικό καταφύγιο της Αστράκας μάς κάνει να ξεκινήσουμε σχετικά νωρίς. Ο αέρας είναι ευχάριστα δροσερός, ακόμα και όταν αφήσαμε πίσω μας τη δενδρογραμμή, το όριο βλάστησης. Νερό παίρνουμε από δύο πηγές κατά μήκος της διαδρομής, είναι γευστικότατο. Τρίβουμε τα μάτια μας: το πράσινο είναι τόσο εκθαμβωτικό λες και ο αμφιβληστροειδής μας έχει φίλτρο technicolor.

Από το Μικρό Πάπιγκο φτάνουμε στο καταφύγιο σε τρεισήμισι ώρες, εκπληκτικά γρήγορα. Σε σύγκριση με την εξαντλητική διαδρομή στο φαράγγι του Βίκου την προηγούμενη ημέρα, η σημερινή πορεία είναι παιχνιδάκι, παρά την υψομετρική διαφορά των 1.000 μέτρων που διανύσαμε.

Φτάνουμε στο καταφύγιο λίγο πριν από το καραβάνι με τα μουλάρια που φέρνει σε καθημερινή βάση από το Πάπιγκο τα χρειαζούμενα για τους επισκέπτες. Είναι ανεκτίμητος ο αλτρουισμός του ημιονηγού με τα ζώα του για μας τους ορειβάτες. Ιδιαίτερα σήμερα που μεταφέρει τις βαριές φιάλες αερίου. Το βάρος τους αντισταθμίζεται από το ελαφρύ χαρτί τουαλέτας.

Η ποικιλία των εδεσμάτων με εκπλήσσει, δεν περίμενα να είναι τόσο μεγάλη. Το προσωπικό τού καταφυγίου είναι κάπως «κουλάτο». Δεν αισθάνομαι πραγματικά ευπρόσδεκτη· απορρίπτω το σχέδιο να περάσω το απόγευμά μου εδώ.

Αντ’ αυτού πάμε μετά το διάλειμμά μας 300 μέτρα πίσω, περνάμε από μια αποξηραμένη λίμνη και ανεβαίνουμε άλλα 300 μέτρα φτάνοντας στη Δρακολίμνη. Είναι ένα μέρος μαγευτικό.

Ειρηνεμένοι, χαρούμενοι και πεινασμένοι επιστρέφουμε για το βραδινό στο καταφύγιο. Ξεπερνάω τον εαυτό μου και κάνω ένα παγωμένο ντους. Πάλλομαι από ζωντάνια.
Έξω απολαμβάνουμε τη βραδινή γαλήνη. Για άλλη μια φορά είμαστε μαγεμένοι από τα αλλεπάλληλα περιγράμματα των βουνών μέσα στην κυανόφαιη ομίχλη. Ο ήλιος χάνεται πίσω από μια βουνοκορφή κλασικά κιτς ως πυροκόκκινος δίσκος. Όπως συνηθίζεται στους κοιτώνες των ορεινών καταφυγίων τα φώτα σβήνουν στις 10 το βράδυ. Παρ΄ ότι και τα 8 κρεβάτια του θαλάμου είναι κατειλημμένα, δεν κοιμάμαι καθόλου άσχημα. Τουλάχιστον κανείς δεν ροχαλίζει. Οι ωτοασπίδες κάνουν παρ΄ όλ΄ αυτά τη δουλειά τους – γλιτώνω από το ενοχλητικό βουητό των κουνουπιών.

Ο δρόμος για το Τσεπέλοβο. Ολόκληρο το χωριό ένα μουσείο
Το «κοντινένταλ» πρωινό στο καταφύγιο δεν θέλει πολύ ώρα, είναι ιδανικό για ένα πρώιμο ξεκίνημα της σημερινής διαδρομής. Τις επόμενες ώρες διαβαίνουμε ένα αλπικό τοπίο, από τα πιο όμορφα που έχουμε συναντήσει στην Ελλάδα.

Υψίπεδα κατάσπαρτα με λουλούδια. Αλλόκοτες μορφές βράχων. Διαβρωμένες πέτρες. Εύθραυστες πέτρες. Τα τελευταία χιονοτόπια. Αγελάδες που βόσκουν ειρηνικά, διάσπαρτες εδώ κι εκεί.

Άλλοτε θυμίζει Σκωτία, άλλοτε Ισλανδία. Γοητευμένοι από αυτό το φαντασμαγορικό θέαμα, παραβλέπουμε μια διασταύρωση και συνεχίζουμε παράλληλα προς το φαράγγι του Μέγα Λάκκου. Το στενό μονοπάτι θέλει απόλυτη συγκέντρωση. Η ομορφιά του σου κόβει την ανάσα και ταυτόχρονα γοητεύει. Η συνειδητά αργή εισπνοή και εκπνοή με βοηθά να διώξω μακριά μικρές εξάρσεις ανησυχίας. Χαίρομαι που, στρίβοντας από την απότομη πλαγιά, έχουμε πάλι στέρεο έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Στο επόμενο σταυροδρόμι συνειδητοποιούμε ότι αγνοήσαμε το gps και αντ΄ αυτού ακολουθούμε τις απανταχού παρούσες κόκκινες σημάνσεις. Αποφασίζουμε να συνεχίσουμε την πορεία μας. Χοντρικά η κατεύθυνση είναι σωστή. Βιαζόμαστε. Από το βάθος πλησιάζει κακοκαιρία. Έχει κουφόβραση. Προσευχόμαστε να μη μας προλάβει η καταιγίδα. Ειδικά στην απότομη κατάβαση στο τέλος της διαδρομής προς το Τσεπέλοβο, οι βρεγμένες πέτρες θα είναι γλιστερές.

Στην πλατεία κάνουμε στάση στο Robin Café. Θα ήθελα να μείνουμε εδώ, αλλά τα παραδοσιακά σπίτια που βλέπουν στην πλατεία δεν έχουν μπαλκόνια. Τα θέλουμε ωστόσο για να στεγνώσουμε τα ρούχα μας. Βρίσκουμε αυτό που θέλουμε στον ξενώνα «Το φαράγγι» της Βούλας. Μας δίνει το μπλε και το κίτρινο δωμάτιο και κάνουμε αμέσως μπουγάδα.
Οι τέσσερις Βαυαροί, με τους οποίους είχαμε ήδη συνδιανυκτερεύσει στον κοιτώνα του καταφυγίου της Αστράκας, είναι κι αυτοί εδώ. Αργότερα θα προστεθούν και Γάλλοι μοτοσικλετιστές. Γέμισε ο ξενώνας. Θαυμάζω τη σπιτονοικοκυρά· πώς καταφέρνει να φέρνει βόλτα ξενοδοχείο και ταβέρνα μαζί;
Το πρώτο βράδυ καθόμαστε έξω κάτω από ένα πυκνό στέγαστρο που δημιουργούν τα φύλλα του ακτινίδιου. Οι καρποί είναι ακόμα άγουροι, αλλά η συγκομιδή υπόσχεται να είναι πλούσια. Το δεύτερο βράδυ έχει έξω μεγάλη υγρασία. Κατ΄ εξαίρεση καθόμαστε μέσα. Η σπιτονοικοκυρά μας κάθεται στο διπλανό τραπέζι και μέχρι να σχολάσει πλέκει με το βελονάκι. Οι πανέμορφες δαντέλες της κρέμονται σε όλα τα παράθυρα, διακοσμούν τα ράφια και δημιουργούν μια ζεστή ατμόσφαιρα. Τα φτιάχνει κυρίως τον χειμώνα όταν μειώνεται η τουριστική κίνηση.

Τα κουρασμένα μας κορμιά απολαμβάνουν μια μέρα αργίας στο Τσεπέλοβο. Η κουφόβραση συνεχίζεται. Είμαστε ράθυμοι σαν τεμπελόσκυλα. Εξερευνούμε με περιέργεια αλλά σε σλόου μόσιον τα σοκάκια. Έχουμε την εντύπωση ότι υπάρχουν περισσότερα πανδοχεία και ταβέρνες απ΄ ότι απλά σπίτια. Καθόμαστε με τις ώρες στην πλατεία, στο Robin Café, προστατευμένοι από το φύλλωμα ενός τεράστιου πλάτανου. Η νεροποντή της καταιγίδας όμως το διαπερνά. Καταφεύγουμε στο στέγαστρο και χαζεύουμε την έρημη πλατεία.
Ντόπιοι δεν φαίνονται. Το χωριό είναι το διοικητικό κέντρο της περιοχής Ζαγορίου-Τύμφης. Παρ΄ όλα αυτά, το δημαρχείο μοιάζει να είναι εγκαταλελειμμένο. Παλιοί λογαριασμοί ηλεκτρικού είναι σφηνωμένοι στο παράθυρο του ισογείου. Όσους συναντάμε εργάζονται ως σερβιτόροι ή πανδοχείς. Αργά το απόγευμα καταφθάνουν μερικοί πεζοπόροι. Ένας από αυτούς κουτσαίνει –έχει μια εκδορά– το ένα του μπαστούνι είναι τσακισμένο. Παραπάτησε σε κάποια γλιστερή πέτρα.

Ο πλούτος του Τσεπέλοβου οφειλόταν στο εμπόριο ξυλείας που δεν μπορεί να ξαναδημιουργηθεί. Αλλά ο τουρισμός συντηρεί καλά το χωριό. Τα σοκάκια και τα σπίτια είναι περιποιημένα, οι λαχανόκηποι φροντισμένοι. Οι πατάτες και τα κρεμμύδια βλασταίνουν, τα φασόλια έχουν ανθίσει

Ο κύκλος ολοκληρώνεται. Στους Κήπους
Η πολυήμερη περιμετρική πεζοπορία μας καταλήγει νωρίς το απόγευμα στους Κήπους. Για άλλη μια φορά διανυκτερεύουμε στο ξενοδοχείο Μελίνα. Είναι μια μικρή παλιννόστηση.

Η σπιτονοικοκυρά μάς υποδέχεται με χαρά. Της είχαμε αφήσει το κλειδί για το νοικιασμένο αυτοκίνητο που έμεινε εδώ όσο λείπαμε. Τα δωμάτια είναι έτοιμα, οριζοντιωνόμαστε για λίγο. Χαλαρωμένοι κάνουμε αργά το απόγευμα, όπως μας είχαν συστήσει, μια βόλτα στο γεφύρι.

Μένουμε κατάπληκτοι από την τέχνη των μαστόρων της πέτρας. Τα παραδοσιακά πέτρινα γεφύρια που ζεύουν τα ποτάμια της Ηπείρου είναι τόσο ποικιλόμορφα. Έχουν, ανάλογα τις ανάγκες του τοπίου, ως και τρεις ανισοϋψείς καμάρες. Οι ίδιοι οι ντόπιοι χρηματοδοτούσαν την κατασκευή τους. Έτσι ενίσχυαν το εμπόριο, είχαν εισόδημα και δεν ήταν αναγκασμένοι να αποδημήσουν. Μέχρις ότου που ούτε αυτό δεν μπόρεσε να αναχαιτίσει τη μεταναστευτική κίνηση μακριά από τις δυσπρόσιτες ορεινές αυτές περιοχές.

Ο ιός της πεζοπορίας μεγάλων αποστάσεων
Εδώ και δώδεκα χρόνια είμαστε ενθουσιώδεις πεζοπόροι μεγάλων αποστάσεων. Όλα άρχισαν το 2012 με την ιδιότυπη διαδρομή Kellerwaldsteig στην περιοχή της Βόρειας Έσσης. Ακολούθησε το Corfu Trail στην Κέρκυρα. Το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι E4 στην Πελοπόννησο. Η Κάρπαθος και η Άνδρος. Το Μονοπάτι του Μαινάλου στην Πελοπόννησο. Το μονοπάτι Hochrhöner στην περιοχή μεταξύ Βαυαρίας, Έσσης και Θουριγγίας. Και φέτος το Zagoria Trek.

Ο σχεδιασμός πεζοποριών στην Ελλάδα είναι απλούστατος. Στη Γερμανία πρέπει να επιλέξουμε πολύ προσεκτικά πού θα διανυκτερεύσουμε και πού θα βρούμε βραδινό, ενώ στην Ελλάδα απλώς ξεκινάμε έχοντας την περιέργεια να δούμε τι μας περιμένει στον προορισμό μας. Πίνουμε ένα αναψυκτικό, πιάνουμε κουβέντα και αναφέρουμε ότι ψάχνουμε κατάλυμα για τη νύχτα. Μας στέλνουν στον πανδοχέα, στον γείτονα, στην ξαδέλφη. Μπορεί και στο γειτονικό χωριό, όπου μας πάνε με αυτοκίνητο. Αν δεν έχουμε ήδη βρει δωμάτιο διασχίζοντας το μέρος.

Μόλις φοράω τα άρβυλα πεζοπορίας ξυπνά μέσα μου ένα αίσθημα ελευθερίας.  Ανανέωσα πρόσφατα τις σόλες τους, εδώ και χρόνια είναι πιστοί μου σύντροφοι. Στο μικρό μου σακίδιο έχω λίγα μόνο πράγματα. Και κατόπιν απλώς βαδίζω από μέρος σε μέρος. Σηκώνομαι, παίρνω πρωινό και μετά το σακίδιό μου, πεζοπορώ, φτάνω κάπου, βρίσκω δωμάτιο, κάνω ντους κι έναν υπνάκο, τρώω, βρίσκω παρέα, κοιμάμαι. Ζωή αργών ρυθμών δίχως άγχος. Καθαρίζει το μυαλό. Και τα διάφορα πονάκια μειώνονται μέρα τη μέρα: να ένας σοβαρός λόγος για να πεζοπορείς, να τραβάς όλο και πιο πέρα.

Η συγγραφέας
Η Ντόρις Βίλερ διοχέτευε επί πολλά χρόνια το πάθος, την περιέργεια και την ενσυναίσθησή της στην οργάνωση εξατομικευμένων ταξιδιών. Αυτά της τα χαρίσματα την αναδεικνύουν και σήμερα ως συγγραφέα προσωπικών βιογραφιών.
Από το 1982 η βαθιά σχέση της με τη χώρα και τους ανθρώπους της την έκανε να ταξιδέψει αμέτρητες φορές στην Ελλάδα. Σε πολυήμερες πεζοπορίες ανακαλύπτει τα τελευταία 10 χρόνια την ιδιαιτερότητα της ελληνικής φύσης.

::: Οι πεζοπορίες τής Ντόρις Βίλερ/Doris Wieler στο diablog.eu εδώ (Άνδρος, Κάρπαθος και Πελοπόννησος).
Η τωρινή ιστοσελίδα της Doris Wieler εδώ

Κείμενο: Doris Wieler. Σύνταξη και μετάφραση: Α. Τσίγκας. Φωτογραφίες: Christiane Magiros, Martin Mitscherling, Martin Schmidt και Doris Wieler.

Εισαγωγή στο ημερολόγιο πεζοπορίας

Ξύπνησε η περιέργειά μου μόλις διάβασα ότι η Άνδρος, το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων μετά τη Νάξο, διαθέτει ένα δίκτυο μονοπατιών πεζοπορίας μήκους 300 χιλιομέτρων. Μαζί με τα μονοπάτια της λεγόμενης «andros route», περίπου άλλα 100 χιλιόμετρα, ανήκουν από το 2015 στα «Leading Quality Trails – Best of Europe». Αυτό σημαίνει: σε κάθε στροφή της διαδρομής υπάρχουν χρήσιμες σημάνσεις. Τα μονοπάτια -σε μεγάλο βαθμό ιστορικά πλακόστρωτα- βρίσκονται σε άριστη κατάσταση. Τα παλαιά δίκτυα, φτιαγμένα κατά τη διάρκεια των αιώνων, διατηρήθηκαν ή ανακατασκευάστηκαν στο πλαίσιο αυτό. Το έργο ανάπλασης των μονοπατιών πεζοπορίας ξεκίνησε από μια τοπική εθελοντική πρωτοβουλία που υποστηρίζει τον βιώσιμο τουρισμό.

Έχουμε ταξιδέψει πολλές φορές στην Ελλάδα τον Μάιο, αλλά εδώ στην Άνδρο η ποικιλία της χλωρίδας ξεπερνάει, χάρη στον προηγούμενο βροχερό χειμώνα, όλα όσα έχουμε δει μέχρι τώρα. Άναυδη κοιτάζω τα πολύχρωμα λουλουδιασμένα λιβάδια, τα γάργαρα ρυάκια και τους καταρράκτες. Και κάθε τόσο γεμίζουμε τα παγούρια μας στις ιστορικές βρύσες με το άφθονο νερό. Πριν από δύο χρόνια, όταν είχαμε βρεθεί στην Κάρπαθο, το κυρίαρχο στοιχείο ήταν ο άνεμος. Εδώ, στην Άνδρο, είναι το νερό. Από την ιστοσελίδα των τοπικών κοινοτήτων διαβάζω ότι όλο σχεδόν το υπέδαφος του νησιού αποτελείται από κρυσταλλικό σχιστόλιθο, γεγονός που εξηγεί την αφθονία του νερού.

Ωστόσο, κι εδώ δεν πέφτει πάντα τόση βροχή. Σε ένα φύλλο της αθηναïκής γερμανόφωνης εφημερίδας «Griechenland-Zeitung» από το καλοκαίρι του 2018 είχα διαβάσει, ότι μετά από έναν χειμώνα με μειωμένες βροχοπτώσεις η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα μπορεί να είναι τόσο χαμηλή, που να απαιτούνται περιοριστικά μέτρα στη χρήση του νερού. Το 2019 ωστόσο η κατάσταση ήταν τελείως διαφορετική.

Οι χαρακτηριστικές ξερολιθιές του νησιού είναι και αυτές φτιαγμένες από σχιστόλιθο. Από το 2018 συγκαταλέγονται στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO και διατρέχουν ολόκληρη την Άνδρο. Με διαφορετικές μορφές και σχήματα περικλείουν βοσκοτόπια, χωράφια και ιδιοκτησίες. Προστατεύουν τη γη από τον άνεμο και περιορίζουν τη διάβρωση. Οριοθετούν παλιούς δρόμους και μονοπάτια. Δίνουν σκιά. Μερικές φορές οι πέτρες τοποθετούνται κάθετα, άλλοτε πάλι οριζόντια. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αποτελούν πάντως οι σε τακτικά διαστήματα κάθετα τοποθετημένοι μεγαλόσχημοι σχιστόλιθοι που κατά την κατασκευή εξοικονομούν σίγουρα πολύ χρόνο. Δεν γνωρίζω εάν διευκολύνουν και την τυχόν επισκευή τους.

