Η τέχνη του δρόμου στην Αθήνα

Συμβολές από τον τόμο «Καλλιτέχνες στην Αθήνα – Πόλη της Κρίσης»

Η τέχνη του δρόμου είναι μια ζωντανή μορφή έκφρασης που αντιδρά γρήγορα στις κοινωνικές αλλαγές. Διαβάστε στο diablog.eu το δοκίμιο του Nik Karlsson για την τέχνη του δρόμου καθώς και τα πορτρέτα των δύο Αθηναίων «καλλιτεχνών του δρόμου» WD (Wild Drawing) και Lotek. Το 2017 εκδόθηκε στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (TU Berlin) από τους Heiner Legewie και Georg Eichinger παράλληλα με την documenta ο τρίγλωσσος τόμος «Καλλιτέχνες στην Αθήνα – Πόλη της Κρίσης». Πέρα από τη σύγχρονη τέχνη δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις δυνατότητες δημόσιας έκφρασης των καλλιτεχνών που σχολιάζουν πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις.

Η τέχνη του δρόμου και οι αστικοί χώροι στην Αθήνα
του Nik Karlsson

Η αστική πραγματικότητα της Αθήνας είναι ένας μοναδικός χώρος που διαφέρει σημαντικά και ποικίλα από εκείνον άλλων ευρωπαϊκών μητροπόλεων. Η σύγχρονη Αθήνα είναι, παρά την αρχαιότητά της, μια σχετικά νέα πόλη. Ήδη κατά την αναγόρευσή της σε πρωτεύουσα του νεώτερου ελληνικού κράτους, εκπονήθηκαν γι΄ αυτήν, παραδόξως, πολεοδομικά σχέδια. Η μορφή της πόλης άλλαξε ωστόσο σημαντικά από το 1923 με τον ερχομό των προσφύγων από το Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών, όταν ο πληθυσμός της πόλης σχεδόν διπλασιάστηκε. Η χαώδης και αυθόρμητη-αυθαίρετη ανοικοδόμηση κατοικιών και ολόκληρων συνοικισμών δημιούργησαν τον σημερινό αχανή λαβύρινθο αυτής της σύγχρονης μητρόπολης. Μια αλληλουχία δικτατοριών, στρατιωτικής κατοχής, αρχαιολογικών ανασκαφών και πολιτικών κρίσεων έπλασαν καθαρά συμπτωματικά έναν αστικό χώρο απ’ τον οποίο απουσιάζει ο έλεγχος και η τάξη που χαρακτηρίζουν πολλές ανεπτυγμένες πρωτεύουσες του κόσμου.

Lotek, Αθήνα, ©Georg Eichinger

Τόσο η ύπαρξη πολλών εγκαταλελειμμένων κτηρίων και δρόμων, όσο και το γεγονός ότι πολλές γειτονιές του κέντρου παραμελούνται, κάνει την τέχνη του δρόμου στην Αθήνα να μην επιβάλλεται πιεστικά στην όψη της πόλης, αλλά να εναρμονίζεται στο οπτικό της χάος. Καθώς τα διεθνή ΜΜΕ έστρεψαν στην πρόσφατη οικονομική κρίση το βλέμμα τους στην Αθήνα, η ιστορία της αθηναϊκής τέχνης του δρόμου έγινε ένα επιπλέον σημείο εστίασης. Παρατηρώντας την τέχνη του δρόμου στην Αθήνα, βλέπουμε, ότι το περιβάλλον έχει μεγαλύτερη σημασία από το περιεχόμενό της, καθώς ο φυσικός και πολιτικός χώρος μέσα στον οποίο εκδηλώνεται είναι καθοριστικός για την ίδια της την ύπαρξη. Οι δρόμοι προσφέρονται για καλλιτεχνικές παρεμβάσεις καθώς εξελίχτηκαν σε τεράστιες αυθόρμητες υπαίθριες γκαλερί. Επιτρέπουν στη δημιουργικότητα να καταλάβει τον δημόσιο χώρο, καθώς η κρατική επιχορήγηση της τέχνης συρρικνώθηκε εξαιτίας της οικονομικής κατάρρευσης. Η έννοια των έργων αντανακλά συνήθως τις ανησυχίες του πολυτάραχου παρόντος με θέματα όπως είναι η μιζέρια, η οδύνη, η διαμαρτυρία, ο αντιρατσισμός, ο αντιαυταρχισμός, ο αντικαπιταλισμός και η ελευθερία, αλλά συνοδεύεται συχνά και από ένα κάποιο παιχνίδισμα που αναφέρεται στις αντιφάσεις και περιγελά τους ισχυρούς και την εξουσία τους.

