ΠΡΟΑΙΩΝΙΑ

Παγκόσμια πρεμιέρα στο φεστιβάλ Hellas Film Box 2020

Παγκόσμια πρεμιέρα στα πλαίσια του 5ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Hellas Filmbox Berlin 2020 στις 16 Ιανουαρίου στις 7.30 μ.μ. στον κινηματογράφο Babylon: Ο Harald Χάρης Bergmann παρουσιάζει τη ταινία του « Προαιώνια» που γυρίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην Κρήτη. Η Marleen Stoessel προσεγγίζει στο diablog.eu τον τρόπο εργασίας του σκηνοθέτη.

Αυτή είναι η ταινία που όλοι μας περιμέναμε! Πρόκειται για ένα φόρο τιμής σε μια χώρα που μονάχα με τη λέξη κρίση φαίνεται να έχει σχέση. «Προαιώνια – Εγκώμιο στην Ελλάδα», είναι ο τίτλος της που επέλεξε ο σκηνοθέτης Harald Bergmann για το πρώτο μέρος μιας σειράς ταινιών για την Ελλάδα, για την Κρήτη και για την αρχαία εποχή του μινωικού πολιτισμού. Για μια χώρα δηλαδή που ζει μεταξύ μύθου και μύθων: Μύθος, τόσο με την έννοια της παράδοσης εφόσον η ταινία ξεκινά με μια αφήγηση σχετικά με τον Δία όσο και με την έννοια της διαστρέβλωσης και της παραμόρφωσης της αλήθειας, του ψέματος δηλαδή – με όλα τα στερεότυπα, τις διατυπώσεις, τις δυσαρέσκειες και τις προκαταλήψεις που εκδηλώνονται από τους μεν για τους δε, από τους ντόπιους για τους ξένους, από τους δήθεν καλούς ευρωπαίους Γερμανούς για τους χρεωμένους, ανυπόταχτους Έλληνες.

hand die auf landschaft mit meer zeigt

Κατά συνέπεια, το 2015, στη χρονιά της μεγάλης «κρίσης», κανένα κινηματογραφικό κέντρο της Γερμανίας δεν ήθελε να υποστηρίξει το έργο αυτό (που πολύ αργότερα απέκτησε την δυνατότητα να πραγματοποιηθεί χάριν της Υφυπουργού Πολιτισμού και Μέσων Ενημέρωσης και του Κέντρου Κινηματογράφου του Βρανδεμβούργου) και έτσι o Harald Bergmann ξεκίνησε για το δρόμο με μια μόνο φωτογραφική μηχανή τσέπης (αναλώνοντας τέσσερεις από αυτές) προς την πηγή του ελληνο-κρητικού μύθου με τη διπλή του έννοια. Αυτός ο σκηνοθέτης που πάντα αψηφούσε κάθε κινηματογραφικό και εμπορικό κομφορμισμό πέτυχε τελικά ένα εξαιρετικά εντυπωσιακό έργο, αναδεικνύοντας τις δύο αυτές πτυχές του μύθου σε μια έντεχνη σύνθεση φωνών, ήχων και εκπληκτικών εικόνων που πολλές φορές κυριολεκτικά σείονται επειδή τραβήχτηκαν με το χέρι: εικόνες του Σπηλαίου του Δία, το Δικταίο Άντρο, εικόνες της θάλασσας, του φωτός, της Αθήνας (συμπεριλαμβανομένων αποσπασμάτων του Βερολίνου) που σε μερικά σημεία μέσα από μια γρήγορη ροή τρεμοπαίζουν ώστε να μένουν στη μνήμην σαν εικόνες μιας ταινίας υπενθύμισης. Έτσι όπως και οι φωνές που ασκούν κριτική, καταδικάζοντας τον «πολιτισμικό ρατσισμό» και τους αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι όχι μόνο εκφράστηκαν συγκλονιστικά στη Γερμανία το 2015. Αλλά, επίσης, και πάνω απ΄ όλα οι φωνές της ίδιας της Ελλάδας, οι αληθινές φωνές δηλαδή των ανθρώπων από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, από τους οδηγούς ταξί και τους διανοούμενους μέχρι έναν πάντα αμέριμνο ονειροπόλο με το παρατσούκλι Πιπινέλλη που στην ύπαιθρο απολαμβάνει τη «πολυτέλεια» ενός πρωτόγονου αποχωρητηρίου που προσφέρει φανταστική θέα στη θάλασσα. Ένας έξυπνος καλλιτέχνης της ζωής, ένας σύγχρονος Διογένης, του οποίου ο ήλιος, η θάλασσα και η καθημερινή του κένωση είναι η σωτηρία του.