Μερικά καλντερίμια έχουν γίνει με τον καιρό ανώμαλα και δύσβατα. Αναρίθμητοι άνθρωποι και φορτία τα έχουν διαβεί. Εάν οι πέτρες τους είχαν λαλιά, θα μαθαίναμε σίγουρα πολλές ιστορίες. Προχωράμε αργά βήμα προς βήμα. Η γεωμορφολογία του νησιού μας πηγαίνει προς τα πάνω και προς τα κάτω, ψηλά στις κορυφογραμμές, χαμηλά σε κοιλάδες και φαράγγια, μερικές φορές σε απότομες διαδρομές. Χαμηλώνοντας το βλέμμα στα μονοπάτια αυτοσυγκεντρωνόμαστε και θαυμάζουμε κάθε μικρολούλουδο που δεν το βάζει κάτω και ξεφυτρώνει ανάμεσα από τις πέτρες.

Στη διάρκεια των 14 ημερών στο βορειότερο νησί των Κυκλάδων έχουμε γενικά ιδανικό καιρό πεζοπορίας. Περιστασιακά έχει συννεφιά. Συχνά πνέει ένας δροσερός αέρας. Την επόμενη όμως στιγμή ο ήλιος πάλι καίει. Σε μερικά μέρη ευγνωμονούμε τα δέντρα και τους θάμνους για τη σκιά τους. Βροχή δεν πέφτει σχεδόν καθόλου. Περνάμε από πολλά όμορφα μέρη. Προς μεγάλη μας χαρά μπορούμε σε όλες μας τις στάσεις να απολαύσουμε παραδοσιακά, σπιτικά φαγητά. Όχι μόνο της ώρας. Σπεσιαλιτέ του νησιού είναι η ανάμικτη σαλάτα με κάπαρη, κρουτόν, τοπικό ανθότυρο και σκούρο μπαλσάμικο. Κάθε φορά έχει άλλη γεύση, αλλά είναι πάντοτε νόστιμη.

Ημερολόγιο πεζοπορίας 9 – 26 Μαΐου 2019

6 Μαΐου 2019

Από το Βερολίνο αναχωρούμε με το αεροπλάνο το μεσημέρι. Λόγω καθυστέρησης της πτήσης φεύγουμε τελικά από το αεροδρόμιο της Αθήνας στις 4 μ.μ. Παίρνουμε μαζί μας και δυο φίλες, με τις οποίες είχαμε κάνει και άλλες πεζοπορίες στο παρελθόν. Αποφασίζουμε αυθόρμητα να πάρουμε ένα ταξί. Ο δεινός οδηγός του κερδίζει χρόνο και είμαστε στη Ραφήνα πριν τις 5 μ.μ. Κι έτσι φτάνουμε δύο ώρες και 35 ναυτικά μίλια αργότερα πανευτυχείς στο λιμάνι του Γαύριου – είναι μόλις 7 μ.μ.

6-8 Μαΐου 2019 – Γαύριο

Τις δύο πρώτες μέρες δεν το κουνάμε από αυτό το αξιαγάπητο παραθαλάσσιο χωριό (και κυριότερο λιμάνι του νησιού) με τη μεγάλη επιλογή εστιατορίων. Γευστικά με τραβάει ιδιαίτερα το εστιατόριο-ταβέρνα «Πάμε Βαγγέλη». Διάφορα καταστήματα τροφίμων και ντόπιων σπεσιαλιτέ καθώς και ένα μεγάλο βιβλιοπωλείο αναβαθμίζουν τον οικισμό. Το παντοπωλείο «Ανδριακόν» με το φιλικό προσωπικό του μου αρέσει ιδιαίτερα. Προσφέρει επιλεγμένα βιολογικά προϊόντα, ενώ φέρνει πολλά παραδοσιακά είδη από άλλα νησιά του Αιγαίου με ιστιοφόρο – και ως εκ τούτου με μηδενικές εκπομπές ρύπων. Προσφέρει επίσης και μια μικρή ποικιλία φαγητών. Για τον δρόμο αγοράζουμε σπιτικό ψωμί ολικής άλεσης και ντόπια, μόνο ελαφρά αλατισμένη μυζήθρα.

Καταλύουμε ακριβώς απέναντι από το λιμάνι στο πρόσφατα ασβεστωμένο «Hotel Galaxy» με τα μπλε παντζούρια. Δυστυχώς το μπάνιο μας είναι παραμελημένο. Στη συζήτηση με τον ξενοδόχο ανακαλύπτουμε ότι έχει υπόψη του την υψηλή περιεκτικότητα του νερού σε άλατα και την, εξ αυτού, μη ομαλή παροχή νερού σε ορισμένα δωμάτια. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί δεν μας έδωσε εξ αρχής δωμάτια με μπάνιο που να λειτουργεί. Γενικά μου αρέσουν τα απλά δωμάτια – τα εκτιμώ και λυπάμαι που εξαφανίζονται όλο και περισσότερο. Αλλά το ντους του χώρου που νοικιάζω θέλω να λειτουργεί. Είναι μεγάλη απογοήτευση να είσαι, μετά από έντονη πεζοπορία, στο ντους και να μην βγαίνει σταγόνα νερού. Το ίδιο ενοχλητικό είναι το καζανάκι της τουαλέτας που νυχτιάτικα και για ώρες προσομοιώνει τους ήχους καταρράκτη. Κρίμα. Γιατί κανονικά είναι σκέτη απόλαυση να κάθεσαι στο μπαλκόνι του ξενοδοχείου και να παρακολουθείς τη φασαρία και το πέρα δώθε στο λιμάνι μόλις μπαίνει σφυρίζοντας το πλοίο της γραμμής.

Την επόμενη φορά που στη διάρκεια των διακοπών μας διανυκτερεύουμε στο Γαύριο, επιλέγουμε το ξενοδοχείο «Andros Holiday Hotel», το οποίο έχει μεν και αυτό τα χρονάκια του, αλλά είναι πολύ περιποιημένο. Εκεί αισθανθήκαμε ως επισκέπτες πολύ ευπρόσδεκτοι. Με τα ίδια χρήματα προσφέρει εκτός από ένα μεγάλο δωμάτιο με βεράντα και μια πανοραμική θέα της πισίνας και των καταπράσινων εγκαταστάσεων που απλώνονται μέχρι τη θάλασσα. Και επίσης ένα δελεαστικό πρωινό.

7 Μαΐου – 1η ημέρα – Διαδρομή 14 – περίπου 13 χλμ.

Το πρωί έχουμε την ευχάριστη έκπληξη της άφιξης δυο άλλων φίλων από το Αννόβερο. Τώρα είμαστε έξι. Δύο ταξί μας μεταφέρουν στην Αγία Ειρήνη, την αφετηρία της πρώτης μας πεζοπορίας. Ακολουθώντας μια ονειρεμένη διαδρομή περπατάμε δίπλα σε ένα ρυάκι και περνάμε από τα ερείπια τουλάχιστον δέκα νερόμυλων. Εκεί αλέθονταν τα δημητριακά από τις τεχνητές «πεζούλες», που είναι ευδιάκριτες ακόμη και σήμερα. Κάθε τόσο σταματάμε και απολαμβάνουμε ένα ποδόλουτρο. Προετοιμαζόμαστε έτσι για το κύριο κομμάτι της πεζοπορίας προς το Γαύριο, που το έχουμε ακόμη μπροστά μας.

Όσο περνάει η ώρα ο ουρανός σκοτεινιάζει όλο και περισσότερο. Επιταχύνουμε το βήμα. Λίγο προτού φτάσουμε στον προορισμό μας ξεσπάει καταιγίδα. Λόγω της νεροποντής αναγκαζόμαστε να καταφύγουμε στη σκεπαστή βεράντα μιας ιδιωτικής κατοικίας. Η σπιτονοικοκυρά τα χάνει όταν ξαφνικά εμφανίζονται έξι άτομα μπροστά στην κουζίνα της. Όμως αντιμετωπίζει την «επιδρομή» μας με ψυχραιμία. Ανταλλάσσουμε μερικές κουβέντες για την κακοκαιρία, η οποία όμως εξαφανίζεται τόσο γρήγορα όσο ήρθε. Μετά από λίγη ώρα και ένα μεγάλο ευχαριστώ κάνουμε το τελευταίο χιλιόμετρο ως το κέντρο στο Γαύριο μέσα από ένα φρεσκοπλυμένο τοπίο, απολαμβάνοντας ιδιαίτερα τα διαυγή και φωτεινά χρώματα της φύσης.

8 Μαΐου – 2η ημέρα – Διαδρομή 15 – περίπου 16 χλμ.

Τη δεύτερη μέρα της πεζοπορίας παίρνουμε μαζί μας όλες μας τις αποσκευές. Σημερινός προορισμός μας είναι το Μπατσί, το πιο τουριστικό σημείο του νησιού. Σε λίγο περνάμε από τον πύργο του Αγίου Πέτρου, ο οποίος χτίστηκε μάλλον τον 4ο αιώνα π.Χ. στην Ελληνιστική περίοδο. Η βάση του ωστόσο μπορεί να είναι πολύ παλαιότερη και να ανάγεται στο 1300 π.Χ. στη Μυκηναϊκή εποχή. Έτσι φανταζόμουν ως παιδί τον πύργο, απ΄ όπου έριχνε τα μαλλιά της η Ραπουνζέλ, ηρωίδα παραμυθιού των αδελφών Γκριμ. Στον ομώνυμο οικισμό μας κάνουν εντύπωση τα πανέμορφα σπίτια με τους καταπράσινους κήπους. Άρα πρέπει εδώ να υπάρχουν άνθρωποι που να τους περιποιούνται. Δεν συναντάμε κανέναν. Ίσως να φταίει η μεσημεριανή ώρα.

Το μονοπάτι μάς οδηγεί σε μια μικρή, στρογγυλή, δεντρόφυτη πλατεία με κρήνη-πλύστρα. Και ένα καφενείο, το οποίο είναι ανοιχτό μάλλον μόνο κατά τη διάρκεια της τουριστικής σεζόν. Η ζωή στα ορεινά χωριά στο εσωτερικού του νησιού είναι συχνά δύσκολη. Δεν είναι όλα τα σπίτια προσεγγίσιμα με αυτοκίνητο. Δεν υπάρχουν πολλές δουλειές. Οι λίγοι που παραμένουν είναι γέροι. Οι νέοι μεταναστεύουν σε όλο τον κόσμο και επιστρέφουν στα χωριά τους το πολύ για τους καλοκαιρινούς μήνες. Η σημερινή διαδρομή προσφέρει λίγη μόνο σκιά. Ευτυχώς, ο ήλιος και τα σύννεφα εναλλάσσονται και μαζί τους ιδρώτας και δροσιά.

Αργά το απόγευμα καταλύουμε σε υπερσύγχρονα δωμάτια στο μεγαλύτερο ξενοδοχείο στο Μπατσί, το «Chryssi Akti». Το κτίσμα δεν κερδίζει βραβείο ομορφιάς, αλλά η υποδοχή στη ρεσεψιόν είναι τόσο ζεστή που η πρώτη εντύπωση χάνεται αμέσως. Παίρνω ένα χαλαρωτικό υπνάκο στο πολύ άνετο κρεβάτι προτού δειπνήσουμε στο εστιατόριο «Τα δελφίνια» με υπερυψωμένη θέα στον όρμο. Μας εξυπηρετεί πολύ φιλικά η Γκέζα, η οποία κρατάει το μαγαζί εδώ και χρόνια με τον Γιάννη, τον άντρα της.

9 Μαΐου – 3η ημέρα – Διαδρομή 11 – περίπου 11 χλμ.

Σ΄ έναν δρόμο με πολλές στροφές πάμε με δύο ταξί μέχρι τη διασταύρωση προς το Αρνί. Η ελαφριά ναυτία υποχωρεί γρήγορα βγαίνοντας από το αυτοκίνητο και αναπνέοντας τον καθαρό αέρα του βουνού.

Σε περίπου τέσσερις ώρες θα έχουμε επιστρέψει στο Μπατσί. Περνάμε από φωτεινά, κατακόκκινα λιβάδια με παπαρούνες. Από ορμητικά ρυάκια. Από πηγές εύγεστου νερού. Μέσα από καταπράσινες κοιλάδες με περιποιημένα δέντρα. Κάνουμε το μεσημεριανό μας διάλειμμα μπροστά στο πολύ ήσυχο δημοτικό κατάστημα του Κατάκοιλου. Εδώ συναντάμε και ένα σπάνιο δείγμα τηλεφωνικού θαλάμου που λειτουργεί.

Σε αυτές τις διακοπές το αγαπημένο μας κολατσιό είναι η σπανακόπιτα. Πίτα με φύλλο. Ζουμερή, θρεπτική, νόστιμη. Μας την σερβίρουν, μαζί με πολλές άλλες λιχουδιές, σχεδόν πάντα για πρωινό. Αλλά το πρωί η όρεξή μας είναι περιορισμένη. Έτσι την παίρνουμε μαζί μας.

Στο Μπατσί έχουμε απόψε τον χρόνο να περιπλανηθούμε στους δρόμους του. Να ανακαλύψουμε τα χνάρια του παρελθόντος. Σε δεύτερη σειρά αλλά παράλληλα προς τον παραλιακό δρόμο συναντάμε εγκαταλελειμμένα σπίτια και μια μικρή πλατεία. Είμαστε έκπληκτοι γι΄ αυτή την εγκατάλειψη τόσο κοντά στο λιμάνι. Χαίρομαι που είμαστε εδώ εκτός σεζόν. Τα εστιατόρια στο καλά διαμορφωμένο, στρογγυλό λιμανάκι του Μπατσιού είναι κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο, μερικά είναι ακόμη κλειστά. Το καλοκαίρι ο θόρυβος πρέπει να φτάνει σε άλλα επίπεδα. Τώρα είναι όλα καλά, ενοχλητικό είναι μόνο το τεχνητό άρωμα που αναδεύουν κάθε τόσο με χαρακτηριστικό ήχο οι συσκευές τοίχου του ξενοδοχείου. Μετά τη δεύτερη διανυκτέρευση αφήνουμε το ξενοδοχείο στο Μπατσί πίσω μας με προορισμό τη Χώρα. Αναπνέουμε πάλι ελεύθερα.

10 Μαΐου – 4η ημέρα – Διαδρομές 12/2/8 – περίπου 17 χλμ.

Δυο από την ομάδα μας επιστρέψουν σήμερα δυστυχώς πάλι στο σπίτι τους. Έτσι την τέταρτη μέρα φτάνουν μόνο τέσσερις από εμάς σε ένα από τα υψηλότερα σημεία του νησιού, την κορυφή του Προφήτη Ηλία στα χίλια σχεδόν μέτρα. Η πανοραμική θέα μας κόβει την ανάσα.

Στη Βουρκωτή, την πρώτη μας στάση, καθόμαστε στη σκιά της εκκλησίας. Το καφενείο, ορατό ήδη από μακριά, φαίνεται  να είναι κλειστό. Αλλά υπάρχουν αρκετές βρύσες για να συμπληρώσουμε το νερό μας. Είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε την επόμενη οροσειρά. Ένα παραδοσιακό πέτρινο γεφύρι μας περνά από την άλλη πλευρά του ρέματος.

Φτάνουμε στα Αποίκια εξαντλημένοι και έχουμε την ανάγκη να πιούμε έναν καφέ και να ξεκουράσουμε λίγο τα πόδια μας. Και οι δυο επιθυμίες εκπληρώνονται στο ξενοδοχειακό συγκρότημα «Sariza Spring Hotel» που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την ομώνυμη πηγή. Καθόμαστε σε μια πολύ μεγάλη βεράντα και απολαμβάνουμε τη δροσιά της σκιάς, τον εύγευστο καφέ και το δροσερό νερό της πηγής. Η κουβεντούλα με μια υπάλληλο του ξενοδοχείου, που ήρθε από την Κρήτη ειδικά για τη σεζόν, μας κάνει να ξεχάσουμε για μια στιγμή ότι έχουμε ακόμη μπροστά μας αρκετή πεζοπορία. Και μια τρίτη κορυφογραμμή που συναντάμε στην πορεία μας.

Φτάνοντας στην πανέμορφη πρωτεύουσα του νησιού, τη Χώρα, μένουμε για μια νύχτα στο ξενοδοχείο «Αίγλη» ένα μικρό «boutique hotel» όπου είχα πρωτομείνει με τον άντρα μου πριν από πολλά χρόνια, όταν το κτήριο ήταν ακόμη στις δόξες του. Είχαμε τότε ένα μεγάλο, ψηλοτάβανο δωμάτιο με παλιό ξύλινο πάτωμα. Είναι κρίμα που χάθηκε στο μεταξύ η πατίνα του χρόνου. Αλλά το οίκημα διαθέτει ακόμη αρκετή γοητεία. Το διευθύνει με πολλή αγάπη ένα φιλόδοξο νεαρό ζευγάρι.

Πολύ ευχάριστο είναι επίσης, ότι για ένα υπέροχο γεύμα τα κουρασμένα κορμιά μας πρέπει να μας μεταφέρουν μόνο λίγα μέτρα πιο πέρα. Ακριβώς απέναντι, δίπλα σε έναν ακάλυπτο χώρο, βρίσκονται «Τα Σκαλάκια» με το πολύ ευγενικό προσωπικό. Οι τοίχοι είναι γεμάτοι αντίκες, καθόμαστε σε ένα μικρό κουτί των θαυμάτων, τρώμε νόστιμα και ακούμε όμορφη, διακριτική μουσική.

11 Μαΐου – 5η ημέρα – Διαδρομή 3 – περίπου 10 χλμ.

Το επόμενο πρωί, μετά από ένα υπέροχο πρωινό, τα ήδη καλογυμνασμένα πόδια μας μάς μεταφέρουν στον σημερινό προορισμό μας, τον Όρμο Κορθίου.

Στην αρχή έχουμε μεγάλη ανηφόρα, βρισκόμαστε γρήγορα στα ψηλά. Βλέπουμε τώρα τη χερσόνησο της Χώρας να εισχωρεί βαθειά στη θάλασσα. Βλέπουμε και το ελικοδρόμιο. Είναι καλό να ξέρεις, ότι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης υπάρχει η δυνατότητα γρήγορης μεταφοράς σε νοσοκομείο της ηπειρωτικής χώρας. Ο σταθμός πρώτων βοηθειών του νησιού αποτελεί ωστόσο το πρώτο σημείο περίθαλψης. Το πόσο περιορισμένος είναι ο εξοπλισμός του θα το δω όμως τις επόμενες μέρες από πρώτο χέρι, όταν θα τον επισκεφθώ λόγω πονόλαιμου, που αποδεικνύεται ωστόσο σχεδόν ανάξιος λόγου.

Κάνουμε μια μικρή παράκαμψη για να περάσουμε από το χωριό Σινέτι. Και σταματάμε για καφέ σε ένα κεντράκι που είναι ανοικτό. Το μότο μας είναι: κάθε μέρα και γιορτή. Ακόμη και αν έχουμε καλύψει μόλις το ένα τέταρτο της διαδρομής μας.