Στον παγκόσμιο κόσμο της Τέχνης η τέχνη του δρόμου αντιμετωπίζεται συχνά ως υποδεέστερης σημασίας και συγκρίνεται κακόβουλα με την τρέντυ ποπ μουσική των τσαρτς. Μια βαθύτερη ματιά αποκαλύπτει ωστόσο τη μοναδική της στάση, που την καθιστά ως την πιο ασυμβίβαστη μορφή τέχνης. Η δημιουργία οπτικών σημάτων και μηνυμάτων πάνω στο υπάρχον υλικό της πόλης την φέρνει σε άμεση καλλιτεχνική γειτνίαση με την έντεχνη δράση που χαρακτηρίζεται από το ήθος του Do It Yourself , θυμίζει πανκ κουλτούρα και τα ιδανικά του αναρχισμού. Αυτή η μορφή τέχνης δεν απασχολείται πρωταρχικά με την ποιότητα, την αναγνώριση ή την εμπορική επιτυχία, αλλά προκύπτει ως αυτοσκοπός χωρίς να ζητά την άδεια κανενός, χωρίς συμβιβασμούς – και ζει πάντα υπό την απειλή κυρώσεων. Ο καθιερωμένος κόσμος της τέχνης περιορίζεται –σε μια διαρκή αναζήτηση του νοήματός της και της αυτοπροβολής-διάθεσης στο εμπόριο– στις γκαλερί και τα μουσεία, ενώ η τέχνη του δρόμου ζει έξω από τα πλαίσια αυτά. Επικοινωνεί με όποιον περπατά στο δρόμο και παράγεται από όποιον έχει την επιθυμία να δημιουργήσει.

WD (Wild Drawing), Αθήνα, ©Georg Eichinger

Η παρουσία της τέχνης του δρόμου στην Αθήνα βρίσκεται σε αντιπαράθεση με άλλες μητροπόλεις όπου αυτή την μορφή τέχνης ορίζεται από πολύ διαφορετικούς όρους. Με το που κράτος και αστυνομία αντιτάσσονται ενεργά στην τέχνη του δρόμου –και ίσως ακόμα περισσότερο στα γκράφιτι–, αυτή η μορφή τέχνης γίνεται ένα είδος δημιουργικής διαμαρτυρίας που θέτει υπό αμφισβήτηση τον έλεγχο της δημόσιας εικονογράφισης.