lachender mann der sich pistole an der kopf haelt

Και τελικά και οι φωνές των γυναικών, των «Μουσών», δύο Ελληνίδων και μιας Γερμανίδας από τις οποίες η πιο συγκλονιστική είναι η 80χρονη Όλγα που προσφέρει μέσα από τον απλό και ήρεμο λόγο της ένα μανιφέστο ανθρωπιάς σαν έκφραση μιας εφαρμοσμένης ουτοπίας. Ενόψει της απειλής μιας διάσπασης της Ευρώπης πρόκειται για ένα μοναδικό ντοκουμέντο – και μια προσφορά. Και μαζί μ’ αυτές και όλες οι άλλες φωνές που αναζητούν τις αιτίες του φθόνου, της μνησικακίας, της αποξένωσης και που προσπαθούν να σχηματίσουν μια άλλη εικόνα συμπληρωμένη από τα ψύχραιμα υπομνήματα του σκηνοθέτη, ο οποίος με τις ήπιες ερωτήσεις του λύνει τη γλώσσα των ανθρώπων και τους κάνει να μιλάνε ελληνικά, αγγλικά ή γερμανικά, και κάποια στιγμή σαν να μονολογεί θέτει το ερώτημα στο θεατή εάν η λεγόμενη κρίση είναι μια κρίση πιο πολλή δικιά μας παρά των Ελλήνων …

mann in restaurant vor blauem meer

Οι αναμνήσεις που εντάσσει από τα νεανικά του χρόνια όπως εκείνη μιας πεζοπορίας σ’ ένα οροπέδιο όπου τον φιλοξενεί ένας γέρος (που εμπεριέχει μια οδυνηρή αιχμή για το γερμανικό ακροατήριο) αποτελούν το αποκορύφωμα της ταινίας που μπαίνει βαθιά μέσα στο νου και την καρδιά μας. Εξίσου βασανιστικά είναι τα ερωτήματα που θέτει με τις αναφορές του στο λιμό του χειμώνα του 1941-1942 όταν οι Ναζί κατείχαν τη χώρα και την κατασπάραζαν οικονομικά και την εξουθένωσαν κυριολεκτικά. Πάνω από εκατό χιλιάδες ανθρώπινες ζωές θυσιάστηκαν. «Λαθρέμποροι, κλέφτες, φυγόπονοι» – ήταν οι χαρακτηρισμοί τότε, όπως και σήμερα.

baertiger mann mit kniegeige

Όμως αυτή η ταινία δεν είναι μια ταινία ισχυρισμών. Η θέση της ταινίας είναι να ρωτάει γεμάτη σεβασμό και συμπάθεια για το συνάνθρωπο, για την ομορφιά της χώρας, τη μουσική της, τους αρχαίους μύθους της και το φως της. Έτσι καταλήγει στους συλλογισμούς ενός ανθρώπου που κάποτε ξεκίνησε να αναζητήσει «αυτόν τον τρόπο σκέψης που μεγάλωσε υπό αυτό το φως». Συγχρόνως είναι η ταινία και ένα ερώτημα για την πηγή δύναμης αυτού του πανάρχαιου πολιτισμένου λαού που διαμόρφωσε τη δυτική σκέψη όπως κανένας άλλος λαός – ο σκηνοθέτης θα συνεχίσει να ερευνά αυτό το ζήτημα και στο επόμενο μέρος του έργου του. Μια σχεδόν τραγελαφική σκηνή το φανερώνει σ’ ένα σημείο με έναν διαφορετικό τρόπο∙ όταν ο ονειροπόλος Πιπινέλλη μας παρουσιάζει ένα πιστόλι που τη στιγμή του πυροβολισμού στρέφεται κατά του ίδιου του σκοπευτή. Ένα πικρό-ειρωνικό σχόλιο σχετικά με την παγκόσμια καταστροφική μανία με τα όπλα και μια καυστική απόφαση του Όχι στην πανταχού παρούσα απειλή αυτοκτονίας.

portraet baertiger mann

Harald Schumann, σκηνοθέτης

Απαλό πάθος, σκεπτικισμός και μερικές φορές ένα πνευματώδες χιούμορ είναι τα συστατικά αυτής της ταινίας που ρυθμικά-μελωδικά πλαισιωμένη και στηριγμένη από το τραγούδι του Ψαραντώνη, του διάσημου κρητικού λυράρη που καθισμένος στο μεγαλοπρεπές σπήλαιο του Δία, επαινεί τη μουσική, τη φύση ως το Θείο, ως τον παλμό κάθε ζωής και ύπαρξης. «Σταμάτα να μου κρύβεις τον ήλιο!» Το θρυλικό ρητό του Διογένη είναι σαν να αντηχεί και μαζί του. Ό έχων ώτα ακούειν ακουέτω – και ας δει αυτή την ταινία.

Kείμενο: Marleen Stoessel. Μετάφραση: Γιώργης Φωτόπουλος. Φωτογραφίες από την ταινία „ΠΡΟΑΙΩΝΙΑ“ του Harald Bergmann. Πληροφορίες για την ταινία στα ελληνικά, γερμανικά και αγγλικά: www.vorzeit.bergmannfilm.de.

Print Friendly, PDF & Email

Αυτή η καταχώρηση είναι διαθέσιμη στα: DE

Γράψτε σχόλιο

Η διεύθυνση του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου δεν θα είναι δημόσια ορατή. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *. Το σχόλιο που μας στέλνετε αποθηκεύεται στη βάση δεδομένων μας. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στη » Δήλωση περί Απορρήτου