Στη συνέχεια διασχίζουμε την υπέροχη κοιλάδα-ποταμιά Διποτάματα που οι πλαγιές της είναι γεμάτες «πεζούλες». Ο οργασμός της άνθισης μας μεθάει. Όπως σε σχεδόν όλες μας τις διαδρομές επικρατεί άκρα ησυχία. Ακούμε μόνο το βουητό των μελισσών και το θρόισμα των φύλλων στον άνεμο.

Ξαφνικά ο καιρός ξανοίγει και έχουμε μια γενική άποψη του όρμου Κορθίου και της λαμπερής θάλασσας. Φτάνουμε στο όμορφο λιμανάκι νωρίς το απόγευμα. Έχει έναν μικρό πεζόδρομο που πλαισιώνεται από καταστήματα προϊόντων καθημερινής ανάγκης. Την ώρα αυτή η κίνηση είναι ελάχιστη. Η πρώτη μας αναζήτηση διαμονής είναι ανεπιτυχής. Ας πιούμε πρώτα έναν καφέ. Τελικά βρίσκουμε ένα τεράστιο δωμάτιο στο νεόκτιστο συγκρότημα «Augustis Suites» στο νότιο άκρο του χωριού και περνάμε μια ξεκούραστη νύχτα στα άνετα κρεβάτια.

12 Μαΐου – 6η ημέρα – Διαδρομή 5 – περίπου 12 χλμ.

Και πάλι μας προσφέρεται ένα πλούσιο πρωινό. Αποτελεί την καλύτερη δυνατή βάση για τη σημερινή επίπονη διαδρομή που θα μας επαναφέρει στη Χώρα. Η πεζοπορία ξεκινάει στη σχεδόν επίπεδη πεδιάδα και κατά μήκος ενός ρυακιού. Συνεχίζει όμως μετά με απότομη ανηφόρα διαρκείας. Σήμερα ο ήλιος καίει και τα πόδια μου φλέγονται μέσα στα ορειβατικά μποτάκια. Βγάζω μια ενοχλητική φουσκάλα. Μακαρίζω τα τσιρότα για τις φουσκάλες που έχω μαζί μου.

Στην αρχή περνάμε από έναν μεγάλο, πλούσια διακοσμημένο περιστερώνα. Ήξερα μόνο τους τηνιακούς που είναι φημισμένοι για τον περίτεχνο διάκοσμό τους. Αλλά και στην Άνδρο υπάρχουν αρκετοί περιστερώνες. Αρχικά εξέτρεφαν εκεί οι ευγενείς ταχυδρομικά περιστέρια. Στη συνέχεια τα περιστέρια θεωρήθηκαν σημαντικός προμηθευτές κρέατος. Επιπλέον ήταν πολύτιμη η κοπριά τους για τις πεζούλες.

Στη διαδρομή μας συναντάμε και πάλι πηγές. Στο μεγάλο μας διάλειμμα καθόμαστε σε ένα πολύ ωραίο μέρος κάτω από έναν γεροπλάτανο στη σκιά της εκκλησίας στο Έξω Βουνί.

Η σημερινή διαδρομή, που μας πήγε από τη θάλασσα σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων και στη συνέχεια μας γύρισε πάλι πίσω στη θάλασσα, με κούρασε, πονάνε τα κόκαλά μου. Χαίρομαι πολύ πίνοντας έναν δροσιστικό φραπέ στο εστιατόριο «Verde Andros» στον σταθμό λεωφορείων της Χώρας. Μας εξυπηρετούν εξαιρετικά ευγενικά, ενώ απολαμβάνουμε την υπέροχη θέα του βουνού που μόλις κατεβήκαμε.

Τώρα μένει μόνο να βρούμε ένα κατάλυμα στη Χώρα για τις επόμενες μέρες. Τελικά καταλήγουμε -κεντρικά αλλά σε ήσυχη τοποθεσία- στο μικρό και όμορφο συγκρότημα «Anemomiloi Andros Apartments». Το διαχειρίζεται η συμπαθής οικογένεια Μπαλογιάννη από την Αθήνα. Με μικρή πισίνα, τεχνητό χλοοτάπητα και έναν «φιλάνθρωπο» σκύλο, που δεν σταματά να φέρνει ως ένδειξη αγάπης πέτρες στα πόδια των δίποδων φιλοξενούμενων.

13/14 Μαΐου 2019 – Ημέρα 7 και 8 – διάλειμμα

Τις επόμενες δύο ημέρες έχω ρεπό. Άρπαξα ένα γερό κρυολόγημα. Ταιριάζει τέλεια τώρα που είμαστε στη Χώρα. Αγοράζω φασκόμηλο και θαλασσινό αλάτι στο «Αμόργιον Άνδρος», ένα κατάστημα με ντόπια προϊόντα που προσφέρει καλές και αξιόπιστες συμβουλές. Κάνω εισπνοές και πίνω τσάι. Κοιμάμαι πολύ στο θαυμάσια άνετο κρεβάτι του στούντιό μας.

Οι φίλοι μας συνεχίζουν την πεζοπορία πάνω στην «andros route». Ο άντρας μου εκμεταλλεύεται τις μέρες αυτές και απαθανατίζει σχεδιαστικά τον περίγυρό μας. Σε χαλαρούς περιπάτους ανακαλύπτουμε οι δυο μας την όμορφη παλιά πόλη της Χώρας με όλα τα υπέροχα κτήρια πλουσίων εφοπλιστών, ένα αρχιτεκτονικό πάντρεμα νεοκλασικισμού και κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής. Η αμμουδιά Λίδι στα ανατολικά της Χώρας είναι σχεδόν έρημη αυτή την εποχή. Το ίδιο ισχύει για την ξύλινη παράγκα στην άκρη του όρμου που λειτουργεί ως μπαρ.

Στα δύο μουσεία, το Αρχαιολογικό και το Σύγχρονης τέχνης, δεν έχει κίνηση, δίνουν μια κάπως παλαιομοδίτικη εντύπωση. Μερικά από τα σημαντικά έργα θα άξιζαν μια πιο προσεκτική παρουσίαση και μια πιο αναλυτική σήμανση. Από την επίσκεψή μας στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Γουλανδρή της Άνδρου μένει στη μνήμη μου κυρίως το έργο του εικαστικού Γιώργου Ζογγολόπουλου. Μετέωρες, λεπτεπίλεπτες ομπρελίτσες από σύρμα είναι το σήμα κατατεθέν του καλλιτέχνη που απεβίωσε το 2004 σε ηλικία 103 ετών.

Λίγες μέρες αργότερα, στο τέλος των διακοπών μας, συναντάμε και πάλι το έργο του καλλιτέχνη στην Αθήνα. Στον δημόσιο χώρο της βιβλιοθήκης του Πολιτιστικού Κέντρου του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (SNFCC) κοντά στον Πειραιά, παρουσιάζεται μια ατομική έκθεση του Ζογγολόπουλου. Το SNFCC αξίζει, είναι μια θαυμάσια, αξιόλογη επίσκεψη. Σε αντίθεση με το κέντρο της Αθήνας είναι μια όαση, με πάρκο, βιβλιοθήκη και θέατρο, σχεδιασμένο από τον επιφανή αρχιτέκτονα Renzo Piano.

Αλλά ας επιστρέψουμε στην Άνδρο. Στη ρεσεψιόν του καταλύματός μας ξεφυλλίζουμε ένα συναρπαστικό φωτογραφικό λεύκωμα για τους εσωτερικούς χώρους ορισμένων νεοκλασικών αρχοντικών του νησιού. Τι υπέροχα ντεκόρ και έπιπλα! Αμέσως μας δημιουργείται η επιθυμία να επισκεφτούμε το εσωτερικό κάποιας από τις βίλλες και ρωτάμε την οικογένεια Μπαλογιάννη εάν υπάρχει η δυνατότητα αυτή. Επισήμως δυστυχώς όχι. Οι οικοδεσπότες μας προσπαθούν να οργανώσουν μια επίσκεψη για μας. Αλλά δεν είναι αρκετός ο χρόνος για να πάρουμε μια άδεια. Οπωσδήποτε όμως την επόμενη φορά.

15 Μαΐου – 9η ημέρα – Διαδρομή 1 – περίπου 7 χλμ.

Χωρίς να έχει αποκατασταθεί τελείως η υγεία μου τολμώ την επόμενη μέρα μια μικρότερη διαδρομή περίπου 7 χιλιομέτρων, χωρίς μεγάλα ανεβοκατεβάσματα. Μια συμπαθής οδηγός ταξί μας πηγαίνει πέρα από τη Μεσαριά. Αρχίζουμε την πεζοπορία. Ακολουθώντας ένα αρδευτικό φρεάτιο μπαίνουμε στον κήπο της Εδέμ: κατακόκκινες παπαρούνες, θάμνοι και δέντρα με πυκνό πράσινο. Είμαι ευτυχισμένη και χαρούμενη που βρίσκομαι πάλι στη φύση. Νιώθω τις δυνάμεις μου να επιστρέφουν.

Σύντομα φτάνουμε στους Μένητες. Και εκεί –στη μέση του μικτού δάσους– υπάρχει ένας μικρός καταρράκτης και μια βρύση απ΄ όπου το νερό ξεχύνεται από λεοντοκεφαλές. Είμαστε τελείως μόνοι.  Αργότερα πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιό από τα δυο ανοιχτά μαγαζιά θα πιούμε τον καφέ μας.

Στην ακόλουθη διαδρομή βλέπουμε σε ένα βοσκότοπο ένα νεογέννητο κατσικάκι και είμαστε μάρτυρες των πρώτων λεπτών της ζωής του. Το στεγνώνει ακόμη η μάννα του. Είμαστε συγκινημένοι.

Γενικά είναι μια πολύ όμορφη, χαλαρή βόλτα που μας φέρνει, μέσω της Λάμυρας και της Υψηλού, πίσω στη Χώρα. Συναντήσαμε πολλούς οικισμούς, εγκαταλειμμένα αλλά και κατοικημένα σπίτια με προσεγμένους κήπους. Και όπως πάντα πολυάριθμα ρυάκια και κτιστές πηγές.

16 Μαΐου – 10η ημέρα – Διαδρομή 9 / 11α / 11 – περίπου 12 χλμ.

Οι υπόλοιπες αποσκευές μας παραμένουν στους Ανεμόμυλους. Το επόμενο βράδυ θα επιστρέψουμε στη Χώρα για το Σαββατοκύριακο και τις επόμενες εξερευνήσεις μας. Με το ταξί φτάνουμε στον Άνω Πιτροφό, τη σημερινή μας αφετηρία. Το εκεί Μουσείο Ελιάς είναι δυστυχώς κλειστό.

Τα πρώτα τρία χιλιόμετρα είναι αρκετά ανηφορικά. Το υψηλότερο σημείο της διαδρομής μας βρίσκεται στους πρόποδες του Πέταλου και έχει υψόμετρο 580 μέτρων. Έχουμε τη δυνατότητα να κατεβούμε μέχρι την ακτή. Εκεί βρίσκεται η αρχαία Παλαιόπολης που κάποτε ήταν η πρωτεύουσα του νησιού. Υπάρχουν ανασκαφές και ένα μουσείο. Αλλά ενόψει του σημερινού καύσωνα δεν θα ήταν καλή επιλογή. Αρχίζουμε να κατεβαίνουμε σταδιακά παράλληλα με την ακτή, απολαμβάνοντας την υπέροχη θέα της θάλασσας μέχρι να φτάσουμε στο Μπατσί αργά το απόγευμα. Χαίρομαι πολύ για το δροσερό ποτό που θα πιώ σε μια καφετέρια πριν πάρουμε το ταξί της επιστροφής για το «Andros Holiday Hotel» στο Γαύριο.

Εκεί μας περιμένουν δύο μεγάλα δωμάτια με ακόμα μεγαλύτερες βεράντες. Δεν θα κολυμπήσω, αλλά θα βλέπω από ψηλά τους άλλους στη μεγάλη πισίνα. Μέσα σε πέντε λεπτά με τα πόδια θα μπορούσαμε βέβαια να βρεθούμε από το ξενοδοχείο και στην παραλία. Περνάμε το τελευταίο μας βράδυ στο «Πάμε Βαγγέλη».

17 Μαΐου – 11η ημέρα – Διαδρομή 15/15 α – περίπου 8 χλμ.

Είναι υπέροχο το χαλαρό πρωινό στη βεράντα του ξενοδοχείου με θέα τη θάλασσα. Μέχρι την αναχώρηση του πλοίου για την Ραφήνα στις 4 μ.μ. έχουμε ακόμη αρκετό χρόνο για μια μικρή πεζοπορία. Τις αποσκευές μας τις αφήνουμε στο πρακτορείο. Έτσι απολαμβάνουμε για άλλη μια φορά τα λουλουδιασμένα με χιλιάδες είδη φυτών λιβάδια. Οι φραγκοσυκιές μας εμπνέουν. Θάμνοι αγριολεβάντας πλαισιώνουν το μονοπάτι. Με την υπέροχη πανοραμική θέα του κόλπου του Γαυρίου ολοκληρώνουμε τη σημερινή μας διαδρομή και συνοδεύουμε τους φίλους μας στο πλοίο.

Εμείς έχουμε άλλες δύο μέρες. Παίρνουμε το λεωφορείο για τη Χώρα. Το δωμάτιό μας στους Ανεμόμυλους έχει γίνει το δεύτερο σπίτι μας. Μας κακοφαίνεται που είμαστε πια μόνο δύο άτομα στην ψαροταβέρνα «Τα Μπινελίκια». Δεν μπορούμε όπως συνήθως να παραγγείλουμε πολλά πιάτα για να τα δοκιμάσουμε όλα. Μας λείπει «η παρέα» – τι θαυμάσια έννοια που έχει αυτή η ελληνική λέξη!

18 Μαΐου – 12η ημέρα – Διαδρομή 10/10 α – περίπου 2 χλμ.

Πάμε με το ταξί μέχρι την Κάτω Υψηλού για την τελευταία μας πεζοπορία. Στην ποικιλομορφία της διαδρομής προσθέτονται σήμερα και μερικές άλλες ιδιαιτερότητες. Πολύ σύντομα βρισκόμαστε μπροστά σε μια νεοκλασική έπαυλη, τον Πύργο Αθηναίου, που αναφέρεται και στις πινακίδες πεζοπορίας. Ξεθωριασμένα μεγαλεία. Η δεινή κατάσταση του οικήματος είναι θλιβερή. Προφανώς κανείς δεν νοιάζεται πια για το ακίνητο. Σοβάδες και γυψομάρμαρα καταρρέουν. Οι ψηλοί κάκτοι αρχίζουν να πολιορκούν το κτίσμα.

Βλέπουμε αράχνες του κήπου (araneusangulatus) στους ιστούς τους. Μια κερασφόρος οχιά βρίσκεται εν εγρηγόρσει, της χαλάμε την ησυχία της και αποδρά μόλις πλησιάζουμε. Στη διάρκεια της αυθόρμητης παράκαμψής μας με κατεύθυνση τον παλιό οικισμό Άνω Ευρουσές, συναντάμε πολλά φίδια. Μερικά είναι ορατά, άλλα παραμένουν αόρατα. Ακούμε ξανά και ξανά το θρόισμα στα πεσμένα φύλλα της βελανιδιάς. Η κλίση γίνεται απότομη και το έδαφος γλιστρά. Δεν βρίσκουμε τον οικισμό. Αποφεύγουμε παραπάνω συναντήσεις με φίδια και παίρνουμε μια παράκαμψη. Με βήμα ταχύ επιστρέφουμε στο δρόμο και το σημείο εκκίνησης της μικρής κυκλικής διαδρομής μας. Η λεία επιφάνεια της ασφάλτου μας επιτρέπει να ξεκολλήσουμε επιτέλους τη ματιά μας από το έδαφος και να απολαύσουμε τη θέα.

Το διάλειμμα το περνάμε σήμερα σε ένα ρυάκι. Βουτάμε τα πόδια στο νερό. Δεν συναντάμε ψυχή. Αντ΄ αυτού βλέπουμε μια πράσινη σαύρα (lacerta bilineata) καθώς και μια άγνωστη σε εμάς μεγάλη και εντυπωσιακή ακρίδα με το επιστημονικό όνομα bradyporus callimenus. Αργά το απόγευμα φτάνουμε στα Αποίκια. Αποζητούμε να καθίσουμε άλλη μια φορά στην βεράντα του «Sariza Spring Hotel» για έναν κρύο φραπέ. Αλλά το μπαρ είναι κλειστό. Είμαστε σίγουροι ότι θα πάρουμε την άγουσα χωρίς δυναμωτικό καφέ. Είναι λοιπόν μεγάλη η χαρά μας όταν ανακαλύπτουμε λίγα μέτρα πιο πέρα στον κεντρικό δρόμο ανοικτό το κέντρο «Tου Παριανού».

Μετά από ένα σύντομο διάλειμμα έχουν ξαναγεμίσει οι μπαταρίες μας ώστε να ξυπνήσει πάλι η περιέργειά μας για ό,τι συναρπαστικό συναντήσουμε στο δρόμο μας τα τελευταία πέντε χιλιόμετρα μέχρι τη Χώρα. Για παράδειγμα για έναν τεράστιο ερειπωμένο μύλο. Ή την «Φάμπρικα» στις Στενιές, ένα πρωτοποριακό για την εποχή του εργοστάσιο ζυμαρικών. Το μέρος αυτό θα έσφυζε παλιά από ζωή! Διαβάζω ότι από το 1864 μέχρι το 1923 το εργοστάσιο λειτουργούσε αποκλειστικά με τη δύναμη του νερού. Ήταν ο μεγαλύτερος κατακόρυφος νερόμυλος των Βαλκανίων και σε θέση να επεξεργαστεί μέχρι και 36 τόνους σιτάρι την ημέρα – και να παράγει την αντίστοιχη ποσότητα ζυμαρικών. Έκλεισε το 1936. Σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση διάλυσης. Ίσως υπάρχουν σχέδια για τη μεταποίηση του χώρου σε μουσείο, ποιός ξέρει, τον φαντάζομαι ως κέντρο τεκμηρίωσης και απεικόνισης της πάλαι ποτέ παραγωγής. Δίχως άλλο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα κέντρο τουριστικού ενδιαφέροντος.

Αμέσως μετά ακολουθεί ένας μακρύς και ψηλός «παραδοσιακός», πλην νεόδμητος, μαντρότοιχος. Τι να βρίσκεται από πίσω; Στο τέλος του τοίχου βρισκόμαστε μπροστά από μια κλειστή πύλη με την επιγραφή «Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος». Είναι μονή; Στη δορυφορική προβολή των googlemaps διακρίνω μεταξύ των άλλων γήπεδο του τένις και του μπάσκετ και μια πισίνα.