Εν πολλοίς η Αθήνα προσφέρεται για ένα νοσταλγικό ταξίδι στο παρελθόν, τότε όπου στις μεγαλουπόλεις υπήρχε γόνιμο έδαφος για μια ελεύθερη δημιουργικότητα, γιατί υπήρχαν ακόμα περιοχές ανέγγιχτες από τον ισοπεδωτικό αστικό εξευγενισμό και την συνεπακόλουθη μονοκουλτούρα. Σε πολλές μητροπόλεις είναι ακόμα ζωντανές οι διηγήσεις για εργοστασιακούς χώρους και ορόφους, καταλήψεις, εναλλακτικούς τρόπους ζωής και γειτονιές με φτηνά νοίκια, όπου καλλιτέχνες, μουσικοί, πανκ και άλλες κοινωνικές ομάδες ζούσαν σε μια κάποια δημιουργική ελευθερία λόγω χαμηλών ενοικίων, κενών κτηρίων και της σχετικής ελευθερίας από τον κρατικό έλεγχο με την καπιταλιστική λογική του. Τέτοιες ιστορίες ακούμε για πόλεις όπως το Άμστερνταμ, το Λονδίνο, το Παρίσι, τη Βαρκελώνη, την Κοπεγχάγη, το Βερολίνο –πόλεις που σήμερα κεφαλαιοποιούν τον μύθο αυτού του τώρα νεκρού παρελθόντος τους που οι ίδιες κατέστρεψαν– αλλά εξακολουθούν να τον «πουλάνε». Έτσι λέμε πως η Αθήνα είναι το νέο Βερολίνο, κάτι που μπορεί μεν να έχει θετικό πρόσημο, που ταυτόχρονα όμως εμπεριέχει μια διαδρομή αυτοκαταστροφής. Πιστεύεται ότι η κατάσταση που επικρατεί στην Αθήνα δημιουργεί μια εισροή καλλιτεχνικών δημιουργών, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε αστικές μετασχηματισμούς, με αυξανόμενα ενοίκια, απομάκρυνση αυτοχθόνων κατοίκων από συγκεκριμένες συνοικίες και τη δημιουργία ελέγχου που καταστρέφει τις αρχικές συνθήκες οι οποίες είχαν κινήσει την αναπτυξιακή διαδικασία.

Lotek, Αθήνα, ©Georg Eichinger

Είναι συνήθης η αντίληψη ότι η τέχνη του δρόμου και ο αστικός εξευγενισμός είναι δύο φαινόμενα που πάνε χέρι χέρι. Μια σύγκριση της Αθήνας με άλλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις είναι ωστόσο λανθασμένη και πρόχειρη. Σε άλλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις υπήρξε μια οικονομική ανάπτυξη, η οποία διαρκώς έσπρωχνε τις δημιουργικές ομάδες σε πιο φτηνές περιοχές όπου μπορούσαν να επιβιώσουν – μέχρις ότου δεν υπήρχαν πια οικονομικά προσιτές γειτονιές. Αντίθετα η Ελλάδα περνά από το 2008 μια οικονομική κρίση, που άλλαξε ριζικά τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων και που επιπλέον επέφερε τεράστιες αλλαγές στην ιδιοκτησία, παρότι η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη (87% το 2014). Αντί της συνήθους εξέλιξης ανόδου των ενοικίων συμβαίνει εδώ το ακριβώς αντίθετο. Ήδη πριν την κρίση υπήρχε στο κέντρο της Αθήνας ένας μεγάλος αριθμός ξενοίκιαστων διαμερισμάτων που οι πρώην ένοικοί τους είχαν μετακομίσει στα προάστια, με αποτέλεσμα αυτές οι περιοχές του κέντρου να παραμεληθούν – με ελάχιστη ελπίδα κάποιας ανάπλασης. Η τέχνη του δρόμου ενυπάρχει στο αστικό χάος και του ταιριάζει. Υπάρχει μεν μια αίσθηση της αναγκαιότητας για κάποια διαδικασία αστικού εξευγενισμού, άδηλο είναι ωστόσο από πού θα παρθούν τα απαραίτητα κεφάλαια για τη χρηματοδότησή της.

Η μικρή συνοικία του Ψυρρή αποτελεί κέντρο της τέχνης του δρόμου. Η γκαλερί Alibi Sarri 12 υποστηρίζει πολλούς και διάφορους καλλιτέχνες διαθέτοντάς τους εργαστήρια και χώρο εκθέσεων. Παράλληλα οι τοπικοί εμπορευόμενοι, καταστηματάρχες και κάτοικοι καλωσορίζουν την τέχνη του δρόμου ως έναν τρόπο αναζωογόνησης μιας γειτονιάς ρημαγμένης από το εμπόριο και τη χρήση των ναρκωτικών και τη γενική εγκατάλειψη. Στην κατάσταση αυτή η τέχνη του δρόμου θα μπορούσε δίχως άλλο να αποτελέσει αφετηρία ενός αστικού εξευγενισμού ενεργοποιώντας μια διαδικασία μετασχηματισμού που μπορεί οδηγήσει στην παρακμή της. Υπάρχει ωστόσο κάποια ευαισθητοποίηση για τον ενδεχόμενο αυτόν κίνδυνο, χωρίς όμως να υπάρχει οποιοδήποτε άμεσο αμυντικό σχέδιο κατά τής, προς το παρόν, θεωρητικής αυτής πιθανότητας. Ο ιδιοκτήτης της γκαλερί, ένας τοπικός επιχειρηματίας, δηλώνει, ότι ακόμα και αν τύχει να υπάρξουν τέτοιες θεωρητικές εξελίξεις, δεν θα ήθελε να προκύψει μια κατάσταση που θα περιόριζε την καλλιτεχνική δημιουργικότητα του είδους που ο ίδιος υποστηρίζει σήμερα.