Μετά την τελευταία, μικρή ανάβαση φτάνουμε στο εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας. Τώρα έχουμε τη Χώρα πιάτο μπροστά μας, λουσμένη στο ζεστό φως του δειλινού. Μαζί και τις δύο λευκές δεξαμενές πετρελαίου της ΔΕΗ, που φαίνονται από μακριά. Μετά από συνολικά εννιά ώρες και μετά τα όσα πολλά είδαμε και βιώσαμε, φτάνουμε εξαντλημένοι και ευτυχισμένοι στη θαλπωρή του δωματίου μας. Καταβάλλουμε προσπάθεια μετά το ντους και παίρνουμε ξανά τους δρόμους. Πείνα και όρεξη μάς βάζουν σε κίνηση.

19 Μαΐου – 13η ημέρα – Χώρα

Αφιερώνουμε στη Χώρα την τελευταία μας μέρα στην Άνδρο. Η ανακάλυψη της ημέρας είναι το παλιό νεκροταφείο, όχι πολύ μακριά από το κατάλυμά μας. Έχει επιβλητικά ταφικά μνημεία, μικρούς αρχαιότροπους ναούς με πολλά ανάγλυφα πλοία που ανήκουν σε οικογένειες εφοπλιστών.

20 Μαΐου – 14η ημέρα – Επιστροφή στην Αθήνα

Δεν είναι εύκολος ο αποχαιρετισμός. Μετά από επτά ημέρες στη Χώρα ανήκουμε σχεδόν στην κοινωνία της. Στο δρόμο μας χαιρετούν, μας ρωτούν τί κάνουμε.

Στο πρωινό δίνουμε στο σκύλο του σπιτιού μερικά χάδια παραπάνω, σαφώς τα απολαμβάνει. Στη συνέχεια παίρνουμε όλα μας τα υπάρχοντα στον ώμο και κλείνουμε την εδώ παραμονή μας με έναν τελευταίο καφέ στο «Verde Andros». Απολαμβάνουμε ξανά την υπέροχη θέα. Το μικρό δημοτικό λεωφορείο μας μεταφέρει αργότερα στο Γαύριο. Εκεί έχουμε ακόμη λίγο χρόνο για μια σαλάτα στο «Πάμε Βαγγέλη» και ένα μικρό κοκ για επιδόρπιο. Είναι μια σπεσιαλιτέ του μαγαζιού, φρεσκοψημένη από τη Γαλλίδα γυναίκα του Βαγγέλη.

Το πλοίο αναχωρεί στις 4 μ.μ. Καθώς το νησί χάνεται αργά στην ομίχλη του Αιγαίου δεν καταφέρνω να συγκρατήσω μερικά δάκρυα του αποχαιρετισμού. Οι θαυμάσιες διακοπές μας στην Άνδρο τέλειωσαν…

Κείμενο και φωτογραφίες: Doris Wieler. Μετάφραση: Α. Τσίγκας. Όλες τις φωτογραφίες για την πεζοπορία στην Άνδρο θα βρείτε εδώ: https://weitblickreisen.jalbum.net/2019_Andros_Wandern/. Η ιστοσελίδα της συγγραφέα: www.weitblickreisen.de.

Κι άλλες λεπτομερείς περιγραφές πεζοποριών της Doris Wieler στο diablog.eu: Βάλασμο για όλες τις αισθήσεις για το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 στην Πελοπόννησο και Πεζοπορία στην Κάρπαθο – από το νότο στον βορρά. Χρήσιμο για πεζοπορίες στην Άνδρο: www.androsroutes.gr.

Επίσημα δεν υπάρχει ένα κεντρικό μονοπάτι που να διασχίζει ολόκληρο το νησί, αλλά μόνο πολλά τοπικά. Έτσι καταστρώνουμε τη δική μας διαδρομή από τις διάφορες περιγραφές που έχουμε, τον χάρτη των εκδόσεων «Ανάβαση» και τα δεδομένα gps. Αυτά μας επαναφέρουν στη σωστή ρότα όταν λείπει η σηματοδότηση στα μονοπάτια.

Συχνά, όμως, τα σημάδια είναι εκεί που πρέπει: πινελιές χρώματος πάνω σε πέτρες και βράχια, ως «κούκοι», δηλαδή πυργίσκοι από πέτρες – αλλά και ως εμφανείς πινακίδες σε τόσο δύσκολα σημεία που πολλές φορές αναρωτιέσαι πώς τις μετέφεραν ως εκεί. Ευχαριστούμε τον Όμιλο Φίλων Βουνού και Θάλασσας Καρπάθου που φροντίζουν τα μονοπάτια του νησιού. Μόνο μέσα από την αφιλοκερδή τους δραστηριότητα η Κάρπαθος μπορεί να διατηρήσει και να επεκτείνει τη φήμη της ως νησί πεζοπορίας.

Είμαστε καθ΄ οδόν όχι για να κάνουμε ρεκόρ χιλιομέτρων, αλλά για να γνωρίσουμε το νησί και την ατμόσφαιρά του, τα χωριά και τους ανθρώπους του. Όπως και στις προηγούμενες εκδρομές, η αναζήτηση του νυκτερινού καταλύματος αποτελεί τόσο αναπόσπαστο μέρος των διακοπών μας όσο και μια ιδιαίτερη εμπειρία.

1η ημέρα
3 Μαΐου 2017: Από το αεροδρόμιο προς τον κόλπο της Δαματρίας

Σίγουρα δεν υπάρχουν πολλά μέρη, όπου βγαίνοντας από το κτήριο του αεροδρομίου βλέπεις αμέσως την πρώτη ένδειξη της πεζοπόρου διαδρομής σου – και μπορείς αμέσως να ξεκινήσεις. Είναι αργά το απόγευμα, ο δύων ήλιος μας ζεσταίνει στα 4 χιλιόμετρα μέχρι την πρώτη μας διαμονή, την μόνη που έχουμε κλείσει εκ των προτέρων.

Αρχές Μαΐου δεν συναντάμε άλλους τουρίστες. Αντ΄ αυτού μας υποδέχεται ένας από τους πολλούς ανέμους της Καρπάθου. Θα μας συνοδέψουν σχεδόν μόνιμα σε όλο μας το ταξίδι πνέοντας απ΄ όλες τις κατευθύνεις. Μερικές φορές απαλά και ήπια, άλλες φορές ορμητικά. Τόσο που μερικές φορές κλέβουν τα λόγια μας και σαρώνουν τα καπέλα μας. Τις νύχτες κτυπάνε τις πόρτες και τα παράθυρα. Αλλά και στεγνώνουν τη μπουγάδα μας σε χρόνο μηδέν. Ευτυχώς. Μιας που έχουμε λίγα πράγματα μαζί μας στα σακίδια, όσα δηλαδή χρειαζόμαστε για να φτάνουμε από τον έναν τόπο στον άλλο.

Το μοναχικό ξενοδοχείο «Poseidon» στην παραλία της Δαματρίας είναι ο πρώτος μας προορισμός. Χτισμένο πριν κάποιες δεκαετίες σε συστάδες, σαν μικρό χωριό. Είμαστε οι μόνοι επισκέπτες που διανυκτερεύουν. Έτσι θα συμβαίνει σε ολόκληρη την παραμονή μας στην Κάρπαθο.

Η διεύθυνση του προσαρτημένου εστιατορίου έχει περάσει σε νεώτερη γενιά. Απολαμβάνουμε μια νόστιμη, εκσυγχρονισμένη ελληνική κουζίνα. Κρίμα μόνο που το ψάρι που ήθελα να φάω, καταφτάνει φρέσκο μεν –ένα προοίμιο για τις λιχουδιές των επόμενων ημερών– αλλά πολύ αργά.

2η ημέρα
4 Μαΐου 2017: Από τον κόλπο της Δαματρίας στους Μενετές

Δεν μπορούμε να ξεκολλήσουμε από τον νόστιμο μπουφέ και την ειδυλλιακή τοποθεσία του πρωινού μας, μαγεμένοι από τις μοβ ανταύγειες της πλούσιας μπουκαμβίλιας και την θέα του πανέμορφου κόλπου. Η θάλασσα είναι λάδι. Ο άνεμος κάνει διάλειμμα. Για μια βουτιά το νερό είναι ακόμη πολύ δροσερό.

Η σημερινή διαδρομή προς τους Μενετές έχει μια υψομετρική διαφορά σχεδόν 400 μέτρων. Ωστόσο, δεν είναι ιδιαίτερα επίπονη. Έχουμε ευχάριστη θερμοκρασία, 22 βαθμούς, φυσάει αεράκι και το πλατύ μονοπάτι ανεβαίνει χαλαρά. Είναι μια βόλτα σε σύγκριση με τις διαδρομές που θα ακολουθήσουν.

Στο –σε πρώτη ματιά– πολύ λιτό και άδενδρο τοπίο απολαμβάνουμε την απροσδόκητα πλούσια ανθοφορία των φρύγανων. Ας είναι καλά η άφθονη βροχή του περασμένου χειμώνα, μας λένε ανακουφισμένοι οι ντόπιοι. Λαδανιές. Σπάρτα. Θυμάρι. Φασκόμηλο. Γαλατσίδα… Παντού αναδεύουν πικάντικες μυρουδιές.

Οι Μενετές βρίσκονται σε υψόμετρο 300-400 μέτρων. Μας υποδέχεται η σιωπή του απομεσήμερου στα δαιδαλώδη σοκάκια τους. Είμαστε τυχεροί. Η ταβέρνα «Μανώλης» είναι ανοιχτή και χαιρόμαστε τον δυναμωτικό καφέ και την κουβεντούλα στα ελληνικά με τον ταβερνιάρη. Στην Κάρπαθο μιλάνε εντυπωσιακά πολλοί αγγλικά, ακόμα και οι ηλικιωμένοι.

Οι περισσότεροι απ΄ όσους έφυγαν από το νησί ζουν σε μακρινές χώρες, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία… Επισκέπτονται τη γενέτειρά τους και τα, συχνά κομψά, σπίτια τους το καλοκαίρι και φέρνουν μαζί τους και τα αγγλικά. Επιπλέον, οι Καρπαθιώτες εργάζονται στο εξωτερικό τον χειμώνα, όταν το νησί τους ερημώνει. Μερικοί από τους ηλικιωμένους μιλάνε επίσης λίγα ιταλικά. Από το 1912 μέχρι το 1944 τα Δωδεκάνησα, στα οποία ανήκει η Κάρπαθος, ήταν υπό ιταλική διοίκηση. Αυτός ήταν μάλλον ένας άλλος λόγος για ένα από τα πολλά κύματα μετανάστευσης των Καρπαθιωτών.

Ο Μανώλης μας φέρνει σε επαφή με τους γείτονές του, την οικογένεια Ρήγα. Τα δωμάτια που αναφέρονται στον τουριστικό οδηγό δεν είναι ωστόσο διαθέσιμα. Παρά το βάρος των 400 γραμμαρίων έχω μαζί μου τον τουριστικό οδηγό «Karpathos» των Antje & Gunther Schwab των εκδόσεων Michael Müller-Verlag, με τις πάντα χρήσιμες πληροφορίες του. Στο ακόλουθο κείμενο τον αναφέρω επί το απλούστερο ως «ο MM».

Η σεζόν δεν έχει αρχίσει ακόμη. Αυτό θα αποτελέσει ένα θέμα που θα μας συνοδεύσει τις μέρες μας στην Κάρπαθο. Μερικοί ενοικιαστές εκπλήσσονται και αναρωτιούνται αν έφτασαν ήδη τα πρώτα τσάρτερ. Το γεγονός ότι με την Αθήνα υπάρχει συγκοινωνία με ελικοφόρα αεροπλάνα και με φεριμπότ δεν το λαμβάνουν υπόψη. Παρ΄ όλα αυτά βρίσκουμε δωμάτια σε κάθε μέρος. Μερικές φορές πρέπει απλώς να δείξουμε λίγη υπομονή, μέχρι να αδειάσουν ή να καθαριστούν.

Στους Μενετές μας βοηθά η Ειρήνη Ρήγα να βρούμε ένα άλλο υπέροχο κατάλυμα λίγο έξω από το χωριό. Στο «γιέλλοου χάουζ», όπως λέει. Με άλλα λόγια στο «Karpathos Menetes Guest House», στην Υβόν και τον Φιλ από την Αγγλία. Η Ειρήνη τους καταλαμβάνει εξαπίνης. Τους ανακοινώνει στο τηλέφωνο ότι έχει τουρίστες για 2 δωμάτια. Όταν την ρωτούν για πότε, τους απαντά «ΤΩΡΑ». Στο άλλο άκρο της γραμμής ακούμε το ηχηρό γέλιο του Φιλ. Λίγο αργότερα το ζευγάρι μας υποδέχεται πολύ ζεστά. Μέχρι να ετοιμαστούν τα δωμάτια περνάμε τον χρόνο στη βεράντα μπροστά από το σπίτι με την υπέροχη θέα του στον κόλπο των Πηγαδιών και τα γύρω βουνά. Μετά από ένα νόστιμο βραδινό στην ταβέρνα του Μανώλη μας νανουρίζει ο κτύπος του Big Ben από το ρολόι με το εκκρεμές του ξενώνα.

3η ημέρα
5 Μαΐου 2017: Από τους Μενετές στα Πηγάδια

Το πρωί ξεκινάει με ένα υπέροχο πρωινό στη βεράντα των οικοδεσποτών μας και μια όμορφη συζήτηση περί ανέμων και υδάτων. Και αυτό παρά τη χθεσινή μας ουρανοκατέβατη εμφάνιση. Ήρθαμε σαν ξένοι και φεύγουμε ως φίλοι! Από καρδίας ευχόμαστε η Υβόν και ο Φιλ να χαρούν και να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Από την Αγγλία εγκαταστάθηκαν πέρσι μόνιμα στην Κάρπαθο, λίγες μόνο μέρες μετά το δημοψήφισμα του Μπρέξιτ.

Πριν φύγουμε από τους Μενετές περνάμε πάλι από τον φούρνο απ΄ όπου είχαμε περάσει πεταχτά την προηγούμενη μέρα. Τώρα για να αγοράσουμε για κολατσιό για την πεζοπορία μας νόστιμη και ζουμερή χορτόπιτα, ένα παραδοσιακό προϊόν του νησιού. Χθες μας είχαν πάει κατευθείαν στις λαμαρίνες για να δοκιμάσουμε τα αρτοσκευάσματα. Για τον δρόμο μας χαρίζουν μια ολόκληρη σακούλα γεμάτη κουλουράκια, μικρά, στρογγυλά και τραγανά, ψημένα με μαύρο σουσάμι.

Σήμερα ο δρόμος μας είναι κυρίως κατηφορικός, από τους Μενετές μέσα από το Κούρι ως την Πηγάδια, την Χώρα του νησιού. Στον MM είναι η διαδρομή 4. Δυστυχώς προσπεράσαμε τους αρχαίους λαξευτούς τάφους που αναφέρονται στον ταξιδιωτικό οδηγό γιατί διαβάσαμε κατόπιν εορτής το αντίστοιχο σημείο.

Αλλά και χωρίς να τους δούμε ήταν όμορφη η διαδρομή. Ο δρόμος ήταν στρωτός και περνούσε συνέχεια από ευωδιαστές συστάδες σπαρτών και λιβάδια διάστικτα με κροκοκίτρινες μαργαρίτες και βαθυκόκκινες παπαρούνες. Στη σκιά του ναού του Αγ. Σάββα κάνουμε ένα διάλειμμα.

Μετά από περίπου 9 χιλιόμετρα φτάνουμε νωρίς το απόγευμα στα Πηγάδια, την πρωτεύουσα και κεντρικό λιμάνι του νησιού. Οι γιγαντιαίες ακαλαίσθητες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις δεν ταιριάζουν καθόλου στον περιβάλλοντα χώρο του οικισμού. Είμαστε τελείως εκτός σεζόν και όλα είναι απόλυτα ειρηνικά.

Μπαίνουμε στο καφενείο «Η Κάρπαθος» της Τούλας. Ο γιος της ο Μιχάλης είναι γνωστός των συνοδοιπόρων μας από την Κόμπλεντς. Έχει επιστρέψει εδώ και μερικά χρόνια στην Κάρπαθο για να υποστηρίξει τη μητέρα του στο ευχάριστο καφενείο που είχε στήσει πριν από πολλά χρόνια μαζί με τον μακαρίτη πλέον άντρα της. Η εγκαρδιότητα και των δυο τους είναι απερίγραπτη. Ο καφές τέλειος.

Μένουμε στο «Hotel Dοlphins» ακριβώς πάνω από το παλιό αγκυροβόλιο των φεριμπότ. Με μια θέα υπέροχη. Το βράδυ τρώμε –κατόπιν σύστασης– στο μεζεδοπωλείο «Ελληνικόν». Εκτός σεζόν η επιλογή των φαγητών δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Αλλά αυτό που υπάρχει είναι νόστιμο. Συμπτωματικά περνάνε αργότερα και οι Άγγλοι μας, η Υβόν και ο Φιλ από εκεί. Με ένα ποτήρι ούζο σχολιάζουμε την τρέχουσα πολιτική. Μπρέξιτ. Τραμπ. Τουρκία. Ελληνική κρίση.

4η ημέρα
6 Μαΐου 2017: Από τα Πηγάδια στην Αρκάσα, από την ανατολική στη δυτική ακτή

Φτιάχνουμε μόνοι μας πρωινό και το παίρνουμε στο μπαλκόνι αγναντεύοντας τον οικισμό, τα βουνά και τη θάλασσα.

Επιστρέφουμε στους Μενετές κάνοντας διαφορετική διαδρομή από τη χθεσινή και περνάμε από ένα γιγαντιαίο εργοτάξιο, ένα φράγμα ως αποταμιευτήρα νερού. Το έργο είχε σταματήσει εδώ και μερικά χρόνια. Φαίνεται όμως ότι οι εργασίες αρχίζουν πάλι. Βλέπουμε εκσκαφείς επί το έργον.

Στον ναό της Αγίας Τριάδας, στον δρόμο προς την Αρκάσα και ακριβώς πίσω από τους Μενετές, κάνουμε στάση εν μέσω ριπών ανέμου. Η διαδρομή αυτή είναι μεγαλύτερη και κατεβαίνει στη θάλασσα. Είναι άνετη και έχει να επιδείξει και ένα κόσμημα, το παρεκκλήσι του Αγίου Μάμα. Μια μικροσκοπική εκκλησία με μορφή τρούλου. Είναι ένα στρογγυλό κτίσμα με μυτερή απόληξη. Μοιάζει με τα χαρακτηριστικά trulli της ιταλικής Απουλίας. Γλιστράμε μέσα από τη στενή είσοδο. Στο εσωτερικό υπάρχουν υπολείμματα μεσαιωνικών τοιχογραφιών.

Στην Αρκάσα φτάνουμε το απόγευμα. Μπορούμε μόνο να μαντέψουμε πόσο φασαριόζικα είναι εδώ στην περίοδο αιχμής. Ο τόπος είναι ένας από τους λίγους τουριστικούς προορισμούς και έχει πολυάριθμα καταλύματα. Συνήθως είναι διαμερίσματα. Αλλά και η Αρκάσα έχει τη γοητεία της. Αν και κάπως συγκεκαλυμμένη. Τα μεγάλα της πλεονεκτήματα είναι η μεγάλη, όμορφη παραλία και η εγγύτητά της προς την Χώρα και το αεροδρόμιο της Καρπάθου.

Σήμερα θα μείνουμε στα «Blue Sea Studios» της Ειρήνης. Χάρη στην εγγονή της, που πείθει τη γιαγιά της να μας φιλοξενήσει την μία μόνο νύχτα που θα μείνουμε εδώ. Σε ευρύχωρα, καλά σχεδιασμένα στούντιο με ένα κάπως ταγγό κουζινάκι. Εξοπλισμένα με σοφά, όπως όλα τα παλιά καρπαθιώτικα σπίτια: το μισό περίπου μονόχωρο διαμέρισμα είναι ένας υπερυψωμένος χώρος όπου διανυκτέρευε ολόκληρη η οικογένεια. Από κάτω αποθηκεύονταν τρόφιμα. Στα νεόδμητα καταλύματά μας ο σοφάς αποτελεί μόνο ένα λαογραφικό στοιχείο.

Ορισμένες οικογένειες του νησιού έχουν διατηρήσει τα παραδοσιακά δωμάτια ως εκθεσιακό χώρο που τον δείχνουν ευχαρίστως στους ξένους, συμπεριλαμβανομένων όλων των βιοτεχνικών καλλιτεχνημάτων και των φωτογραφιών των αγαπημένων συγγενών και προγόνων τους. Λίγοι ωστόσο εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον σοφά.

Το βράδυ απολαμβάνουμε στην βεράντα του καταλύματός μας ένα κλασικό, όμορφο μέχρι κιτς ηλιοβασίλεμα πάνω από το πέλαγος, προτού δειπνήσουμε πολύ νόστιμα στη μόνη ταβέρνα της πλατείας που είναι ανοιχτή, το «ΤάκαΤάκα Μαμ».

5η ημέρα
7 Μαΐου 2017: Από τους Μενετές στη Βωλάδα

Μετά το πρωινό στην ταράτσα του σπιτιού –με θέα τη θάλασσα και υπόκρουση τον παφλασμό των κυμάτων– επιτρέπουμε στον εαυτό μας μια πολυτέλεια και επιστρέφουμε στους Μενετές με αγοραίο που φωνάξαμε. Ως το παρεκκλήσι όπου κάναμε χθες στάση. Ήταν μια καλή απόφαση, γιατί η σημερινή διαδρομή είναι κουραστική. Περνάμε από τον οικισμό Σταυρί και την εκτεταμένη και δύσοσμη χωματερή του νησιού και ανεβαίνουμε στο κοκκινόχρωμο ύψωμα Τρούλος (υψόμετρο 606 μέτρα), για να κατεβούμε –χωρίς να διακρίνουμε κάποιο μονοπάτι– σε ελαφρά ολισθηρό έδαφος απότομα προς τα κάτω και να πάρουμε πάλι την ανιούσα για τον Όθο και τη Βωλάδα.

Παντού στο τοπίο διακρίνουμε χρωματιστές κηλίδες. Είναι πλαστικές σακούλες σε όλα τα χρώματα της ίριδας. Οι άνεμοι του νησιού τις απλώνουν σε μεγάλη έκταση. Μεγάλα σμήνη γλάρων και κοράκων ψάχνουν για βρώσιμα υπολείμματα και επιτείνουν το θλιβερό περιβαλλοντικό πρόβλημα. Θα ήταν ευχής έργο να υπάρξουν αισθητές ή ορατές προσπάθειες για την αποφυγή δημιουργίας σκουπιδιών.

Κάνουμε στάση λίγο κάτω από την κορυφή του Τρούλου, το σημείο αυτό είναι απερίγραπτα όμορφο. Το τοπίο κάτω μας είναι όλο γεωλογικές δίπλες. Στον αέρα παίζουν τα κοράκια. Αιωρούνται ακριβώς μπροστά μας, κράζοντας τους χαρακτηριστικά μονότονους και σύντομους ήχους τους. Την επόμενη στιγμή όμως διπλώνουν τα φτερά τους και βυθίζονται με πιρουέτες στο χάος, αφήνοντας ήχους απόλυτης ευχαρίστησης. Αυτό είναι υπέρτατη ευτυχία! Έλλειψη βαρύτητας εδώ και τώρα! Είναι απόλαυση και μόνο να τους βλέπεις. Αναπτερωμένοι κι εμείς ανεβαίνουμε κι άλλο, κατεβαίνουμε και ξανανεβαίνουμε μέχρι τον Όθο. Εκεί κάνουμε διάλειμμα στον κεντρικό δρόμο σε μια από τις δυο αντικριστές ταβέρνες. Στην υπόλοιπη διαδρομή προς τη Βωλάδα δεν συναντάμε αξιόλογη κίνηση αυτοκινήτων.

Στόχος μας είναι πρώτα η «Villa Volada», όπου είχαμε κλείσει δωμάτια την προηγούμενη ημέρα μέσω της booking.com. Το κάναμε αυθόρμητα για να έχουμε την ησυχία μας. Αλλά περιμένουμε μάταια τον σπιτονοικοκύρη. Το πανέμορφο σπίτι στη μέση του χωριού βρίσκεται σε μακάριο λήθαργο. Στην αυλή ευωδιάζουν οι λεμονιές. Τα παραθυρόφυλλα είναι όμως κλειστά. Ακυρώνουμε την κράτηση.

Αντ΄ αυτού διανυκτερεύουμε στη συμπαθή Κωνσταντίνα, μια στοχαστική νέα γυναίκα με κριτική ματιά στο νησί της. Που θα ήθελε να αλλάξουν ορισμένα πράγματα. Όπως τα σκουπίδια. Πράσινος τουρισμός… Μας ζητά να γράψουμε στο βιβλίο επισκεπτών τις θετικές και τις αρνητικές εντυπώσεις μας. Τα σχόλιά μας είναι επιχειρήματα που θα προβάλει στη διοίκηση του νησιού. Για να γίνουν βελτιώσεις. Την συνοδεύουν οι ελπίδες μας.

Το κατάλυμα ονομάζεται «Volada View», όνομα και πράμα. Η βεράντα μας προσφέρει μια υπέροχη θέα του οικισμού και των βουνών στο φόντο.

Για βραδινό καταλήγουμε στον Αντώνη. Ο κυρίως χώρος και η σέρα ανδροκρατούνται. Όλοι τους είναι μεταξύ 50 και 80 ετών. Παίζουν χαρτιά. Πίνουν και καπνίζουν. Πρώτη φορά βλέπω στην Κάρπαθο άνδρες να κοιτάζουν απόλυτα προσηλωμένοι την οθόνη του κινητού ή του τάμπλετ τους.

Κανείς δεν ενοχλείται από εμάς αλλά ούτε και ενδιαφέρεται. Απλά είμαστε παρόντες και τρώμε κοκκινιστές γαρίδες με σκόρδο. Μια νοστιμότατη νησιώτικη σπεσιαλιτέ. Από παρανόηση μας φέρνουν 4 μερίδες.

Γενικά το φαγητό στην Κάρπαθο είναι πολύ νόστιμο. Τα χόρτα έχουν τελείως άλλη γεύση από ό,τι στην Πελοπόννησο, όπου χρησιμοποιούν πολύ σπανάκι και σέσκουλα. Εδώ βάζουν άγριο κιχώριο και φύλλα άλλων φυτών που μου είναι άγνωστα. Το χόρτα εδώ έχουν μια κάπως στυφή αλλά και πολύ ιδιαίτερη νότα.

Πάμπολλες φορές έχω δει ώριμες αγκινάρες στα χωράφια όταν κάνω διακοπές στην Ελλάδα τον Μάιο. Δεν τις έχω γευτεί ποτέ σε ταβέρνα. Αυτή τη φορά όμως μπορώ να τις απολαύσω πολλές φορές. Ως ομελέτα. Βραστές με πατάτες. Με αυγολέμονο ή απλά ως σαλάτα. Στην τοπική κουζίνα χρησιμοποιούν μόνο τη βάση της αγκινάρας και όχι τα φύλλα της.

Τα ντολμαδάκια –με ρύζι ή και με κιμά– στην Κάρπαθο τυλίγονται σε μικρά, συμπαγή τρίγωνα. Είναι νοστιμότατα. Άλλο τοπικό ορεκτικό είναι η φάβα από κίτρινο αρακά.

Εξαιρετικές είναι εδώ οι –ανάλογα με τα συστατικά– ποικιλόχρωμες χωριάτικες. Δεν έχουν μόνο αγγούρι, ντομάτα, κρεμμύδι, ελιές και φέτα. Αλλά επίσης κόκκινο και λευκό λάχανο, άγριο κιχώριο, καρότο, κάπαρη και συχνά ένα σπιτικό, φρέσκο ​​κατσικίσιο τυρί, ένα μανούρι. Πολύ πιο νόστιμο από αυτό που πουλιέται ως μανούρι στη Γερμανία.

Στο βορρά του νησιού, στο Διαφάνι και την Όλυμπο, συναντάμε ακόμη πολλούς δημόσιους, χτιστούς φούρνους. Κάθε οικογένεια ψήνει το δικό της είδος ψωμιού. Σκούρο σικαλόψωμο. Σταρένιο ψωμί ολικής άλεσης. Με καρυκεύματα. Όλα τους πεντανόστιμα. Η πρόθεσή μου να αποφύγω τη γλουτένη, πάει περιστασιακά περίπατο…

6η ημέρα
8 Μαΐου 2017: Από τη Βωλάδα στο οροπέδιο του Λάστου

Η διαδρομή που θέλουμε να κάνουμε σήμερα δεν φαίνεται να είναι δύσκολη, τουλάχιστον στον χάρτη μας. Η Βωλάδα βρίσκεται σε υψόμετρο 500 μέτρων, η κορυφή του όρους Λάστος στα 700 μέτρα περίπου. Έχω την εντύπωση ότι ακολουθούμε την κίτρινη διαδρομή του χάρτη της «Ανάβασης», που περνά ανατολικά από την κορυφή του Κόλλα. Αργότερα συνειδητοποιώ ότι ανεβαίνουμε το μονοπάτι πεζοπορίας KA 12. Με την υποστήριξη δεδομένων gps. Αυτό όμως που δεν γνωρίζουμε είναι ότι πριν από μερικά χρόνια έγινε κατολίσθηση μεγάλου τμήματος της πλαγιάς. Το μονοπάτι κατεβαίνει απότομα και έχει σάρες. Και σα να μην έφτανε αυτό, πρέπει να διαβούμε ένα πέρασμα χωρίς στηθαίο – και επιπλέον μια προεξοχή βράχου. Τα νεύρα μας! Βοήθεια προσανατολισμού προσφέρει συνήθως ο ανοικτός αγωγός του νερού.

Για περίπου 3 χιλιόμετρα –ως τον ναό του Αγ. Νικολάου– κάνουμε περίπου δυόμισι ώρες. Με το που φτάνουμε ανάβουμε κερί, ευγνωμονούντες που δεν γκρεμιστήκαμε αλλά φτάσαμε ζωντανοί. Θα έπρεπε να μας είχε βάλει σε υποψίες το ότι το μονοπάτι KA 12 δεν υπήρχε στον χάρτη πεζοπορίας και ούτε αναφέρεται στον ταξιδιωτικό οδηγό, όπου όλες οι διαδρομές περιγράφονται λεπτομερώς.

Στερνή μου γνώση: αν ήμασταν μόνο δυο, θα ήμασταν πιο προσεκτικοί. Όντας όμως τέσσερις νιώθαμε άρρητα υποχρεωμένοι να μην εγκαταλείψουμε γρήγορα την προσπάθειά μας. Όταν τελικά θα προτιμούσαμε να γυρίσουμε πίσω, είχαμε ήδη περάσει από πολυάριθμα επικίνδυνα σημεία. Η ελπίδα ότι είχαμε αφήσει πίσω μας το πιο επικίνδυνο κομμάτι του δρόμου, μας έκανε να συνεχίσουμε…

Αυτή η διαδρομή είναι επομένως μόνο για τους άφοβους που αναζητούν την περιπέτεια και δεν πάσχουν από υψοφοβία. Την επόμενη φορά θα επέλεγα τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο προς το οροπέδιο του Λάστου που περνά την κορυφή του Κόλλα από τα δυτικά.

Το χαλαρό υπόλοιπο του δρόμου από τον ναό του Αγ. Νικολάου μέχρι την ταβέρνα «Καλή Λίμνη» περνά από μια πλαγιά, εν μέρει μέσα από συστάδες δέντρων μέχρι το βραχώδες-καρστικό οροπέδιο. Είναι αργά το απόγευμα και ανυπομονούμε να συναντήσουμε όχι μόνο τον Θανάση αλλά και τη γυναίκα του. Παρόλο που ερχόμαστε απροειδοποίητα, μας περιμένουν και σερβίρουν καφέ και τσίπουρο από στέμφυλα, που χαϊδεύει απαλά τον ουρανίσκο μας. Ίσως η Κωνσταντίνα, η σπιτονοικοκυρά μας στη Βωλάδα, να είχε δώσει σήμα. Τι ωραία που μπορούμε να διανυκτερεύσουμε εδώ και να ξεκουράσουμε τα ταλαιπωρημένα μας κοκαλάκια. Έχουμε δύο πολύ απλά δωμάτια σε έναν μεταποιημένο στάβλο. Ο Θανάσης είναι κουρασμένος από νωρίς. Η γυναίκα του θα οδηγήσει το αυτοκίνητο στον γυρισμό. Έτσι, μετά το νόστιμο βραδινό πάμε πολύ γρήγορα στα κρεβάτια μας. Απολαμβάνουμε σιωπή και σκοτάδι που είναι απόλυτα. Μας λείπει μόνο το φωτεινό φεγγάρι και ο θεαματικός νυκτερινός ουρανός. Γιατί κατ΄ εξαίρεση έχει συννεφιά.

7η ημέρα
9 Μαΐου 2017: Από το οροπέδιο του Λάστου μέσα από το φαράγγι του Φλασκιά στην παραλία Άδεια

Από εδώ θα μπορούσαμε να κάνουμε και άλλες πεζοπορίες, όπως για παράδειγμα προς την κορυφή Καλή Λίμνη (στα 1215 μέτρα) ή να συνεχίσουμε προς βορρά σε ένα παλιό μονοπάτι προς τα Σπόα. Αποφασίζουμε να διασχίσουμε το φαράγγι προς τη δυτική ακτή, την παραλία Άδεια. Όπως περιγράφεται στον MM. Η διαδρομή είναι πράγματι μια ξεχωριστή εμπειρία.

Στην αρχή της καλό είναι να μην σε πιάνει ίλιγγος. Η διαδρομή κατεβαίνει απότομα προς τα κάτω σε μερικά σημεία. Δεν είναι να απορείς, γιατί ως τη θάλασσα η υψομετρική διαφορά είναι περίπου 700 μέτρα. Η ομορφιά της θέας σου κόβει την ανάσα. Από νωρίς βλέπουμε από μακριά τον προορισμό μας. Διάσπαρτοι θάμνοι άρκευθου. Τα πεύκα ευωδιάζουν. Πατάμε πάνω στο μαλακό στρώμα των βελονών τους. Περνάμε από ένα ορμητικό ρέμα. Οι πικροδάφνες είναι ανθισμένες. Λίγο πριν φτάσουμε κάτω συναντάμε δυο Πολωνούς ορειβάτες που κατασκευάζουν αναρριχητικά περάσματα. Μια γιγαντιαία προεξοχή βράχου μου φέρνει ζάλη… Το νησί προσφέρει σίγουρα μερικά hotspots για τους λάτρεις της αναρρίχησης.

Και σήμερα φτάνουμε απογευματάκι στον προορισμό μας. Για κατάλυμα επιλέγουμε τα «Kathy’s Studios». Ήδη απ΄ έξω είναι πολύ ελκυστικό. Στον κήπο υπάρχουν διάσπαρτες ξαπλώστρες και καθίσματα. Πολύχρωμα μαξιλάρια. Ρίχνουμε μια ματιά στον όλο χώρο και στα ανοιχτά δωμάτια. Δεν συναντάμε κανέναν. Τηλεφωνούμε στην Κάθυ, την ιδιοκτήτρια, που μας κατατοπίζει. Ο μάγειρας θα έρθει αργότερα. Μέχρι τότε θα πάμε στη γειτονική «Ταβέρνα της Ευδοξίας» για να ανακτήσουμε λίγο δυνάμεις. Υπέροχα. Η θάλασσα είναι τρικυμισμένη και τα κύματα σκάνε στην ακτή. Δεν με τραβάει για κολύμπι. Στο νερό βάζω μόνο τα πόδια μου. Είναι μια ιδιαίτερη ευχαρίστηση μετά την πεζοπορία.

Όταν επιστρέφουμε στα στούντιο έχουν καταφτάσει ο Άλεξ, ο Ρουμάνος μάγειρας, και η Αλίσια, η Περουβιανή του γυναίκα. Υποστηρίζουν τη Νορβηγίδα Κάθυ που ανέλαβε τις εγκαταστάσεις πριν από τρία χρόνια. Τα μεγάλα, καλαίσθητα διακοσμημένα δωμάτιά μας είναι στον επάνω όροφο, με κουνουπιέρες πάνω από τα κρεβάτια. Παρόλο που δεν υπάρχουν πολλά κουνούπια τον Μάιο – αλλά ως γνωστόν αρκεί και ένα μόνο για να σε αφήσει άυπνο όλη νύχτα. Η θέα της θάλασσας και ο παφλασμός των κυμάτων είναι δωρεάν.

Η ατμόσφαιρα στην Άδεια είναι ειρηνική και φιλική. Η Κάθυ οργανώνει μαθήματα γιόγκα. Όταν τα στούντιό της είναι γεμάτα, υπάρχουν καταλύματα στο «Pine-Tree» και στην Ευδοξία.