WD (Wild Drawing), Αθήνα, ©Georg Eichinger

Πράγματι αυτή τη δημιουργική σκηνή προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για ανερχόμενους καλλιτέχνες και σκοπεύει επίσης να εμπλέξει τον τοπικό πληθυσμό, όπως για παράδειγμα τα παιδιά, κυρίως από οικογένειες μεταναστών, στα οποία προσφέρονται δωρεάν μαθήματα τέχνης και θεάτρου.

Μια παναθηναïκή εκστρατεία του δημάρχου Αθηνών Γιώργου Καμίνη να ελέγξει με καθαρισμό την τέχνη του δρόμου και τις γκράφιτι αποτελεί μια σημαντικότερη απειλή, καθώς θα γίνει ενδεχομένως διάκριση μεταξύ «καλής» και «κακής» τέχνης του δρόμου, όπου η «ταγκιά» θεωρείται κακή. Αλλά όλες αυτές οι διαδικασίες, τις οποίες μπορούμε να θεωρήσουμε ως γραμμικές εξελίξεις, είναι μάλλον απίθανες, δεδομένων των ιδιαίτερων συνθηκών στην Αθήνα. Το πιθανότερο είναι η τέχνη του δρόμου της Αθήνας να εξελιχτεί και να αναγνωριστεί ως δημιουργική έκφραση που υπαγορεύει η εποχή μας.

Ο Nik Karlsson σπούδασε τέχνη και design, media, πολιτισμικές σπουδές και ψηφιακά μέσα στην Αγγλία. Από τη Σουηδία ταξιδεύει εκτενώς στην Ευρώπη. Σήμερα εργάζεται κυρίως στον γραφικό σχεδιασμό, την εικονογράφηση, την τέχνη του δρόμου, την οργάνωση μουσικών ταξιδιών και την καλλιτεχνική παραγωγή στην Αθήνα και στη Σουηδία. Είναι ιδρυτικό μέλος της διεθνούς καλλιτεχνικής και πολιτιστικής πρωτοβουλίας Holobiont-Projekt (www.holobiont.net).

WD (Wild Drawing),
γεννημένος στο Μπαλί.
Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ινδονησίας. Εργάζεται στην Αθήνα από το 2006.

Αυτή η γαμημένη Κρίση δεν είναι το τέλος του κόσμου!

Η Τέχνη είναι κομμάτι της ζωής μου

Πάντα με θυμάμαι να ζωγραφίζω, από τότε που ήμουν μικρό παιδί. Είμαι από το Μπαλί και η τέχνη είναι πολύ σημαντική στην εκεί κοινωνία και με διάφορους τρόπους εμπλέκεται στην καθημερινή μας ζωή. Ακολούθησα το Καλλιτεχνικό Λύκειο και συνέχισα τις σπουδές μου στη Σχολή Καλών Τεχνών. Όταν ήρθα στην Αθήνα πήρα τριετή υποτροφία και τελείωσα τις σπουδές μου στις Εφαρμοσμένες Τέχνες. Στο δρόμο βάφω από το 2000.