Το βράδυ ο Άλεξ μας προσφέρει ένα εξαίσιο φυτικό φαγητό. Αυτός και η Αλίσια στο τέλος της σεζόν θα φύγουν από εδώ. Για το κοινό τους μέλλον σχεδιάζουν την ίδρυση ενός πνευματικού κέντρου κάπου μεταξύ Ρουμανίας και Περού. Μήπως σκοπεύουν όμως να επιστρέψουν στην Άδεια του χρόνου; Η Κάθυ και οι καλεσμένοι της πολύ θα το εύχονταν καθώς το πρωινό είναι εκπληκτικά νόστιμο. Εξαιρετικό πόριτζ φρούτων με καρυδάτη γεύση και ομελέτα με ρεβίθια και λαχανικά.

8η ημέρα
10 Μαΐου 2017: Από τους Μενετές στο Μεσοχώρι

Μόλις σήμερα συναντάμε την Κάθυ. Μετά το πρωινό ήρθε από τα Πηγάδια, όπου ζει με την οικογένειά της. Μας εξυπηρετεί μεταφέροντάς μας με το αυτοκίνητο στο λιμάνι του Λευκού. Εκεί θα ξεκινήσουμε σήμερα τη διαδρομή μας. Σύμφωνα με τον ΜΜ είναι μια από τις πιο δημοφιλείς τουριστικές εκδρομές στο νησί. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι σήμερα συναντάμε για πρώτη φορά άλλους πεζοπόρους.

Αφήνοντας πίσω μας το ονειρεμένο λιμάνι του Λευκού ανεβαίνουμε τον δρόμο που πλαισιώνεται από εκσκαφείς. Περνάνε τον αγωγό του νερού κάτω από το οδόστρωμα. Σε όλες τις περιηγήσεις μας μάς συνόδευε υπέργεια ένας χοντρός σωλήνας νερού. Χθες, λίγο πριν φτάσουμε στον προορισμό μας, είχε φύγει ένα καπάκι και από το άνοιγμα χυνόταν ένας πίδακας νερού. Καταφέραμε να βιδώσουμε το καπάκι. Ειδάλλως ποιος ξέρει πού θα έλειπε το νερό αυτό…

Σήμερα διασχίζουμε ένα αλλόκοτο καρστικό βραχώδες τοπίο. Πρώτα περνάμε ​​από μια τεράστια σπηλιά, το μέγεθος της οποίας μπορούμε μόνο να μαντέψουμε. Στην περιοχή πρέπει να υπήρχε παλιά ένας οικισμός. Λίγο πιο πέρα ​​βρίσκεται μια ρωμαϊκή δεξαμενή. Μερικά σκαλιά οδηγούν προς τα κάτω. Στο ημίφως, κρυμμένες πίσω από κίονες, διακρίνονται μερικές τοξωτές κόγχες.

Πριν φθάσουμε στο Μεσοχώρι περνάμε από ένα καμένο δάσος. Οι απανθρακωμένοι κορμοί και τα κλαδιά φαντάζουν σαν παράξενα, τρομακτικά πλάσματα. Στο χωριό περνάμε από τα «Acrοpolis Studios». Συναντάμε έναν ηλικιωμένο κύριο. Είναι ο Αντώνης. Μας δείχνει τα δωμάτια. Ένα από αυτά σίγουρα δεν είναι κατοικήσιμο: τα αιθέρια έλαια της ρίγανης που αποθηκεύεται εκεί μας κάνουν σχεδόν να τρεκλίζουμε. Αλλά ευτυχώς υπάρχουν και δυο άλλα διαμερίσματα. Γρήγορα βρίσκεται ανταλλακτικός σωλήνας φθορίου για το ελαττωματικό φως σε ένα από τα λουτρά. Τα δωμάτια είναι ιδιαίτερα καθαρά και τακτοποιημένα: αυτό είναι το έργο της Καλλιόπης, της σπιτονοικοκυράς. Για τα καλωσορίσματα μας προσφέρουν καφέ. Πίνουμε από φλιτζάνια με σχέδια κόμικς στα ιταλικά. Ο Αντώνης προς τέρψη μας μάς λέει τα λίγα ιταλικά που ξέρει. Καθόμαστε σε μια ευχάριστα σκιερή και δροσερή κουζίνα, με φωτογραφίες στον τοίχο. Ο Αντώνης σε νεαρή ηλικία. Τα παιδιά και τα παιδιά των παιδιών του ζευγαριού. Η ευγένεια των δύο και το γέλιο της Καλλιόπης είναι εκπληκτικά. Αργότερα μας συνοδεύει στο χωριό και μας δείχνει το καθιστικό-μουσείο της οικογένειας στο πατρικό της. Εκεί μεγάλωσε. Στους τοίχους είναι οι φωτογραφίες προγόνων και συγγενών της. Παντού κεντήματα και πλεκτά. Μαντήλια. Διακοσμημένη κεραμική. Ωστόσο δεν είναι να μένεις εκεί. Στο σπίτι φτάνεις μόνο με τα πόδια. Τον Αντώνη όμως δεν τον σηκώνουν πια.

Χάρη στους φιλικούς και ευχάριστους σπιτονοικοκύρηδές μας αισθανόμαστε μέσα σε λίγες μόνο ώρες οικεία στο Μεσοχώρι. Μπροστά στο κέντρο «Τραμουντάνα» μας πλησιάζει η πολωνικής καταγωγής ιδιοκτήτριά του και μας ρωτάει αν θέλουμε να δούμε την εκκλησία της Παναγίας. Μα και βέβαια! Μας συνοδεύει και ξεκλειδώνει την πόρτα. Πράγματι αξίζει. Κυρίως λόγω ορισμένων τοιχογραφιών που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Κάτω από την εκκλησία υπάρχουν τρεις πηγές. Περνώντας από το νεκροταφείο επισκεπτόμαστε και το παρεκκλήσι της Αγίας Σοφίας. Σε περίοπτη θέση είναι λουσμένο στο ζεστό βραδινό φως. Στην επιστροφή παίρνουμε ένα ποτό στην «Τραμουντάνα».

Τρώμε βραδινό στο «Στέκι», λίγα μόνο σπίτια πέρα από τη διαμονή μας. Στο μπαλκόνι απολαμβάνουμε πάλι ένα όμορφο ηλιοβασίλεμα. Μια ομάδα ηλικιωμένων Γάλλων πεζοπόρων δίνει ζωντάνια στη βραδιά.

Αρχικά είχαμε προγραμματίσει να κινηθούμε σήμερα από τον Λευκό στα Σπόα. Αλλά εκεί δεν υπάρχει η δυνατότητα διανυκτέρευσης. Με ένα τηλεφώνημα που είχαμε κάνει το προηγούμενο βράδυ επιβεβαιώσαμε την πληροφορία στον MM: τα δωμάτια της Ανθούλας δεν διατίθενται προς ενοικίαση. Εναλλακτικές λύσεις δεν υπάρχουν.

Αλλά είμαστε τυχεροί γιατί μπορούμε να μείνουμε στην Καλλιόπη και τον Αντώνη.

9η ημέρα
11 Μαΐου 2017: Από τα Αγνάντια στην Όλυμπο (περίπου 10 χλμ.)

Το πρωί η Καλλιόπη φροντίζει να μας μεταφέρει ένα ΙΧ. Ο Ντίνος, ξαδέλφός της και ταβερνιάρης στο «Στέκι», μας πάει, μετά το πρωινό που παίρνουμε εκεί, από έναν δρόμο που ασφαλτοστρώθηκε μόλις το 2012 μέχρι τη διασταύρωση που βρίσκεται 7 χιλιόμετρα βόρεια από τα Σπόα. Η διαδρομή μάς κόβει την ανάσα με τη θέα της – αλλά και με τις άπειρες στροφές της.

Με το ΙΧ του Νίκου κόβουμε δρόμο και περιορίζουμε κάπως τη σημερινή μας διαδρομή. Έτσι, έχουμε την τύχη να γνωρίσουμε την Ευγενία και τη μητέρα της Σοφία με το τεράστιο κοπάδι τους από κατσίκια. Στο Αργόνι. Μας προσκαλούν να παρακολουθήσουμε το άρμεγμα. Το πιστό τσοπανόσκυλο ηρεμεί γρήγορα και αποτραβιέται πάλι στη σκιά. Ένα ορφανό κατσικάκι εκμεταλλεύεται την απουσία του και παίζει με όλους μας κουτουλιές. Ζητά θαλπωρή και απολαμβάνει τα χάδια μας. Κι εμείς νοιώθουμε τουλάχιστον τόση ευχαρίστηση όση και το κατσικάκι.

Μετά από λίγο αντιλαμβανόμαστε το πόσο σωματικά απαιτητική είναι η δουλειά αυτή. Το άρμεγμα 50 κατσικιών κάθε μέρα. Με το χέρι. Αλλά οι δύο γυναίκες είναι δικαιολογημένα υπερήφανες για τα προϊόντα υψηλής ποιότητας που παράγουν και σερβίρουν στους επισκέπτες του εστιατόριου «Δροσιά» στην Όλυμπο. Αλλά και η αδελφή της Ευγενίας, η Γεωργία, προσφέρει τα προϊόντα αυτά στο δικό της κέντρο «Ζέφυρος». Και τις δυο βραδιές της παραμονής μας στην Όλυμπο θα τις περάσουμε στην ταράτσα της Γεωργίας απολαμβάνοντας το ηλιοβασίλεμα.

Τώρα ανακαλύπτουμε (αλλά θα μπορούσαμε να το έχουμε διαβάσει και στον ΜΜ) ότι στο Αργόνι θα είχαμε τη δυνατότητα –έχοντας κλείσει το κατάλυμα– να μείνουμε στην Ευγενία οργανώνοντας διαφορετικά το πρόγραμμά μας. Αλλά η προοπτική να περάσουμε δύο νύχτες στην Όλυμπο μου αρέσει εξίσου.

Την ίδια μέρα συναντάμε δύο άλλους πεζοπόρους με τον ίδιο προορισμό με εμάς. Ένα παλιό, εν μέρει πλακόστρωτο μονοπάτι ανεβοκατεβαίνει. Κάποτε συνεχίζει σχεδόν οριζόντια και κατευθύνεται δυτικά κατά μήκος του βόρειου Προφήτη Ηλία (στην Κάρπαθο υπάρχουν συνολικά τρεις ομώνυμες κορυφές!). Το τέλος της διαδρομής είναι πάλι ταραχώδες για όσους τους πιάνει ίλιγγος. Ακριβώς έξω από το χωριό περνά ένα στενό μονοπάτι πάνω από μια απότομη σάρα. Αργότερα ανασαίνω έχοντας πάλι στέρεο έδαφος κάτω από τα πόδια μου – και χαίρομαι προκαταβολικά για τον καφέ που θα πιούμε σε λίγο. Η ανησυχία με κυριεύει ωστόσο πάλι όταν βλέπω σε τι απόκρημνα σημεία είναι χτισμένα ορισμένα σπίτια του χωριού. Αυτό δηλώνει αδιαμφισβήτητα την εμπιστοσύνη στη θεία πρόνοια.

10η ημέρα
12 Μαΐου 2017: Μια μέρα στην Όλυμπο

Μπαίνουμε στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Είναι το σαλόνι του χωριού, εδώ κάθεται μια μεγάλη παρέα – μια κοινότητα ανθρώπων. Μια ηλικιωμένη επιμένει να μείνουμε για καφέ. Όμως, ιδρωμένοι και κουρασμένοι όπως είμαστε, την ευχαριστούμε και αποχωρούμε και συνεχίζουμε τον δρόμο μας. Καταλήγουμε αυτόματα σε μια μικρή και χαριτωμένη τραπεζοειδή πλατεία κοντά στην κεντρική εκκλησία. Δύο ταβέρνες και ένα καφενείο είναι ανοιχτά. Τώρα είμαστε μέρος μιας κινηματογραφικής σκηνής: Μια γυναίκα έρχεται προς το μέρος μας. Στο κεφάλι της ισορροπεί ένα καλάθι με φρεσκοψημένα σουσαμένια κουλούρια. Αμέσως μας φιλεύει μερικά. Είναι ακόμη ζεστά. Έρχονται φρέσκα από έναν από τους κοινοτικούς φούρνους.

Σύντομα βρίσκουμε ένα κατάλυμα στον ξενώνα «Αφροδίτη», κτισμένο στην πλαγιά της δυτικής ακτής. Ανήκει στην οικογένεια του Νίκου Φιλιππάκη. Δύο κάπως φθαρμένα στούντιο με υπέροχη πανοραμική θέα. Απόλυτη ησυχία. Ιδιαίτερα πετυχημένα είναι δυο γυμνά που κρέμονται στα δωμάτιά μας, σχεδιασμένα με κάρβουνο. Ένα αντρικό και ένα γυναικείο. Μαθαίνουμε αργότερα ότι τα έχει φιλοτεχνήσει ο ίδιος ο Νίκος. Σε νεαρή ηλικία σπούδασε καλές τέχνες στις ΗΠΑ – μέχρι που τα εγκατέλειψε και επέστρεψε στην Όλυμπο για να παντρευτεί τη γυναίκα που του είχε διαλέξει η μητέρα του. Έτσι γράφει ο ταξιδιωτικός οδηγός MM. Αντ΄ αυτού ασχολείται τώρα με τη φωτογραφία. Όπως ο πατέρας του, ο οποίος ως φωτογράφος απαθανάτισε με την τέχνη του τους ανθρώπους του νησιού και τις δραστηριότητές τους. Ένα βράδυ μετά το φαγητό ο Νίκος μας δείχνει ένα πραγματικά αξιόλογο φωτογραφικό άλμπουμ. Το βιβλίο περιέχει λαμπρά ιστορικά τεκμήρια. Απαθανατισμένα από τον πατέρα του σε φωτογραφικό χαρτί. Ο Φίλιππος Φιλιππάκης είναι για την Κάρπαθο ό,τι ο Άουγκουστ Σάντερ για τη Γερμανία (1876 – 1964, ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους τεκμηρίωσης των ανθρώπων της εποχής του). Αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί εκδότης.

Για το πρωινό –που συμπεριλαμβάνεται στην τιμή της διανυκτέρευσης– πάμε 100 μέτρα πιο πέρα στο κέντρο των σπιτονοικοκύρηδών μας, τον «Παρθενώνα». Το πρώτο πρωί κάνει πολύ κρύο και μένουμε μέσα. Το δεύτερο όμως απολαμβάνουμε από την ταράτσα την θέα του οικισμού, της γύρω περιοχής και την εξυπηρέτηση της γυναίκας και της πεθεράς του Νίκου.

Η παραμονή μας στο νησί τελειώνει. Πολύ κρίμα. Η Όλυμπος προσφέρεται ως αφετηρία για πολλές πεζοπορίες. Αυτό είναι σίγουρα ένας λόγος να ξανάρθουμε.

Τα γόνατά μου όμως επιζητούν λίγη ανάπαυση μετά από όλες αυτές τις υψομετρικές διαφορές που διανύσαμε. Επιπλέον, είναι πολύ ωραία μια χαλαρή βόλτα στο δαιδαλώδες χωριό, το οποίο εκτείνεται δύριχτα ανατολικά και δυτικά μιας κορυφογραμμής. Ανακαλύπτουμε πολλά κρυμμένα παρεκκλήσια. Τα ιδιωτικά εκκλησάκια των οικογενειών του τόπου.

Επισκεπτόμαστε τον μοναδικό υποδηματοποιό της Ολύμπου, τον Γιάννη Πρέαρη, και μαθαίνουμε ότι δεν έχει κάποιον να τον διαδεχτεί. Είναι ο τελευταίος τσαγκάρης του είδους του εδώ. Τι θα απογίνει η τοπική ενδυμασία που εξακολουθεί να φοριέται πολύ; Σε μεγάλες γιορτές και στα πανηγύρια επιβάλλεται η στολή να συμπληρώνεται με κατά παραγγελία στιβάνια (μπότες) από αιγόδερμα. Ο Γιάννης κατασκευάζει επίσης πανέμορφες τσάντες, πορτοφόλια, ζώνες. Είναι μια καλή πηγή εισοδήματος. Τα προϊόντα αυτά τα αγοράζουν χωρίς μεγάλη σκέψη οι τουρίστες, όχι όμως τα χειροποίητα παπούτσια.

Ρίχνουμε μια ματιά σε ένα σιδηρουργείο, που σήμερα είναι περισσότερο μουσείο παρά εργαστήρι. Πολύ ζωντανή συνεχίζει να είναι η παράδοση του ψησίματος στους δημόσιους φούρνους που ανέφερα παραπάνω. Και οι διάφορες σπιτικές χειροτεχνίες βέβαια όπως ράψιμο, κέντημα και πλέξιμο. Στον κεντρικό δρόμο υπάρχουν μερικά καταστήματα με σουβενίρ, όπου προσφέρονται τοπικά προϊόντα, όπως οι παραδοσιακές μαντήλες. Στο άψε σβήσε μας φοράνε από μία. Η μία είναι λευκή, που σημαίνει ότι αυτή που την φοράει είναι ακόμη «ελεύθερη». Η άλλη είναι μαύρη, χαρακτηριστικό ένδυμα της παντρεμένης γυναίκας. Οι μαντήλες είναι κεντημένες πολύχρωμα. Στις άκρες κρέμονται ιριδίζουσες χάντρες.

Την ημέρα η Όλυμπος είναι σχεδόν έρημη. Με την ησυχία μας μπορούμε να εξερευνήσουμε το σαλόνι-μουσείο του λαϊκού καλλιτέχνη Βασίλη Ν. Χατζηβασίλη (1918 – 2005), η κόρη του οποίου μας παρουσιάζει τα εκτιθέμενα έργα. Στα ελληνικά, που σημαίνει ότι υποθέτουμε περισσότερα απ΄ ό,τι πραγματικά καταλαβαίνουμε. Αλλά πολλά πράγματα είναι αυτονόητα. Μυθολογικά. Χριστιανικά. Λαϊκά ήθη και έθιμα. Ο Χατζηβασίλης αντλεί από παντού στοιχεία για τους πίνακές του, τα πολύχρωμα ανάγλυφά του και τα περίτεχνα διακοσμημένα κάγκελα των μπαλκονιών. Τέτοια υπάρχουν στην Όλυμπο αλλά και στο Διαφάνι, τον τελευταίο προορισμό της πεζοπορίας μας.

Στην είσοδο της Ολύμπου από το άλλο της άκρο, το δυτικό, όπου τελειώνει η δημοσιά, μπορείς να φανταστείς τον συνωστισμό του καλοκαιριού. Ένα εστιατόριο σχεδόν δίπλα στο άλλο, που και που μόνο ανάμεσά τους κάποια βιοτεχνία. Περνάμε σχεδόν με τύψεις μπροστά από τα πολυάριθμα ανοιχτά μεν αλλά άδεια κέντρα. Αλλά δεν μπορούμε να φάμε σε όλα.

Το μοναδικό μικρό μάρκετ του χωριού έχει μια μόνο μικρή επιλογή ειδών που τα πουλά μια αμίλητη κυρία που δίνει την εντύπωση πονεμένου και μοναχικού ανθρώπου. Ίσως να μπήκαμε σε ακατάλληλη στιγμή στο κατάστημα. Σχεδόν τα πάντα έρχονται από την ηπειρωτική Ελλάδα. Αρχικά, όταν ήμασταν στα Πηγάδια, δεν υπήρχαν γιαούρτια. Μερικές φορές λοιπόν υπάρχουν ελλείψεις.

Παλιά φαίνεται να υπήρχαν στην Όλυμπο περισσότεροι ανεμόμυλοι απ’ ότι σπίτια. Αυτή την εντύπωση έχουμε. Υπάρχουν αμέτρητοι ερειπωμένοι μύλοι. Δύο απ΄ αυτούς έχουν ανακαινιστεί και λειτουργούν πάλι.

11η ημέρα
13 Μαΐου 2017: Από την Όλυμπο μέσω Αυλώνας στο Διαφάνι

Η τελευταία ημέρα της πεζοπορίας μας είναι υπερβολικά ζεστή. Η θερμοκρασία των τελευταίων 10 ημερών έχει φτάσει σχεδόν σε καλοκαιρινά επίπεδα. Είναι λοιπόν πολύ ευχάριστο που το παλιό καλντερίμι που μας πάει στο Διαφάνι περνά από ένα πευκοδάσος.

Στα ενδιάμεσα κάνουμε μια στάση στην Αυλώνα. Δεν πεινάμε ακόμη, αλλά σίγουρα διψάμε. Και η ειδυλλιακή ταβέρνα στην άκρη του μονοπατιού είναι πολύ δελεαστική.

Γύρω από τον σημερινό οικισμό Αυλώνα είχαν παλιά οι Ολυμπίτες τα χωράφια τους. Εκεί φύτρωναν τα σιτηρά που αλέθονταν στους τοπικούς μύλους. Σήμερα, πολλά από τα χωράφια των δημητριακών είναι χέρσα. Καλλιεργούνται όμως λαχανικά κι αμπέλια.

Στο Διαφάνι βρίσκουμε γρήγορα ένα όμορφο μέρος να μείνουμε. Στο ξενοδοχείο «Μαϊστράλι». Βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο κύμα και πίσω από τη βρύση Χατζηβασίλη, που όταν φτάνουμε την καθαρίζουν. Κατόπιν το γλυκό της νερό αφρίζει σαν τη θάλασσα από τα απορρυπαντικά.

Είναι ήσυχα εδώ. Το βράδυ καθόμαστε με καμιά δεκαριά άλλους τουρίστες στο εστιατόριο «Corali», τρώμε πολύ καλά και έχουμε την τύχη ο Μιχάλης, ο ταβερνιάρης, να παίξει την λύρα του. Κάποιος τον ακομπανιάρει με την κιθάρα. Τραγουδούν αρχαϊκά μελαγχολικές μελωδίας σε αρμονικό μινόρε, ένθερμα τους συνοδεύει μερικές φορές μια Ελληνίδα τουρίστρια. Μεταξύ των θαμώνων είναι και ο Νίκος «ο πολύτεχνος», όπως τον ονομάζει ο ΜΜ. Σε λίγο ξεσηκώνει τον κόσμο να χορέψει. Έχει ένα πρακτορείο ταξιδίων, όπου και τον επισκεπτόμαστε. Αγοράζουμε τα εισιτήρια για το πλοίο που θα μας πάει το επόμενο πρωί στα Πηγάδια.

Είναι αργά. Το κέφι που επικρατεί δεν μας αφήνει να φύγουμε. Οι μουσικοί έχουν αντοχές. Παίζουν σε έκσταση. Το τραγούδι τους μας νανουρίζει. Ο ήχος φτάνει ως τα κρεβάτια μας.

12η ημέρα
14 Μαΐου 2017: Από το Διαφάνι στα Πηγάδια

Το πλοίο, η Πρέβελη, είναι να φύγει στις 7:30 το πρωί. Έρχεται από τη Ρόδο και συνεχίζει για Κρήτη και Πειραιά. Θα καθυστερήσει, το μαθαίνουμε κι αυτό στο γραφείο του Νίκου. Έτσι μας μένει ακόμη λίγη ώρα για έναν καφέ, που μας τον σερβίρει η Άννα στο καφενείο της, το «Ακταίο». Πριν από δύο χρόνια στην Πελοπόννησο είχαμε γνωρίσει μιαν άλλη ηλικιωμένη κυρία γύρω στα ογδόντα που κράταγε μόνη της ένα καφενείο. Κι εδώ ο σύζυγος έχει πεθάνει. Το εσωτερικό του κέντρου είναι σαν μουσείο. Κάτι ανάλογο είχαμε δει στην Όλυμπο στο καφενείο «Τσαμπούνα». Τι θα γίνει με όλα αυτά τα ιστορικά τόσο σημαντικά και αισθητικά υπέροχα «ιδρύματα», όταν εγκαταλείψουν οι γυναίκες αυτές τα εγκόσμια; Ευχής έργο θα ήταν να βρεθούν νέοι άνθρωποι που να διατηρήσουν αυτά τα κέντρα συνάντησης και διαλόγου και να συνεχίσουν την παράδοση. Αν μπορούσαν να βγάλουν εκεί τα προς το ζην…

Μιάμιση ώρα αργότερα φτάνουμε στα Πηγάδια. Κλείνει ο κύκλος. Πάμε στο «Cafe Karpathos» για πρωινό. Ένας επισκέπτης μας δίνει την επαγγελματική κάρτα των «Rοses Studios». Κατά τύχη είναι ακριβώς ο ξενώνας, στον οποίο θα θέλαμε να πάμε. Έτσι, μετά το πρωινό, ανηφορίζουμε λίγο στο βουνό και έχουμε για μια τελευταία φορά μεγάλα δωμάτια με θέα τα Πηγάδια και τη θάλασσα. Η ζέστη και η κούραση μας καταβάλλουν και κάνουν το απόγευμά μας νωχελικό.

Το βράδυ κάνουμε βόλτα στον παραλιακό δρόμο, αγοράζουμε εδώ κι εκεί μερικά σουβενίρ. Κουλουράκια. Παστέλι. Και απολαμβάνουμε μια τελευταία φορά την ελληνική κουζίνα, σήμερα στην «Ωραία Κάρπαθο» κοντά στο Λιμενικό. Διαπιστώνουμε ότι μετά τον ερχομό μας στις 3 Μαΐου έχει αυξηθεί σημαντικά η τουριστική κίνηση. Περισσότερη βαβούρα. Περισσότεροι πελάτες στις ταβέρνες. Τώρα αρχίσει η σεζόν.

Ο χρόνος μας εδώ δυστυχώς τελείωσε. Το ελικοφόρο αεροπλάνο μάς περιμένει στα άγρια χαράματα. Μια μοναδική ευκαιρία να δούμε τις διαδρομές που κάναμε από ψηλά. Τα χωριά. Τα βουνά. Τις κοιλάδες. Αναμαλλιασμένα, θεόστραβα, καμπουριασμένα πεύκα. Απότομες πλαγιές. Απαλά ορεινά λιβάδια. Κάνουμε έναν απολογισμό των γνωριμιών μας. Μερικοί ζουν ακόμη πολύ παραδοσιακά, αλλά ταυτόχρονα είναι ανοικτοί και προσηνείς άνθρωποι.

Έχουμε την αίσθηση ότι αποκομίσαμε πλουσιοπάροχα ψυχικά δώρα. Ένα χαμόγελο ικανοποίησης απλώνεται στα πρόσωπά μας. Η θετική του ενέργεια θα μας συνοδεύει για πολύ ακόμη.

Κείμενο: Ντόρις Βίλερ. Μετάφραση: Α. Τσίγκας. Φωτό: Ντόρις Βίλερ. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Ντόρις Βίλερ Weitblickreisen. Περισσότερες φωτογραφίες για την Κάρπαθο θα βρείτε εδώ.

Είμαστε έξι και ξεκινάμε στο Διακοφτό, στη βόρεια ακτή της Πελοποννήσου μεταξύ Κορίνθου και Πάτρας. 12 ημέρες και 180 χιλιόμετρα αργότερα –έχοντας πατήσει μόνο λίγο σε άσφαλτο, περνώντας βουνά και λαγκάδια, υπερνικώντας ανηφόρες και κατηφόρες, κινούμενοι μεταξύ 0 και 1700 μέτρων υψομετρικής διαφοράς– ο χρόνος της πεζοπορίας πέρασε ασύλληπτα γρήγορα.

Οι πρώτες ημέρες είναι ασυνήθιστα ζεστές, ακόμη και σε υψόμετρο χιλίων μέτρων το θερμόμετρο δείχνει 30 βαθμούς. Αργότερα η θερμοκρασία υποχωρεί ευχάριστα. Μόνο το κολατσιό μας στο υψηλότερο σημείο της διαδρομής, στην οροσειρά του Μαίναλου, αναγκαζόμαστε να το συντομεύσουμε λόγω των παγωμένων ανέμων και της θερμοκρασίας που με το ζόρι είναι πάνω από το μηδέν.

Η διαδρομή είναι ευκολόβρετη χάρη στην καλή σήμανση. Όπου κάποια φορά δεν μπορούμε να εντοπίσουμε τα συνήθως πολυάριθμα σήματα, μας βοηθούν οι συντεταγμένες του GPS που παρέχει ο Rolf Roost στην εξαιρετική του ιστοσελίδα. Έτσι η αναζήτηση της διαδρομής δεν μεταβάλλεται σε περιπέτεια. Μπορούμε να χαλαρώσουμε και να αφεθούμε στην πολυμορφία του τοπίου. Να παρατηρήσουμε γοητευμένοι τα λουλούδια. Να εισπνεύσουμε τις έντονες μυρωδιές των αγριοβοτάνων. Να απολαύσουμε πληθωρικά την απεριόριστη θέα. Να δούμε τον κόσμο πανοραμικά αφ’ υψηλού. Σαν να είμαστε εν πτήσει.

Φέτος είμαι ακόμα πιο ανήσυχη απ’ ό,τι την προηγούμενη φορά πριν από δύο χρόνια. Πώς θα μας αντιμετωπίσουν ως Γερμανούς; Η καγκελάριος και ο υπουργός οικονομικών διαδραματίζουν για την ώρα καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης χρέους. Σκιρτώ κάθε φορά που μας ρωτούν από πού είμαστε. Ένα συναίσθημα που ευτυχώς μεταβάλλεται γρήγορα σε ευφορία. Δεν αισθανόμαστε καταφρονημένοι. Η Άνγκελα Μέρκελ και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε σχολιάζονται αυθόρμητα με κάποια ζωηρή παρατήρηση. Αλλά και οι ντόπιοι πολιτικοί δεν μένουν ασχολίαστοι. Κατά τα άλλα η συζήτηση στρέφεται γύρω από την προσωπική κατάσταση του καθενός. Αδιέξοδο. Ψυχική παραίτηση. Ανεργία των νέων. Μετανάστευση. Αυτά είναι τα θέματα.

Μιλάμε κυρίως με όσους μας ταΐζουν και μας κοιμίζουν. Μια πολλαπλή εργασιακή απασχόληση για να τα φέρουν βόλτα δεν είναι σπάνια. Και παρ’ όλ’ αυτά μας αντιμετωπίζουν με πολύ ζεστασιά, γενναιοδωρία, ανοιχτό πνεύμα. Όλα αυτά συνοψίζονται θαυμάσια με την ελληνική λέξη «φιλοξενία» – φίλοι και ξένοι μονιασμένοι. Μας περιποιούνται συνέχεια. Μας φιλεύουν καφέ, μας στρογγυλεύουν τον λογαριασμό στο εστιατόριο, οι μαγαζάτορες έρχονται για κουβεντούλα κοντά μας. Μας τριγυρίζει η υποψία ότι είμαστε μέρος της ταινίας «Ζωντανή μετάδοση: The Truman Show», μέρος ενός σκηνοθετημένου θεάματος σε έναν φανταστικό κόσμο.

Πολλές φορές μας προτρέπουν –όπως συνέβαινε παλιά– να μπούμε στην κουζίνα, να ρίξουμε μια ματιά στις κατσαρόλες. Για παράδειγμα στο Εστιατόριο του Κώστα στο Διακοφτό ή στο Εστιατόριον το Εθνικόν στην Πλατεία Αγίου Βασιλείου στην Τρίπολη. Θαυμάσια. Τα μαγειρευτά φαγητά. Η καρδιά μας ευφραίνεται. Πεινασμένοι όπως είμαστε από την πεζοπορία η προσμονή του φαγητού υπερβαίνει κάθε όριο. Και ο αριθμός βέβαια των εδεσμάτων που παραγγέλνουμε. Λαχανικά όλων των ειδών. Ολόκληρα. Γεμιστά με ρύζι ή κιμά. Σε συνδυασμό – μαγειρευτά με αρνί, μοσχάρι, χοιρινό, κατσίκι ή κουνέλι. Εξευγενισμένα με μπαχαρικά.

Ας τα πάρουμε όμως με στη σειρά… Έχοντας τα δρομολόγια του οδοντωτού στην τσέπη, αρχίζουμε το πρώτο μέρος της οδοιπορίας μας στο Διακοφτό. Μοιραζόμαστε τις σιδηροτροχιές και τους κάθετους στρωτήρες με το τρένο. Τις καθημερινές η πεζοπορία είναι χαλαρή, δεν είναι ανάγκη να κατεβαίνουμε συνέχεια από τις γραμμές όταν πλησιάζει ο συρμός. Κυκλοφορούν μόνο λίγα τρένα. Μέσα στη λαύρα ο βηματισμός από στρωτήρα σε στρωτήρα είναι κουραστικός . Παρ’ όλ’ αυτά: είμαστε πολύ περισσότερο από μόνο ευχαριστημένοι. Μοναξιά. Μια διαδρομή όλο στροφές και εναλλαγή. Κατάφυτες βραχώδεις πλαγιές.

Πλούσια ανθοφορία της φύσης. Ευχάριστο αεράκι μέσα στις σήραγγες. Η βουή του νερού στο φαράγγι του Βουραϊκού. Μικροί καταρράκτες προσφέρουν μια σύντομη αναψυχή. Και στο τέλος της διαδρομής μας περιμένει στον σταθμό της Ζαχλωρούς ένα κεντράκι με σκιερά δέντρα. Για πρώτη μέρα μας αρκούν ως εισαγωγή τα σημερινά 13 χιλιόμετρα. Το δεύτερο μέρος της διαδρομής το απολαμβάνουμε πάνω στο τρένο μέχρι τα Καλάβρυτα. Ανοίγει μπροστά μας η κοιλάδα. Φτάσαμε σε υψόμετρο 750 μέτρων.

Η φύση και οι άνθρωποι τραβούν τόσο πολύ το ενδιαφέρον μας, ώστε δεν νοιαζόμαστε για τις ιστορικές και πολιτιστικές μαρτυρίες της διαδρομής. Όχι όμως στα Καλάβρυτα:

Η πόλη και η γύρω περιοχή ήταν σκηνικό πολλών αψιμαχιών μεταξύ Ελλήνων ανταρτών και Γερμανών στρατιωτών κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κατέληξαν στην εκτέλεση σχεδόν του συνόλου του ανδρικού πληθυσμού των Καλαβρύτων στις 13 Οκτωβρίου 1943. Τα γυναικόπαιδα μπόρεσαν να αποδράσουν την τελευταία στιγμή από το πυρπολημένο σχολείο, όπου τα είχαν κλείσει οι Γερμανοί. Μέχρι σήμερα ζητούνται αποζημιώσεις από το γερμανικό κράτος. Υπάρχει μουσείο στο πρώην σχολείο των Καλαβρύτων. Και μνημείο στον χώρο των εκτελέσεων. Σε φωτεινούς τοίχους από μπετόν είναι γραμμένα τα ονόματα των θυμάτων. Η μικρή ηλικία πολλών δολοφονημένων αναστατώνει. Και μας αφήνει άφωνους.

Τη δεύτερη μέρα της πεζοπορίας ο ήλιος μας κτυπά πάλι ανελέητα. Μπροστά από το ξενοδοχείο-εστιατόριο Ο Σπέρχος στους Άνω Λουσούς μας υποδέχεται μια σκεπαστή βεράντα με ευχάριστη δροσιά. Χαιρόμαστε σαν τα παιδιά όταν απροσδόκητα βλέπουμε ότι σερβίρονται καφέδες και γλυκά.

Στην είσοδο του Πλανητέρου συναντάμε μια κυρία με τον εγγονό της. Οι δύο τους κλείνουν στα γρήγορα μια διανυκτέρευση για εμάς στον ξενώνα Μπελένη, χαμηλά στην κοιλάδα, στην πηγή του ποταμού Αροάνιου. Είναι δίπλα σε ένα μαγεμένο πλατανόδασος. Σε χρόνο μηδέν ετοιμάζουν 3 διαμερίσματα και φωνάζουν αποκλειστικά για μας τον σεφ του γειτονικού εστιατορίου Η Πηγή.

Τον είχαμε ήδη συναντήσει τις προάλλες ως φύλακα του εθνικού πάρκου. Μας ετοιμάζει νοστιμότατες, λαχταριστά φρέσκιες πέστροφες. Μια τοπική σπεσιαλιτέ.

Η τρίτη μας διαδρομή καταλήγει στα Κρινόφυτα. Ανοιχτό είναι μόνο το καφενείο της κυρα-Παρασκευής που έχει περάσει τα 80. Ο άντρας της πέθανε πριν από λίγες βδομάδες. Όπως συνηθίζεται στην ελληνορθόδοξη Εκκλησία στα σαραντάμερα καταφτάνουν οι συγγενείς. Ανάμεσά τους και η εγγονή. Ο ανοιχτός και ευχάριστός της τρόπος θυμίζουν τη γιαγιά της. Βοηθάει στη διερμηνεία. Στο καφενείο κάθονται διάσπαρτα μερικοί ηλικιωμένοι που παραμένουν ακόμα στο χωριό. Στη μέση του δωματίου ελίσσεται το μπουρί της σόμπας. Κυριαρχεί η υπνηλία του απομεσήμερου.

Τα Κρινόφυτα δεν έχουν πανδοχείο. Αποφασίζουμε να μείνουμε στο ξενοδοχείο Χελμός στην Κλειτορία. Δύο ταξί, που τα παραγγέλνει η ιδιοκτήτρια του ξενοδοχείου, μας πάνε εκεί. Μια βουτιά στην άνετη πισίνα των 25 μέτρων χαλαρώνει το κουρασμένο μας σαρκίο στο τέλος της ημέρας.