Η ζωγραφική είναι το πάθος μου αλλά και η δουλειά μου. Εκφράζομαι μέσα από αυτήν και προσπαθώ πάλι μέσα απ᾽ αυτή να επικοινωνήσω με τους ανθρώπους. Όταν έχω χρόνο, μου αρέσει να κάνω κόμικς και τώρα είμαι στη φάση που εξερευνώ τη μεταφορά μιας πιο κόμικ τεχνοτροπίας στον τοίχο. Το να μπορέσω να απεικονίσω συναισθήματα και καταστάσεις μέσω αυτής της τεχνικής είναι μια πρόκληση για μένα αυτή την περίοδο.

WD (Wild Drawing), Αθήνα, ©Georg Eichinger

No Land for the Poor

Η τοιχογραφία «No Land for the Poor» (Καμία πατρίδα για τους φτωχούς) έγινε πέντε μέρες πριν το δημοψήφισμα στην Ελλάδα, τον Ιούλιο του 2015. Είναι εμπνευσμένη από την Κρίση στην Ευροζώνη και τις επιπτώσεις της στους Έλληνες. Ένα κύμα νεο-αστέγων έχει δημιουργηθεί όλα αυτά τα χρόνια της λιτότητας στην Ελλάδα. Αλλά όπως γράφω, αυτή η τοιχογραφία είναι «Αφιερωμένη στους φτωχούς και αστέγους στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο», γιατί όπως όλοι γνωρίζουμε αυτή η Κρίση είναι πολύ περισσότερο από μια μόνο ελληνική Κρίση.

Θα ήθελα να πω κάτι γι᾽ αυτή την τοιχογραφία. Μόλις είχα τελειώσει με την ζωγραφική και γράφοντας την αφιέρωση ένιωσα κάποιον να με χτυπάει στον ώμο. Γύρισα και είδα έναν άντρα να μου λέει, ευχαριστώ φίλε μου για το δώρο σου. Και όταν τον ρώτησα γιατί, μου είπε, επειδή είμαι άστεγος… τι να πω… αυτά τα λόγια και μόνο μου δίνουν δύναμη για να συνεχίσω να κάνω πράγματα στο δημόσιο χώρο!

WD (Wild Drawing), Αθήνα, ©Georg Eichinger

Βάφοντας με φίλους

Πέρα από μόνος μου, κάποιες φορές πάω για βάψιμο και με φίλους. Είναι άλλη φάση, έχει πιο πλάκα από το να βάφεις μόνος σου και η πρόκληση είναι διαφορετική. Η συνεργασία για μένα είναι σαν το χορό: ο καθένας μας μπορεί να χορεύει ελεύθερα, εφόσον όμως δεν ποδοπατάει τους άλλους. Όσο για νέες μορφές συνεργασιών μεταξύ καλλιτεχνών, έχω ακούσει για κάποιες προσπάθειες σε άλλους τομείς της τέχνης, αλλά όχι στην τέχνη του δρόμου.

Η τέχνη του δρόμου είναι παράνομη καθώς θεωρείται βανδαλισμός. Κι αν κάνεις κάτι με πολιτικό περιεχόμενο, τότε τα πράγματα γίνονται χειρότερα. Θυμάμαι κάποια στιγμή, ήταν λίγες βδομάδες πριν τις εθνικές εκλογές, μ᾽ ένα φίλο βάφαμε κάτι με καθαρό πολιτικό μήνυμα. Μας συνέλαβαν και την άλλη μέρα δικαστήριο κλπ., εκείνο το κομμάτι δεν τελείωσε ποτέ, χαχαχα! Ναι όταν βάφεις στο δρόμο πρέπει να είσαι προετοιμασμένος/προετοιμασμένη για οτιδήποτε, από το καλύτερο μέχρι το χειρότερο.

WD (Wild Drawing), Αθήνα, ©Georg Eichinger

Ζώντας με την Κρίση

Η Κρίση επηρεάζει τους πάντες και τα πάντα εδώ. Την καθημερινή ζωή, τη διάθεση, το παρόν και το μέλλον μας. Βλέπεις ανθρώπους να χάνουν τη δουλειά τους και οικογένειες να αγωνίζονται να επιβιώσουν. Περπατάς στο δρόμο και βλέπεις τόσα πολλά κλειστά και άδεια μαγαζιά, μπορείς να νιώσεις μια μαζική κατάθλιψη ανάμεσα στους ανθρώπους… Για τους καλλιτέχνες τα πράγματα ήταν πάντα δύσκολα, οπότε μπορείς να φανταστείς πώς είναι τώρα η κατάσταση, μετά από 6-7 χρόνια Κρίσης! Τέλος πάντων, θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε, χαχαχα!