Αυθόρμητα προκύπτει το επόμενο πρωί στο πρωινό η δυνατότητα να περάσουμε άλλη μια νύχτα στο ίδιο ξενοδοχείο. Έτσι τα σακίδιά μας δεν το κουνούν ρούπι. Θα κινηθούμε λοιπόν με ελαφρές αποσκευές, μαζί μας κυρίως άφθονο νερό. Με το ταξί επιστρέφουμε εκεί που είχαμε καταλήξει χθες, στα Κρινόφυτα. Μια καταιγίδα φέρνει το πρόωρο τέλος της σημερινής μας διαδρομής στην πηγή του Λάδωνα. Περιμένοντας τα ταξί βρίσκουμε καταφύγιο στο τοπικό τυροκομείο. Τύχη μεγάλη. Προστατευμένοι από τη κατακλυσμιαία βροχή περνάμε την ώρα μας όχι γλυκά, αλλά αλμυρά με φρέσκια φέτα.

Το βράδυ της πέμπτης μας διαδρομής οι δυο σοφέρ μάς πάνε μια τελευταία φορά στην διασταύρωση προς το Πράσινο επί της κεντρικής οδού Καλαβρύτων-Τρίπολης.

Πηγαίνουν μάλιστα και τις αποσκευές μας στο επόμενο κατάλυμα, τον ξενώνα Σινόη στη Βυτίνα. Η σημερινή διαδρομή είναι αρκετά άνετη, ανηφορίζει ήπια. Κουραστικό είναι το περπάτημα κυρίως στα ασφαλτοστρωμένα μονοπάτια. Μας το ξεπληρώνει όμως πολλαπλά μια εύφορη πεδιάδα. Γη στο καφετί της σκουριάς και λαμπερά βαθυκόκκινα λιβάδια της παπαρούνας. Κρυμμένα στο νερό φυτρώνουν κίτρινα κρίνα. Κελαηδούν τ’ αηδόνια. Διάλειμμα στο καφενείο της Καμενίτσας. Ένας Ελληνοκαναδός απολαμβάνει την κουβεντούλα με τους συνοδοιπόρους μας, ένα γερμανο-αμερικανικό ζευγάρι που ζει στη Χαβάη. Στο χωριό είναι εμφανώς πεντακάθαρο. Παντού υπάρχουν πινακίδες που προτρέπουν να διατηρηθεί το περιβάλλον καθαρό.

Κάθε οικισμός έχει μια κεντρική πλατεία όπου σφύζει λίγο-πολύ η ζωή. Η πλατεία της Νυμφασίας είναι με τα δύο της ανοικτά κέντρα τόσο φιλόξενη, που κάνουμε στάση για καφέ, παρόλο που ο προορισμός μας, η Βυτίνα, απέχει πια μόλις 3 χιλιόμετρα.

Αυτή η ορεινή κωμόπολη βρίσκεται στο κέντρο της βόρειας Αρκαδίας στα 1000 μέτρα υψόμετρο και είναι σχετικά τουριστική. Στο εν μέρει πεζοδρομημένο κέντρο υπάρχουν πολλά ανακαινισμένα ή νεόδμητα λιθόκτιστα σπίτια. Πολλά καταστήματα προσφέρουν τοπικά προϊόντα. Μέλι, καρύδια, τσάι του βουνού, βότανα, ακόμα και ξύλινα σκαλιστά. Σκοπεύουν στους κατοίκους της πόλης. Πούλμαν ολόκληρα με ημερήσιους εκδρομείς καταφτάνουν τα Σαββατοκύριακα για μια μικρή στάση στη Νυμφασία και πλημμυρίζουν τα πολυάριθμα κέντρα. Κατά τα άλλα είναι κι εδώ ήσυχα. Όπως όλα τα ορεινά μέρη πάσχει και η Βυτίνα από τη μετανάστευση. Σύμφωνα με στοιχεία της Βικιπαίδειας ο πληθυσμός συρρικνώθηκε μεταξύ του 2001 και του 2012 κατά ένα τρίτο, από σχεδόν 1000 κατοίκους στους 670 περίπου. Πέρα από το τουριστικό κέντρο πολλά σπίτια παρακμάζουν.

Αποτελεί κυρίως χιονοδρομικό κέντρο. Από εδώ είναι κοντά οι αναβατήρες του σκι του Μαίναλου που βρίσκονται σε υψόμετρο 1600 και 1900 μέτρων.

Τα στοιχεία της φύσης προβλέπουν μέσω μιας –στην περίπτωση αυτή– αξιόπιστης app έντονες βροχές και καταιγίδες για το επόμενο απόγευμα. Καλά κάνουμε και αποφασίζουμε να πάρουμε ρεπό και αλλάζουμε για τη δεύτερη διανυκτέρευση τον ξενώνα μας. Βροχές και καταιγίδες ενσκήπτουν ακριβώς όπως ανακοινώθηκε. Στο μεταξύ ξεκουραζόμαστε στα άνετα δωμάτια μας στο Αρχοντικό Νικολοπούλου.

Τώρα έχουμε χρόνο για έναν εκτενή περίπατο στη Βυτίνα. Και για μιαν ανάπαυλα στο κέντρο Λουκουμάδες με μέλι, όπου απολαμβάνουμε τη λιχουδιά αυτή – τηγανητές μπαλίτσες ζύμης με μέλι και κανέλα. Και για να τιμήσουμε τη δεύτερη βραδιά το πολύ άξιο εστιατόριο Το Κουτούκι του Γιάννη. Το φαγητό είναι πεντονόστιμο και – κανείς δεν καπνίζει. Παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα ισχύει ο ανάλογος νόμος, δεν λαμβάνεται συχνά υπόψη.

Είμαστε τόσο ευτυχείς για τη νέα δρομολόγηση του έκτης διαδρομής μέσα από το Μαίναλο! Αντί για άσφαλτο συναντάμε εκπληκτικές, μυστηριώδεις διαδρομές και μονοπάτια. Πυκνά φυλλοβόλα και αειθαλή δάση. Τελεμένα αιγοπρόβατα γίνονται βορά των κοράκων. Βρύα. Λειχήνες. Φωτεινά, πορτοκαλόχροα μανιτάρια. Ορχιδέες. Ξέφωτα. Καταπράσινα λιβάδια. Σκοτεινά δάση με ελάχιστες ανακλάσεις φωτός. Μοναξιά. Σιωπή. Στα 1700 μέτρα, στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής μας, σταματάμε για λίγο και γινόμαστε έρμαιο των παγωμένων ανέμων. Γυμνές κορυφές. Ουλές του χιονοδρομικού τουρισμού. Λοφάκια αλμάτων για τους ορεινούς ποδηλάτες του τοπικού συλλόγου της Τρίπολης.

Εξαντλημένοι φτάνουμε το απόγευμα στον Καρδαρά. Είναι μάλλον μόνο ένα χιονοδρομικό κέντρο. Ούτε ανοιχτό ξενώνα βρίσκουμε, μήτε κάποια δυνατότητα να πιούμε έναν καφέ. Στα τελευταία χιλιόμετρα της ασφάλτου σερνόμαστε πάνω στον κεντρικό δρόμο, και είμαστε τρισευτυχισμένοι όταν βρίσκουμε κάτι σαν σταθμό εξυπηρέτησης αυτοκινητοδρόμου, το Σαλέ Μαίναλον. Το έχουμε σχεδόν αποκλειστικά για μας. Ένα γιγαντιαίο εστιατόριο, σχεδιασμένο για υπεραστικά λεωφορεία. Έχει καλό καφέ, ρυζόγαλο με κανέλα και προσφέρει τη δυνατότητα αγοράς τοπικών προϊόντων. Ζυμαρικά, τυρί, χαλβάς, βότανα, μέλι … Αντιστεκόμαστε στους πλείστους πειρασμούς και φεύγουμε με αναλλοίωτα ανάλαφρα σακίδια. Παίρνουμε ταξί για την κωμόπολη Λεβίδι. Με οδηγό τον Αυστραλό. Τον λένε έτσι γιατί κάποτε ζούσε εκεί. Ανεκτίμητη παραμένει η αξία των τηλεφωνικών αριθμών κλήσης ταξί που είναι καταχωρημένοι στην ιστοσελίδα του Ε4.

Επιπλέον γλιτώνουμε και την αναζήτηση διαμονής. Στο Λεβίδι ξεμπαρκάρουμε μπροστά στο ξενοδοχείο Άρτεμις. Τέλεια έκπληξη για την ξενοδόχο που μας υποδέχεται ωστόσο θερμά σαν να μας περίμενε. Παρόλο που τον καιρό αυτό ανακαινίζει την αίθουσα πρωινού και το σαλόνι. Όντας σε άγνοια της αναστάτωσης καταλύουμε σε τεράστια, πολυτελή δωμάτια, σαν διαμερίσματα. Όταν ανοίγουμε τα παντζούρια και βγαίνουμε στο μπαλκόνι που κρέμεται πάνω από τον γκρεμό, μένουμε άφωνοι. Μπροστά μας ανοίγεται ένα ανυπέρβλητο πανόραμα 180 μοιρών προς την πόλη, την εύφορη πεδιάδα που την οριοθετεί – και τα βουνά. Από την πλευρά της εισόδου του ξενοδοχείου ούτε μπορεί να το φανταστεί κανείς. Είναι να κάθεσαι, να αγναντεύεις και να θαυμάζεις αιώνια… Πόσο θα ήθελα να παρατείνω την παραμονή μας για μέρες.

Παρ’ όλα αυτά, αναχωρούμε με τα πόδια την επόμενη μέρα από τα Κάψια. Μέχρι την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου το έδαφος είναι ελαφρά ανηφορικό, μέσα από λουλουδιασμένα λιβάδια, κάτι θάμνους και λίγα δέντρα. Όλο νέες προοπτικές της πάντα υπέροχης και απεριόριστης θέας. Κι εδώ το ίδιο όπως και στην ως τώρα διαδρομή: ψυχή πουθενά, εκτός από κάποιον βοσκό εδώ και εκεί με αιγοπρόβατα και τσοπανόσκυλα.

Με ανησυχεί κάπως η σκέψη ότι η σημερινή διαδρομή μας θα καταλήξει σε πόλη. Μέσα στη μοναξιά φτάνουμε ξαφνικά στην Τρίπολη, που είναι μια ζωντανή φοιτητούπολη. Πεζόδρομοι, καταστήματα, ένας εντυπωσιακός αριθμός αρτοπωλείων. Περνάμε τη νύχτα στο παραδοσιακό ξενοδοχείο Ανακτορικόν στο ήπιας κυκλοφορίας κέντρο της πόλης. Απέριττα δωμάτια, ωραία αίθουσα πρωινού, καλό πρωινό. Οι ανησυχίες μας αποδεικνύονται αβάσιμες. Ακόμη κι αυτή η πόλη δεν είναι θορυβώδης.

Όπως μας συνιστάται, πάμε για την όγδοη διαδρομή μας με ταξί στην Ψιλή Βρύση. Μια κυρία που μιλά άπταιστα αγγλικά –εργάζεται στο κτήμα της– χαίρεται για την απροσδόκητη εναλλαγή, πιάνουμε κουβεντούλα και μας δείχνει τη σωστή αφετηρία της διαδρομής. Μας υποδέχονται αχνοπράσινα φύλλα καστανιάς και ανθοφορεμένα πεύκα. Στις κερασιές κρέμονται ήδη οι μικροί πράσινοι καρποί. Ατενίζουμε από μακριά το οροπέδιο της Τρίπολης. Στο σχεδόν εγκαταλελειμμένο ορεινό χωριό Άνω Δολιανά μας υποδέχεται η ογδοντατετράχρονη ταβερνιάρισσα του Πλάτανου – ο άντρας της πέθανε πριν από έναν χρόνο. Απολαμβάνουμε τη σκιά, έναν καλό ελληνικό καφέ και την κουβέντα μαζί της. Μας εκθειάζει το εύγευστο νερό της πηγής, τον φρέσκο αέρα, τη σιωπή. Και δεν καταλαβαίνει γιατί όλοι θέλουν να φύγουν. Ένας κουρέας προσφέρει τουλάχιστον περιστασιακά τις υπηρεσίες του εδώ. Συνεχίζουμε την πεζοπορία χορεύοντας, μας συνοδεύει δημοτική μουσική από ένα μεγάφωνο τοποθετημένο σε κάποιο μπαλκόνι. Αντηχεί για ώρα ακόμα πίσω μας…

Μετά από κάτι παραπάνω από 20 χιλιόμετρα διαδρομή είναι κύριο μέλημά μας –φτάνοντας στον προορισμό μας, τον Άγιο Πέτρο– να πιούμε έναν καφέ στην πλατεία. Όταν ζητάμε τον λογαριασμό μας λένε ότι έχει ήδη πληρωθεί από δυο άλλους πελάτες που στο μεταξύ έχουν φύγει. Τους συναντάμε αργότερα στο μοναδικό ξενοδοχείο του Άγιου Πέτρου, το Πάρνων, όπου θα διανυκτερεύσουμε όλοι μας. Είναι συνοδοί μιας τεράστιας σχολικής τάξης βουτηγμένης στην εφηβεία. Η νύχτα προκύπτει για τον λόγο αυτό κάπως πιο ζωντανή απ’ ό,τι συνήθως. Το δείπνο μας το είχαμε απολαύσει νωρίτερα –ως μόνοι πελάτες– στον Άγιο Πέτρο, μια από τις ταβέρνες του χωριού, όπου μας περιποιήθηκε εγκάρδια η Βουλγάρα την καταγωγή Μαρία.

Η επόμενη μέρα τα 9 χιλιόμετρα μέχρι τις Καριές είναι ένας χαλαρός περίπατος. Εκεί μας περιμένει μια ζωντανή, πεντάμορφη πλατεία. Οι άνθρωποι είναι ανοιχτόκαρδοι. Τα διαμερίσματά μας στον ξενώνα Τα Πέτρινα είναι απολύτως της αρεσκείας μας. Δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά, αυθόρμητα αποφασίζουμε να πάρουμε άλλη μια μέρα ρεπό. Για καλή μας τύχη.

Έτσι έχουμε τον χρόνο να δούμε καλύτερα το χωριό με τον πάνω και τον κάτω μαχαλά και τα πανέμορφα ιστορικά, πέτρινα σπίτια. Το σχολείο έχει σήμερα ακόμα 20 παιδιά. Ανακαλύπτουμε ένα αντίγραφο του Ερεχθείου με Καρυάτιδες που στηρίζουν καρτερικά τη βαριά σκεπή. Σύμφωνα με το μύθο ήταν σκλαβωμένες γυναίκες από τις Καρυές. Το κατά πολύ μεγαλύτερο πρωτότυπο μπορεί να το θαυμάσει κανείς στην Ακρόπολη της Αθήνας. Και συναπαντάμε κι άλλο ένα μαγικό μέρος: μια εκκλησία μ’ ένα κελαρυστό ρυάκι δίπλα της και τρία αιωνόβια πλατάνια. Τις δύο βραδιές θα έχουμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε τουλάχιστον δύο από τα κεντράκια των Καρυών. Το ένα είναι καλύτερο από τ’ άλλο.

Έτσι αντλούμε εδώ στις Καρυές την απαραίτητη δύναμη για το τελευταίο τμήμα της διαδρομής μας, που με τα 27 του χιλιόμετρα είναι από τα πιο μεγάλα. Μετά τα πρώτα 10 χιλιόμετρα κάνουμε στα Βρέσθενα και πάλι ένα μεγάλο διάλειμμα. Αρχικά σε μια καφετέρια, στη συνέχεια στη σκιερή πλατεία. Εκεί κελαρύζει μια βρύση με πηγήσιο νερό.

Στη συνέχεια περπατάμε ορισμένα τμήματα της διαδρομής στο ανώμαλο έδαφος κατά μήκος της όχθης του ποταμού ή με σαγιονάρες και ξυπόλυτοι στην κοίτη του. Είναι κουραστικό αλλά και απερίγραπτα όμορφο. Ένα ανόθευτο τοπίο απλώνεται μπροστά μας. Ορμητικά νερά, χελώνες κι εμείς, τίποτ’ άλλο. Ούτε ψυχή γύρω μας, μόνο πυκνό δάσος με αιωνόβια δέντρα.

Καταλήγουμε στη Σελλασία, στα δυτικά του μονοπατιού Ε4. Προτού καν φτάσουμε στο κέντρο, σταματάει κάποιος με τη βέσπα του. Μας προσφέρει διαμερίσματα που βρίσκονται έξω από το χωριό. Είμαστε τόσο εξαντλημένοι και κουρασμένοι που δεν μπορούμε να φανταστούμε να κάνουμε ούτε μέτρο παραπάνω για το βραδινό. Παρ’ όλ’ αυτά δεν χάνουμε τίποτα να ρίξουμε μια ματιά. Επιτόπου, στην άκρη του δρόμου, περιμένουμε να έρθει να μας πάρει ο συμπαθής ενοικιαστής και να μας πάει στο ονειρεμένο μέρος όπου βρίσκεται το συγκρότημα διαμερισμάτων Το Σέλας.

Μπαίνουμε στα ευρύχωρα διαμερίσματα. Με θέα τον Ταΰγετο, τα μεσαιωνικά ερείπια του Μυστρά, τη σύγχρονη Σπάρτη πέρα στην πεδιάδα και το χωριό Σελλασία. Γύρω από το κτήριο φυτρώνουν αγκινάρες, φασκόμηλο, λεβάντα και πολλά μικρά δεντράκια ελιάς. Στο σκοτάδι τα φώτα των οικισμών συναγωνίζονται στη λάμψη τ’ αστέρια. Ο ενοικιαστής μάς παραχωρεί απλόχερα το αυτοκίνητό του για να πάμε για βραδινό. Το επόμενο πρωί παίρνουμε πρωινό στη βεράντα μας. Είναι σαν να καθόμαστε σε βασιλικό θρόνο, απολαμβάνουμε μια τελευταία φορά το πανόραμα που απλώνεται μπροστά μας, προτού ο ενοικιαστής μας μάς μεταφέρει στον σταθμό λεωφορείων της ολοζώντανης Σπάρτης.

Ένας, ευτυχώς, πολύ συνετός οδηγός μας μεταφέρει στην Καλαμάτα. Μια εκπληκτική διαδρομή: μετά μια αλλαγή λεωφορείου στην Αρτεμισία διασχίζουμε τον Ταΰγετο μέσα από το στενό της Λαγκάδας.

Το βράδυ ολοκληρώνουμε το απερίγραπτα όμορφο τουρ της πεζοπορίας μας με ζωντανή ρεμπέτικη μουσική. Σε μια πλατεία που σου δίνει την εντύπωση καθιστικού δωματίου. Η Καλαμάτα αξίζει δικό της, ξεχωριστό ταξίδι, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία …

Κείμενο: Doris Wieler. Μετάφραση: Α. Τσίγκας. Φωτό: Doris Wieler.