Νομίζω ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες συνεχίζουν να είναι δημιουργικοί, αυτή η γαμημένη Κρίση δεν είναι το τέλος του κόσμου! Εντάξει δεν είναι εύκολο να ζεις από την τέχνη, αλλά βάζουμε το μυαλό μας να δουλέψει – το μυαλό μας είναι πιο χρήσιμο… ό,τι δε σε σκοτώνει σε κάνει τελικά πιο δυνατό.

Lotek
Stencil Artist
Δίχως όνομα, ηλικία, φύλο, έθνος, πρόσωπο, φωνή

Βάζω λίγο σαμποτάζ στις εικόνες της πόλης

Η ταυτότητά μου

Το όνομα Lotek το έχω πάρει από μια μικρή ιστορία του William Gibson. Στον φουτουριστικό του κόσμο η κοινοβουλευτική δημοκρατία έχει υποκατασταθεί από την καπιταλιστική εξουσία αλλά ακόμα υπάρχουν κάποιες ελεύθερες πόλεις και χώροι. Μια συμμορία ανατροπέων αυτοαποκαλούνται Lo Teks. Στην πραγματικότητα είναι πολύ high tech και πολεμούν ενάντια  στην εξουσία των καπιταλιστών. Πέρα απ’ αυτό: Δίχως όνομα, δίχως ηλικία, φύλο, έθνος, πρόσωπο, φωνή!

Γιατί η Αθήνα;

Όλη η Ευρώπη γίνεται πιο ακριβή και εξευγενισμένη, το οποίο οδηγεί σε μια μορφή μονοκουλτούρας. Δεν βιοπορίζομαι από την τέχνη. Κάνω πολλές δουλειές, δουλεύω παντού στον κόσμο και ταξιδεύω πολύ. Αλλά ζω στην Αθήνα τα τελευταία 5 χρόνια περίπου. Είναι απόλυτο χάος εδώ και μ’ αρέσει: δεν υπάρχει ισχυρός κρατικός έλεγχος, μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, οι άνθρωποι δεν πιστεύουν πως το κράτος και η κοινωνία είναι το ίδιο πράγμα.

Νομίζω πως αυτό που βλέπουμε στην Ελλάδα θα συμβεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η δημοκρατική εξουσία εξαφανίζεται, οι άνθρωποι δεν θα έχουν κανένα έλεγχο πάνω στη ζωή τους, υπάρχει άνοδος του φασισμού, μεγαλύτερη εξουσία για τις επιχειρήσεις και μεγαλύτερος αναταγωνισμός μεταξύ των χωρών. Αν, όπως εγώ, είσαι καλός στο να κινείσαι, βγάζεις τα προς το ζην όπου βρείς και δεν πιστεύεις σε ό,τι σου προσφέρει το κράτος, τότε είσαι σε θέση να επιβιώσεις εδώ.

Lotek, Αθήνα, ©Georg Eichinger

Δουλεύοντας με στένσιλ

Μ’ αρέσει να δημιουργώ τέχνη αλλά δεν νοιώθω και πολύ καλός σ’ αυτήν. Δεν μ’ αρέσει η βιομηχανία της τέχνης, οι γκαλερί και όλα αυτά, οπότε ο καλύτερος τρόπος είναι να βγάζεις την τέχνη έξω στον δρόμο. Έμαθα να φτιάχνω στένσιλ από ένα φίλο κι έτσι άρχιζα να παίζω μ’ αυτό. Μπορείς να βγεις και να δημιουργήσεις το ίδιο πολιτικό καλλιτεχνικό σχέδιο σε πολλά μέρη. Μπορείς να φτιάξεις στένσιλ σε χαρτόνι, αλλά εγώ τα φτιάχνω σε ακτινογραφίες που παίρνω από έναν κτηνίατρο. Αναπτύσσω το σχέδιο κυρίως στον υπολογιστή, ύστερα κολλάω το έντυπο σχέδιο πάνω στην ακτινογραφία και το κόβω με μαχαίρι.

Ένα στένσιλ με μια όμορφη γυναίκα που ‚χωρίζει’ από τον καπιταλισμό έγινε κάπως διάσημο. Η ατάκα στο σχέδιο είναι ένας κλασικός διάλογος χωρισμού. Έφτιαξα ένα μικρό στένσιλ απ’ αυτό το σχέδιο και το πάτησα στους δρόμους της Αθήνας. Ένα χρόνο αργότερα, ο Σύριζα κέρδισε τις εκλογές, και πολλά μίντια το φωτογράφιζαν με το σχόλιο πως «το διαμηνύουν και οι τοίχοι».

Lotek, Αθήνα, ©Georg Eichinger

Οι προθέσεις μου

Στην Αθήνα, τα στένσιλ δεν έχουν και τόση σημασία, υπάρχουν τόσα πολλά πράγματα στους τοίχους. Κάποιες φορές φτιάχνω στένσιλ για να κινήσω την σκέψη των ανθρώπων. Αλλά φτιάχνω και παραστάσεις πραγμάτων που δεν υπάρχουν και τόσο πολύ. Οπότε προσπαθώ να βάλω λίγο σαμποτάζ στις εικόνες της πόλης. Αλλά δεν έχει να κάνει τόσο με βαρυσήμαντα μηνύματα, πιο πολύ παίζω. Την ίδια στιγμή πάντως  υπάρχουν κάποια μηνύματα: με ενδιαφέρει ο αντικαπιταλισμός, ο αντισεξισμός, ο αντιφασισμός και η καταπολέμηση της ομοφοβίας.

Δημιουργικότητα και η Κρίση

Δύο πράγματα νομίζω ότι συνέβηκαν: οι άνθρωποι έπεσαν σε κατάθλιψη, δεν πληρώνονταν και έπαψαν να είναι καλλιτέχνες. Αλλά ταυτόχρονα η δημιουργικότητα βγαίνει και με άλλους τρόπους, ο κόσμος ζωγραφίζει στους τοίχους, στήνει θεατρικές παραστάσεις, φτιάχνει μουσική. Άρα η δημιουργικότητα δεν συμβαίνει με τρόπο καπιταλιστικό. Αυτό μπορεί να είναι καλό, αλλά δεν είναι μόνο καλό, γιατί οι άνθρωποι αναγκάζονται να δουλεύουν για 3 ευρώ την ώρα και δεν έχουν χρόνο να δημιουργούν.

Τα κείμενα αναδημοσιεύτηκαν με τη φιλική παραχώρηση των εκδοτών από τον τόμο: Heiner Legewie και Georg Eichinger (εκδ.): Artists in Athens – City of Crisis/Καλλιτέχνες στην Αθήνα – Πόλη της Κρίσης. Universitätsverlag der TU Berlin (2017).

Μπορείτε να παραγγείλετε το βιβλίο στην τιμή των 10 ευρώ συν τα έξοδα αποστολής ή να το κατεβάσετε ατελώς εδώ: https://depositonce.tu-berlin.de/handle/11303/6250.

Κείμενα στα αγγλικά: Nik Karlsson, Lotek και WD. Μετάφραση: Μυρτώ Σοφοκλέους. Επιμέλεια: Α. Τσίγκας. Φωτογραφίες: Georg Eichinger.

Τα νεώτερα έργα των WD και Lotek θα τα βρείτε εδώ: www.lotekstreetart.com και wdstreetart.com.

Print Friendly, PDF & Email

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη στα: DE

Γράψτε σχόλιο

Η διεύθυνση του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου δεν θα είναι δημόσια ορατή. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *. Το σχόλιο που μας στέλνετε αποθηκεύεται στη βάση δεδομένων μας. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στη » Δήλωση περί Απορρήτου